Điểm đọc hiểu và toán của học sinh trung học Mỹ sụt giảm

• Theo kết quả NAEP (Đánh giá Tiến bộ Giáo dục Quốc gia của Mỹ) được công bố gần đây, năng lực đọc hiểu và toán học của học sinh trung học đã giảm xuống mức thấp nhất trong 20 năm
• Mức sụt giảm này có ảnh hưởng từ đại dịch COVID-19, nhưng cũng là một vấn đề dài hạn đã kéo dài hơn 10 năm
• Tỷ lệ học sinh không đạt mức thành thạo cơ bản tăng lên, với nhiều học sinh bị đánh giá ở mức dưới “cơ bản” trong các môn đọc hiểu và toán hơn trước đây
• Khoảng cách thành tích giữa nhóm học sinh giỏi và yếu ngày càng nới rộng, và đặc biệt trong các môn khoa học, toán học, khoảng cách giới tính cũng đang xuất hiện trở lại
• Các chuyên gia chỉ ra các nguyên nhân như việc sử dụng thiết bị số gia tăng, khả năng tập trung suy giảm, giảm đọc các văn bản dài

---

Điểm đọc hiểu và toán của học sinh trung học Mỹ giảm dài hạn

• Theo NAEP (Đánh giá Tiến bộ Giáo dục Quốc gia của Mỹ), điểm đọc hiểu và toán của học sinh trung học tiếp tục giảm trong giai đoạn đại dịch, xuống mức thấp nhất trong 20 năm qua
• Thành tích khoa học của học sinh lớp 8 cũng giảm mạnh trong kết quả gần đây
• NAEP là chỉ số tiêu biểu để đánh giá thành tích học tập tại Mỹ, và các bài đánh giá khoa học lớp 8 cùng đọc hiểu·toán lớp 12 được tổ chức lần đầu tiên sau đại dịch trong năm nay
• Xác nhận rằng điểm số của nhóm học sinh yếu nhất đã xuống mức thấp kỷ lục
• Dù đại dịch có tác động, đà giảm điểm không thể chỉ được giải thích bằng COVID-19, việc trường học đóng cửa hay tỷ lệ vắng học tăng, mà các thay đổi trong môi trường giáo dục như tăng tiếp xúc màn hình, giảm khả năng tập trung, ít đọc văn bản dài hơn cũng được nêu là nguyên nhân chính

Thay đổi trong cách dạy và sự suy giảm năng lực đọc

• Sự sụt giảm điểm đọc hiểu cũng liên quan đến thay đổi trong cách dạy môn tiếng Anh và ngôn ngữ nghệ thuật ở trường học
• Gần đây, các tiết học tập trung vào văn bản ngắn và các đoạn trích đã tăng lên, còn số lượng sách đọc mỗi năm giảm mạnh
• Học sinh bị suy giảm “thể lực” đọc do thiếu môi trường giúp rèn luyện khả năng tập trung và sự bền bỉ

Chính sách giáo dục và tranh luận xã hội

• Bộ trưởng Giáo dục Linda McMahon cho rằng việc điểm số sụt giảm củng cố sự cần thiết của chính sách của chính quyền Trump nhằm trao thêm quyền cho các bang
• Đảng Dân chủ tại Quốc hội phản bác rằng việc làm suy yếu Bộ Giáo dục có thể làm gia tăng khoảng cách học tập, đồng thời nhấn mạnh hỗ trợ ở cấp liên bang và đầu tư giáo dục bình đẳng
• Vai trò của các cơ quan liên bang trong việc bảo vệ trường công và quyền công dân của học sinh một lần nữa được khẳng định

Suy giảm thành tích cơ bản ở toán và đọc hiểu

• Ủy ban điều hành NAEP chỉ ra rằng ngày càng có nhiều học sinh thậm chí không đạt được mức thành tích “cơ bản” ở toán và đọc hiểu
• Điểm đọc hiểu trung bình năm 2024 là mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu kỳ đánh giá, với 32% dưới mức cơ bản
• Ở môn toán, điểm trung bình thấp nhất kể từ năm 2005, và 45% ở dưới mức cơ bản
• Mức sẵn sàng toán học cần thiết để vào đại học cũng giảm từ 37% năm 2019 xuống 33% trong năm nay

Khoảng cách nới rộng và khác biệt giới tính

• Trong môn khoa học lớp 8, khoảng cách thành tích giữa nhóm cao nhất và thấp nhất đã nới rộng tới mức lớn nhất từ trước đến nay
• Khoảng cách này cũng mở rộng trong môn toán lớp 12
• Khoảng cách giới tính lại trở nên rõ rệt trong các môn khoa học và toán học (STEM)
  • Năm 2019, điểm số nam và nữ gần tương đương, nhưng đến năm 2024 mức giảm của nữ sinh lớn hơn
  • Việc suy giảm các chương trình STEM dành cho nữ sinh sau đại dịch cũng có tác động

Học tập thực hành đã suy giảm từ trước đại dịch

• Tỷ lệ học sinh tham gia các hoạt động thí nghiệm và khám phá trong giờ học đã giảm, và các hạn chế do đại dịch cũng có ảnh hưởng
• Chuyên gia giáo dục khoa học Christine Cunningham cho biết bà lo ngại sự suy giảm các giờ học lấy thực hành làm trung tâm sẽ làm yếu đi khả năng hiểu bài
• Tuy nhiên, cũng có quan điểm cho rằng điểm số nói chung đã trong xu hướng giảm từ trước COVID-19, nên khó có thể xem đây chỉ là hệ quả của đại dịch

Tham khảo và khác

• AP nhấn mạnh tính độc lập của nội dung đưa tin dù nhận hỗ trợ cho mảng đưa tin giáo dục từ các quỹ và tổ chức
• Có thể xem các tiêu chí cụ thể liên quan đến NAEP, chi tiết hỗ trợ và thông tin khác trên trang chính thức của AP

[GN⁺]

Ý kiến Hacker News

• Con trai tôi đang học môn mộc ở trường trung học. Tuần đầu tiên về nhà, tôi hỏi nó đã làm gì thì nó trả lời: “Đang tháo dỡ kệ sách trong thư viện.” Hỏi tại sao thì được biết nhà trường đã quyết định xóa bỏ thư viện. Ban giám hiệu muốn tiết kiệm tiền lương thủ thư, và dù chỉ có 95 cuốn sách bị một số phụ huynh phản đối, họ không muốn bị chỉ trích là kiểm duyệt sách bằng cách chỉ gỡ từng cuốn, nên chọn cách xóa sổ cả thư viện. Thực chất chẳng khác gì đốt sách. Trong khi đó họ vẫn tiếp tục chi tiền để duy trì đội bóng bầu dục và sân bóng chày. Điều này cho thấy ưu tiên của xã hội này không phải là giáo dục.
  • Tôi sinh năm 1968 và luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu tài liệu trong thư viện. Việc đi giữa các kệ sách rồi tình cờ phát hiện điều gì mới, hoặc đến đúng khu vực mình cần và bắt gặp nhiều cuốn sách liên quan đến chủ đề đó — kiểu khám phá bất ngờ như vậy là cốt lõi của giáo dục.
  • Khi còn nhỏ tôi gần như dành 90% thời gian rảnh trong thư viện trường. Nghe chuyện này thật đau lòng. Có cảm giác như ít nhất thì họ cũng đang tước đi cơ hội để bọn trẻ tự dùng bộ não của mình.
  • Tôi không biết khu vực đó ở đâu, nhưng về mặt chính trị thì có vẻ là một học khu chủ yếu là người da trắng. Học sinh da trắng ở Mỹ thuộc nhóm có thành tích quốc tế cao trong đánh giá OECD PISA. Việc đội bóng bầu dục được hỗ trợ tốt không có nghĩa là liên quan đến điểm thi. Ví dụ, Texas rất ám ảnh với bóng bầu dục trung học nhưng vẫn có điểm kiểm tra thuộc nhóm cao. Các liên kết liên quan: PISA Math Results by Subpopulation, Texas NAEP Scores
  • Trường trung học ở vùng Tây Bắc Thái Bình Dương nơi tôi sống thậm chí còn không có những tác phẩm kinh điển về triết học thể thao như Homo Ludens. Muốn hiểu vì sao đội bóng bầu dục lại quan trọng thì cần những cuốn sách như vậy.
  • Ở Bắc Texas, họ chi hàng chục triệu đô la cho cỏ nhân tạo dùng cho các trận bóng bầu dục cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông. Họ còn xây sân vận động và cơ sở tập luyện mà ngay cả NFL cũng phải ghen tị bằng trái phiếu địa phương. Trong lúc đó, học thuật và giáo dục lúc nào cũng bị đẩy xuống ưu tiên thấp hơn. Trẻ em gần như không biết đọc biết viết vẫn tốt nghiệp. Đôi khi tôi nghĩ thà để AI tái cấu trúc toàn bộ hệ thống giáo dục còn hơn tiếp tục để mặc nạn mù chữ chỉ để phục vụ “trận đấu tối thứ Sáu” như hiện nay.
• Phần lớn bình luận đang tập trung vào phía cung của giáo dục, nhưng vấn đề thật sự không nằm ở bản thân nguồn cung. Hiện nay tài liệu học tập rẻ và phong phú hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử. Gần như mọi học sinh trung học đều có thể tiếp cận lượng tri thức mà 200 năm trước các vị vua và hoàng đế còn phải gây chiến để giành lấy. Nhưng trong 50 năm qua, nước Mỹ đã nuôi dưỡng một nền văn hóa né tránh việc học. Sự sa sút thành tích giáo dục chỉ là triệu chứng của thay đổi văn hóa đó.
  • Có những nguyên nhân rất rõ ràng trong vấn đề giáo dục công lập ở Mỹ, và chúng hoàn toàn có thể giải quyết được, nhưng mọi người lại đang khoanh tay đứng nhìn. Thứ nhất là việc dùng smartphone trong lớp học. Tôi không hiểu vì sao và từ khi nào chuyện này lại được cho phép; theo tôi thì chúng phải luôn được cất trong cặp hoặc tủ đồ. Thứ hai là không tách học sinh có hành vi gây rối ra khỏi lớp/trường. Bây giờ lại phổ biến một kiểu tư duy kỳ lạ là phải đưa cả lớp ra ngoài vì một học sinh có vấn đề. Không khí chung là cố tránh đuổi học bằng mọi giá, dẫn đến cảnh một học sinh không thích nghi được có thể bắt cả lớp làm con tin. Điều này làm hại cả những học sinh biết hợp tác lẫn giáo viên vì kiệt sức. Thứ ba là thực tế các giáo viên giỏi đang bỏ việc. Ở Mỹ, nghề giáo đòi hỏi bằng cấp đắt đỏ nhưng lương thấp và ít quyền tự chủ; thậm chí ở giáo dục phổ thông giáo viên còn bị cuốn vào các vấn đề chính trị. Thứ tư là phụ huynh lơ là trong việc nuôi dạy con. Ngày càng nhiều trẻ vào mẫu giáo mà còn chưa được tập đi vệ sinh xong. Thứ năm là hạ chuẩn. Nếu thành tích học sinh đi xuống thì không thể hạ chuẩn theo. Trẻ em vẫn thông minh như nhau, vấn đề là môi trường và hệ thống. Ngoài ra, suất ăn học đường thì tệ kinh khủng, nhưng người ta cứ làm như cũ mà chẳng buồn quan tâm tại sao.
  • Vấn đề với cách giải thích rằng “Mỹ có một nền văn hóa ghét giáo dục” là học sinh da trắng ở Mỹ thực ra có thành tích học tập quốc tế khá cao. Trong PISA 2018, học sinh da trắng 15 tuổi của Mỹ gần như ở nhóm đầu về đọc hiểu (chỉ dưới Singapore và các đặc khu của Trung Quốc), khoa học thì tương đương Nhật Bản, còn toán tuy kém các nước châu Á hơn một chút nhưng vẫn ở nhóm giữa ngang với Phần Lan. Nếu Mỹ thật sự có văn hóa né tránh giáo dục thì học sinh da trắng cũng phải bị ảnh hưởng tương tự, nhưng trên thực tế nhóm này không hề tụt hậu trong cạnh tranh quốc tế. Liên kết liên quan: PISA 2018 Compiled PDF
  • Con tôi học trường công mà thậm chí không được phát sách giáo khoa, lại còn phải học chung với rất nhiều đứa trẻ có vấn đề nghiêm trọng (trừ lớp năng khiếu thì không có ngoại lệ). Chương trình học thì nhanh hơn rất nhiều so với thời tôi đi học. Theo kinh nghiệm của tôi, giáo dục công ở Mỹ là một cấu trúc chỉ nhắm vào số ít đứng đầu và số ít đứng cuối, còn phần ở giữa thì bị bỏ rơi. Máy tính thì phát rất nhiều nhưng sách tham khảo tử tế thì không có, chỉ toàn một đống app vô bổ.
  • Cái ý “Mỹ có văn hóa ghét giáo dục” lại còn rất phổ biến ngay cả trên Hacker News. Trong các chủ đề về gian lận, thường thấy luận điệu kiểu “trường học vô dụng nên quay cóp là hợp lý”, “bằng cấp chỉ là mảnh giấy”. Với đại học thì lặp đi lặp lại chuyện “chỉ có networking mới có ý nghĩa”. Theo kinh nghiệm tôi từng hướng dẫn sinh viên, những người học hời hợt hoặc dựa vào gian lận vì suy nghĩ như vậy thường sẽ đụng trần năng lực và rồi vấp tường do thiếu nền tảng, hoặc lúc tốt nghiệp hoặc ở công việc đầu tiên. Tôi lo các mô hình ngôn ngữ lớn sẽ càng đẩy xu hướng này đi xa hơn.
  • Việc nói rằng nước Mỹ đã nuôi dưỡng văn hóa ghét giáo dục suốt 50 năm qua cũng có lý do của nó. Không phải ai cũng thích việc học tự thân, và giáo dục cuối cùng vẫn bị ép buộc bằng lý do phải kiếm sống khi trưởng thành. Nếu người lớn tiếc nuối quãng đời “bị buộc phải đi học” thì kiểu thông tin đó sẽ được truyền sang thế hệ sau. Có thể tồn tại những cách khác thực dụng hơn để đạt được kỹ năng hữu ích. Đặc biệt, nếu người dùng HN phần lớn đều tự học lập trình, và có được nhiều năng lực thực tiễn hơn từ thời gian rảnh, máy tính và Internet thay vì nhà trường, thì từ trải nghiệm đó họ có thể phân tích rằng đầu tư ngân sách vào thư viện, phòng máy tính, quán Internet... sẽ hợp lý hơn đầu tư vào trường học.
• Tôi đã chuyển bọn trẻ từ một trường tiểu học tệ hại sang một trường danh tiếng thuộc học khu rất tốt, và sự khác biệt là rất rõ ràng. Trường tốt có nhiều đứa trẻ thông minh và phụ huynh quan tâm sâu sát; trường tệ thì không như vậy. Ở trường mới, bọn trẻ làm bài tập đầy đủ, đọc sách và chơi ngoài trời. Ở trường cũ, chúng không làm bài tập, chỉ chơi game như Call of Duty và năng lực đọc rất yếu. Trường mới có các chương trình thú vị như “từ vựng của tuần”, nhưng gánh nặng bài tập lại ít. Trường cũ thì ngày nào cũng bắt làm hơn 1 tiếng bài tập và đi thư viện bắt buộc, nhưng trẻ có mượn sách về cũng không đọc. Ở trường cũ, trong lớp 24 em thì có tới 11 em luôn gây rối (thậm chí có em còn nhấc ghế lên ném), còn trường mới thì chỉ có 1 em như vậy. Cuối cùng thì chính con người — cả trẻ lẫn phụ huynh — tạo nên tính cách của không gian đó.
  • Tôi đang đọc cuốn sách Pháp enfances de classes, trong đó cũng mô tả quá trình những đứa trẻ xuất thân từ gia đình thu nhập thấp trở nên hung hăng và gần như không được cha mẹ giáo dục, bị bỏ mặc như động vật.
  • Tôi cảm thấy trong câu chuyện về “trẻ hư” có một thông điệp ẩn nào đó.
• Với tư cách là một cựu giáo viên hơn 60 tuổi, cảm nhận của tôi là về căn bản văn hóa phương Tây đã thay đổi theo hướng không còn coi trọng “trách nhiệm cá nhân” như trước. Hồi những năm 70 khi tôi còn đi học, chuyện học là trách nhiệm của tôi, thích hay không thích giáo viên hay môn học cũng không quan trọng. Giờ thì không còn như vậy. Từ sau thập niên 90, giáo dục học chuyển từ “học thuộc lòng và truyền đạt tri thức tường minh” sang “tư duy phản biện”, và đó là thay đổi mang tính quyết định. Về lý thuyết thì nghe rất hay, nhưng áp dụng thực tế lại khác. Có thể tham khảo bài viết rất tốt của Barb Oakley, “The Memory Paradox: Why Our Brains Need Knowledge in an Age of AI”. Smartphone, mạng xã hội và AI sẽ còn làm tình hình tệ hơn. Bài viết liên quan: The Memory Paradox
  • Tôi từng kể rồi, năm đầu cao học vật lý, giáo sư của tôi đã cười nhạo lời đồn kiểu “học thuộc công thức là vô ích, nhà vật lý chỉ cần giỏi suy diễn”. Học thuộc có giới hạn của nó, nhưng cùng với tư duy sáng tạo/phản biện thì nó vẫn là điều kiện tiên quyết. Nếu trong đầu không có ý tưởng và tri thức, thì bản thân tư duy phản biện cũng chỉ là cái vỏ rỗng.
  • Trách nhiệm cá nhân hay sự thiếu vắng nó quả là một kiểu giải thích dễ khiến người khác tin, nhưng tôi băn khoăn liệu có dữ liệu khách quan nào cho thấy trách nhiệm đó thật sự đã suy giảm không. Tôi và những người xung quanh vẫn thường cảm thấy mình có trách nhiệm trong rất nhiều việc. Việc quy các thất bại mang tính hệ thống thành trách nhiệm cá nhân của công dân bình thường cũng là một vấn đề. Ngược lại, người đáng phải chịu trách nhiệm cho cải cách thể chế nên là giới chính trị và những người vận hành hệ thống.
  • Lập luận “thế hệ tôi có trách nhiệm hơn” lúc nào cũng được dùng rất thuận tay, nhưng nếu vậy thì cũng mâu thuẫn ở chỗ: vì sao một thế hệ đầy trách nhiệm lại nuôi dạy thế hệ sau thành vô trách nhiệm? Nếu lần theo nhiều thế hệ thì rốt cuộc cũng không biết nguyên nhân gốc nằm ở đâu.
  • Phải chăng trách nhiệm cá nhân tăng lên cho tới năm 2013 rồi sau đó lại giảm?
  • Trước đây có nhiều học sinh bỏ học giữa chừng hơn để đi lái xe tải hoặc làm xây dựng. Bây giờ thì gần như không còn lựa chọn đó nữa. Chúng ta vẫn dùng giáo dục thiên về học thuộc nhiều hơn Phần Lan (trong khi Phần Lan có kết quả giáo dục vượt trội). Vấn đề lớn nhất hiện nay lại là nỗi hoài niệm của những người luôn cố ngăn cản thay đổi, cùng với phương thức giáo dục cũ kỹ, vá víu công nghệ một cách lộn xộn. Thời gian và tiền bạc bị lãng phí vào những công cụ kém hiệu quả như Google Classroom, còn thể thao thì nuốt quá nhiều tài nguyên. Tôi không thấy trường học cần phải dính vào các môn như bóng bầu dục. CTE (giáo dục kỹ thuật nghề nghiệp) có hại cho trẻ em.
• Trường công đã suy thoái thành dịch vụ trông trẻ cho số đông. Nhiều phụ huynh chỉ nhìn TV và smartphone, ngại bỏ công sức. Muốn đảo ngược tình hình này thì cần một sự chuyển đổi lớn trên toàn xã hội. Vấn đề nằm ở phụ huynh, hệ thống thực phẩm, bất bình đẳng, mạng xã hội, công nghệ, sức khỏe... đủ mọi mặt. Nếu phải chọn một điểm bắt đầu, tôi sẽ chọn mạng xã hội, smartphone và tablet. Công nghệ nên được xem là công cụ hay tài nguyên; nếu chỉ được dùng như “thuốc gây mê giải trí” thì rất tệ. Trên thực tế, cách phổ biến nhất mà trẻ em tiếp xúc với công nghệ chính là thông qua giải trí và tẩy não.
  • Phần lớn phụ huynh quanh tôi không phải chỉ ngồi xem TV hay dán mắt vào điện thoại. Đa số đều làm việc toàn thời gian mà vẫn cố nuôi con tử tế. Chẳng qua thời gian trước kia dành cho báo hay sách nay được thay bằng điện thoại mà thôi. Có người vừa làm việc nhà vừa nghe audiobook, cũng có gia đình cha mẹ con cái cùng ra ngoài chơi. Bây giờ nhiều người còn phải chăm cả người già hoặc người thân đau ốm. Đây không còn là thời mà một phụ huynh có thể toàn tâm toàn ý ở nhà chăm con. Cha mẹ bỏ mặc con cái vốn thời nào cũng có. Tôi không nghĩ cứ mọi hoạt động diễn ra sau màn hình thì đều là nguyên nhân cốt lõi.
  • Tôi sống ở New Jersey, và trong thời COVID, nhà nước đã cấp cho trường học ở đây một lượng tiền khổng lồ nhưng không giám sát nghiêm cách sử dụng. Kết quả là tiền được bơm ào ạt nhưng gần như không dùng để cải thiện giáo dục, mà bị lãng phí vào MacBook, iPad, tòa nhà, smart TV, tư vấn, School SaaS, bảng điện tử, cả những biển hiệu trường giá 50.000 đô la. Giáo viên giỏi thì bỏ đi, trường học chỉ tập trung vào trông trẻ, công bằng xã hội, và bơm điểm hình thức (hầu hết đều được coi là học sinh giỏi). Thay vì thật sự dạy học, họ chỉ gom bọn trẻ lại cho an toàn rồi trang trí bề ngoài, còn tiền thuế thì cứ bị rút cạn và tiêu sạch.
  • Ở một số nơi quả thật là như vậy, nhưng ngay cả những gia đình coi trọng giáo dục cũng đang trở thành nạn nhân của hệ thống hiện tại. Học khu của chúng tôi đã xóa bỏ tất cả các chương trình cho học sinh tốp đầu và cho học sinh có vấn đề học tập/hành vi nhân danh “công bằng”, rồi đưa toàn bộ trẻ vào cùng một lớp. Kết quả là phần lớn thời gian của giáo viên bị tiêu tốn vào thiểu số học sinh có hành vi gây rối, còn đa số học sinh gần như chẳng học được gì. Chúng tôi không đủ tiền cho con học trường tư nên phải tự phụ đạo ở nhà và cố hết sức để giữ động lực học tập cho con. Nhưng một ngày 24 giờ thực sự không hề dư dả. Tôi cũng còn muốn cho chúng được ra ngoài chơi.
  • Tôi đã từ chối câu chuyện “trường công đã biến thành dịch vụ trông trẻ” trong thời gian dài, nhưng sau khi nghe trải nghiệm của cháu mình lúc vào trung học thì tôi đổi ý. Cháu học ở một trường trung học được xem là tốt ở Mỹ, nhưng hơn 2 tuần sau nhập học vẫn chưa có lấy một giờ học thực sự, chỉ toàn được hướng dẫn về nội quy, chính sách, quy định, vật dụng, cầu nguyện... Thậm chí có hẳn một ngày chỉ để tập diễn tập đối phó xả súng trong trường, và cửa sổ cũng được thay bằng kính chống đạn. Trong khi đó trẻ em ở Đài Loan và Nhật Bản đang học giải tích. Tôi thật sự sốc với giáo dục Mỹ.
  • Vấn đề gốc rễ là giáo viên bị đặt vào điều kiện lương thấp/đãi ngộ tệ và trường học không được vận hành cho ra hồn. Chương trình học không được quyết định bởi khoa học mà bởi chính trị/ý thức hệ; có chuyện cấm sách, và giáo viên thậm chí có thể bị kiện chỉ vì nhắc đến khủng long hay tiến hóa. Trong tình trạng hỗn loạn này, rất nhiều giáo viên bỏ nghề, và tiêu chuẩn cấp chứng chỉ giáo viên cũng ngày càng bị hạ thấp, khiến chất lượng giáo dục suy giảm thực sự. Cũng có người cho rằng chính phủ liên bang đang cố tình tháo dỡ hệ thống giáo dục để thúc đẩy đàn áp lá phiếu. Nhìn chung tương lai nước Mỹ rất u ám.
• Xét về xu hướng dài hạn hơn, tôi cho rằng sự phổ biến của điện thoại di động và mạng xã hội chính là điểm bẻ gãy. Con tôi chỉ được dùng điện thoại sau 13 tuổi, vậy mà giờ tôi còn thấy đáng lẽ nên trì hoãn lâu hơn nữa; tôi cảm nhận rất rõ mạng xã hội và kiểu “ăn vặt ứng dụng” tác động xấu đến khả năng tập trung và thái độ. Việc đóng cửa trường học vì COVID là đòn chí mạng. Khi đó con tôi đang học lớp 7 và dư chấn của nó vẫn kéo dài qua từng năm. Những học sinh xuất sắc hồi phục nhanh, nhưng nhóm học sinh trung bình khá kiểu B/C thì thiệt hại lớn nhất.
  • Nhà tôi làm hoàn toàn ngược với con trai anh. Chúng tôi cho con dùng điện thoại từ nhỏ và không áp đặt hay kiểm soát đặc biệt gì. Chỉ là theo kiểu: “Con cứ chơi và chơi game theo ý mình. Nhưng phần việc của con là bài tập, học hành, chuẩn bị thi, và con phải tự quản lý. Nếu điểm số tụt hoặc con cần giúp để kiểm soát việc dùng thiết bị thì lúc đó cả nhà sẽ cùng bàn giải pháp.” Chúng tôi cũng ngồi cùng con để học cách chọn nội dung đáng tin cậy, phân biệt nội dung lành mạnh/độc hại, v.v. Tôi không nói đây là cách tốt nhất, chỉ nêu như một ví dụ. Giờ con trai tôi 16 tuổi và tự quản lý thời gian cũng như việc dùng thiết bị của mình rất tốt.
  • Nghiên cứu của Jonathan Haidt rất hữu ích. Ông khuyên phụ huynh tuyệt đối đừng đưa điện thoại cho con trước khi vào trung học, và cũng không nên cho lập tài khoản mạng xã hội trước 16 tuổi. Bài viết liên quan: Guidelines for Parents: Kids, Phones, Social Media
  • Nhà tôi cũng làm tương tự. Con gái tôi chỉ nhận chiếc điện thoại đầu tiên trước khi vào trung học, và học khu của chúng tôi năm nay cũng bắt đầu áp dụng chính sách cấm hoàn toàn điện thoại trong trường. Tôi hoàn toàn ủng hộ.
  • Chúng tôi để nhiều con dùng chung một chiếc điện thoại khóa, chỉ để hẹn bạn bè hoặc gọi cho gia đình. Khi các con sắp bước vào tuổi teen thì tôi cũng hơi lo, nhưng tôi nghĩ cách này đáng lẽ nên phổ biến hơn. Dĩ nhiên việc chỉ mới lớp 4 mà đã coi chuyện có điện thoại là bình thường thì thật đáng lo, và đúng là tầng lớp trung lưu phản ứng nhạy cảm hơn vì ánh nhìn xã hội kiểu “trông như nhà mình nghèo hơn”. Ngược lại, những gia đình thật sự giàu có thì thường chẳng bận tâm vấn đề này.
  • Dù hiệu quả của các kỳ thi vẫn có thể gây tranh cãi, nhưng xu hướng dài hạn trước đây vẫn là điểm số tăng lên. Tính riêng môn toán, 55% học sinh đạt năng lực cơ bản, đỉnh điểm là 65%. Nếu ngoại suy tuyến tính đơn giản thì đến giờ lẽ ra con số đã phải vượt 70%.
• Cuộc tranh cãi về việc cấm smartphone trong lớp học tự nó đã rất khó hiểu. Khoảng năm 2002 thì trên thực tế chúng gần như bị cấm rồi; tôi không hiểu từ khi nào việc cho phép lại xảy ra. Theo lẽ thường, điện thoại trong lớp hiển nhiên phải bị cấm.
  • Báo cáo PISA 2022 cũng khuyến nghị giảm sử dụng thiết bị số, nhưng có một điểm quan trọng: nếu dùng phù hợp trong dạy học dưới 1 giờ mỗi ngày thì kết quả toán lại cao hơn. Cấm điện thoại một cách máy móc không nhất thiết tạo ra kết quả tốt hơn. Thậm chí điều đó còn có thể làm mất cơ hội rèn năng lực tự điều chỉnh. Chỉ cấm thôi thì không giải quyết được vấn đề.
  • Ngay từ lần đầu nghe nói chuyện cho phép điện thoại, tôi đã thấy vô lý rồi. Rõ ràng là sẽ không ổn. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thất bại trong giáo dục, nhưng chuyện này thì quá rõ. Thậm chí tôi còn nghĩ nhu cầu của phụ huynh muốn liên lạc với con bất cứ lúc nào mới là động lực lớn hơn.
• Cốt lõi của vấn đề giáo dục thật ra khá đơn giản. Nghiên cứu giáo dục đo các chỉ số chứ không đo thành tựu thực sự. Cái gọi là “kết quả giáo dục được cải thiện” đa phần chỉ có nghĩa là nhìn vào tỷ lệ thành công của nhóm 20% thấp nhất. “Điểm kiểm tra được cải thiện” cũng chỉ là đo đến nhóm bách phân vị 90%. Ngay cả khi nói đến chênh lệch chủng tộc hay kinh tế, phần lớn cũng chỉ để thu hút ngân sách chính sách chứ hiếm có nghiên cứu đo trực tiếp tác động một cách nghiêm ngặt. Điều này hiện ra rất rõ khi xem lại tài liệu về NCLB (No Child Left Behind) của Mỹ. Nếu không có chỉ số thành công đúng nghĩa thì thay đổi chính sách kiểu gì cũng không giải quyết được hết vấn đề.
  • Điểm thi cũng không thể đo trực tiếp việc học thật sự. Cuối cùng chúng ta chỉ tối ưu hóa các chỉ số đại diện chứ không phải kết quả giáo dục thật mà mình mong muốn. Vì vậy hệ thống sẽ tự động khai thác khoảng cách đó. Hiện tượng này được gọi là “méo mó thống kê”, “overfitting”, hoặc “định luật Goodhart”. Liên kết liên quan: Strong Goodhart’s Law
• Phần lớn bình luận chỉ đang đưa ra các “lý thuyết” riêng của mình, nhưng trên thực tế không ai chắc chắn vì sao thành tích học tập lại giảm và phải cải thiện thế nào.
  • Ngay trong bài gốc cũng có đoạn tóm tắt rằng “Đại dịch đã ảnh hưởng lớn đến thành tích học sinh, nhưng đó chỉ là một cú hích trên một đường xu hướng suy giảm dài hạn; nguyên nhân thật sự không chỉ là COVID, học online hay vắng học gia tăng, mà được cho là nằm ở việc trẻ em tăng screen time, giảm khả năng chú ý và đọc ít văn bản dài hơn.”
  • Sự thật đã phơi bày quá rõ rồi, chỉ là người ta không thích giải pháp cho nó mà thôi.
  • Tôi nghĩ thật sự phải thay cả một chính quyền phản trí thức trước đã. Vấn đề là họ không thể là người dẫn dắt giải pháp căn cơ.
• Tôi nghĩ đại dịch đã giáng đòn nặng vào thế hệ học sinh tiểu học. Trường công trên thực tế chỉ còn làm nhiệm vụ trông trẻ. Việc hòa nhập học sinh giáo dục đặc biệt vào lớp bình thường đang là xu hướng, nhưng kết quả là giáo viên phải dành quá nhiều thời gian và năng lượng để hướng dẫn những em này và xử lý vấn đề hành vi, khiến chất lượng dạy học cho học sinh phổ thông giảm xuống. Tôi không có quan điểm quá chắc về Common Core, nhưng khi phụ huynh muốn giúp con thì phương pháp này có cảm giác quá phức tạp. Bảng cửu chương gần như không được học thuộc, thay vào đó là nhiều thuật toán tính toán khác nhau nên tôi nghi ngờ về hiệu quả. Giáo viên nhìn chung đều thiếu đào tạo, thiếu động lực, và trình độ giáo dục cũng chưa đủ. Toán trung học phổ thông thì dạy nội dung nâng cao hơn hẳn so với trải nghiệm của tôi, nên ngược lại lại có cảm giác thú vị khi cùng học với con. Nền tảng làm lập trình viên giúp ích khá nhiều.
  • Con tôi đã học cả Common Core math (mẫu giáo, lớp 1) lẫn Singapore math (lớp 2 đến lớp 5). Cả hai đều nhấn mạnh hiểu bản chất khái niệm hơn là học thuộc. Tôi nghĩ về lâu dài điều đó có ích hơn. Bảng cửu chương không nhất thiết phải học thuộc, và bài tập về nhà thường là các bài toán trong bối cảnh thực tế đến mức đôi khi chính tôi cũng khó tìm ra đáp án. Đây là trải nghiệm giá trị hơn kiểu toán học thuộc truyền thống. Tuy nhiên, thách thức thực tế là cách dạy này đòi hỏi nỗ lực lớn hơn nhiều từ cả giáo viên lẫn học sinh.
  • Nếu trường công thật sự chỉ là dịch vụ trông trẻ, vậy thì tại sao sau đại dịch thành tích của trẻ lại sụt mạnh đến thế?
  • Thực ra xu hướng này đã xuất hiện từ rất lâu trước cả đại dịch.