- Người hướng nội thường cảm thấy mình không được chú ý hoặc có sự kết nối yếu trong các hoạt động networking
- Để networking hiệu quả, khâu chuẩn bị trước sự kiện và một hệ thống được cá nhân hóa là rất quan trọng
- Ấn tượng đầu tiên và tín hiệu phi ngôn ngữ đóng vai trò then chốt khi bắt đầu một mối quan hệ
- Trong cuộc trò chuyện, lắng nghe câu chuyện của đối phương và ghi nhớ những thông tin nhỏ sẽ giúp xây dựng lòng tin
- Khoảnh khắc chia tay và phản hồi sau đó giúp củng cố mối quan hệ một cách thực chất
Vì sao tôi viết bài này
- Người hướng nội thường hay tự hỏi liệu tại các sự kiện chuyên môn hay bữa tiệc, mình có không thể hiện được sự hiện diện của bản thân hay không
- Bài viết nhấn mạnh rằng vấn đề không phải là thiếu kỹ năng xã hội, mà là chưa có hệ thống networking phù hợp với bản thân
- Bài này được viết như một checklist và hướng dẫn dành cho người hướng nội hoặc những người có xu hướng tương tự
Trước sự kiện: giảm bớt sự bất định
- Để giảm lo lắng, chuẩn bị trước là điều cực kỳ quan trọng
- Ăn uống trước sẽ giúp duy trì sự tập trung
- Chuẩn bị một món phụ kiện có thể thu hút sự chú ý từ bên ngoài (“Whatzit”) để tạo cái cớ mở đầu cuộc trò chuyện
- Chỉ cần cập nhật nhanh tin tức mới nhất để có sự chuẩn bị cơ bản cho cuộc nói chuyện
- Dùng ‘Six-Point Party Checklist’ để xác định trước mục tiêu sự kiện, người tham dự, địa điểm, bầu không khí, cách về nhà v.v.
Khoảnh khắc bước vào: điều chỉnh tín hiệu
- 5 giây đầu tiên đóng vai trò quyết định trong việc hình thành ấn tượng của người khác
- Dừng lại một chút ở cửa và quan sát xung quanh với vẻ tự tin sẽ tạo cảm giác đáng tin cậy
- Mở cơ thể, để lộ cổ tay và tiến lại với tư thế tốt
- Nụ cười nên đến chậm sau khi giao tiếp bằng mắt, tạo cảm giác ‘ấm áp có độ trễ’
Mở đầu: cách bắt đầu giao tiếp
- Việc bắt đầu cuộc trò chuyện chịu ảnh hưởng từ tông giọng, tư thế và năng lượng nhiều hơn là từ lời nói
- Những câu hỏi như “Bạn thường dành thời gian như thế nào?” sẽ giúp đối phương thoải mái hơn vì không chỉ xoay quanh nghề nghiệp
- Hãy lắng nghe những từ khóa mà đối phương xem là quan trọng và lặp lại chúng (“Solar hardware?” v.v.)
- Để cuộc trò chuyện tiếp tục, hãy chừa khoảng lặng và gửi đi tín hiệu đồng cảm
Giữa cuộc trò chuyện: ghi nhớ và tận dụng thông tin
- Quản lý như bộ nhớ những thông tin nhỏ mà đối phương nhắc tới (ví dụ: tên thú cưng, thành phố mới chuyển đến)
- Trong một nhóm, hãy giới thiệu câu chuyện của đối phương với người khác để chuyển trọng tâm sang họ
- Nếu cuộc trò chuyện bị khựng lại, có thể tự nhiên nối tiếp bằng cách lặp lại lời cuối cùng theo kiểu ‘vẹt lại’ (“Chaotic lately?”)
Tương tác với người tổ chức sự kiện
- Thay vì nói mơ hồ với chủ nhà rằng “Bữa tiệc hay đấy”, hãy đưa ra lời khen cụ thể (ví dụ: ánh sáng rất đẹp)
- Tạo sự hiện diện một cách tự nhiên bằng những việc nhỏ như giúp đổ thêm đá, chuyển đĩa v.v.
Khoảnh khắc chia tay: lời tạm biệt để lại dấu ấn
- Đừng lặng lẽ biến mất, hãy nói lời chào tạm biệt có chủ ý
- Dùng những tính từ không quá phổ biến như “remarkable”, “thoughtful” để để lại ấn tượng khác biệt
- Trong vòng 24 giờ, hãy gửi tin nhắn sau sự kiện gồm link liên quan, hình ảnh gắn với cuộc trò chuyện, hoặc từ khóa đáng nhớ
Chiến lược duy trì mối quan hệ
- Sau cuộc gặp, ghi lại câu chuyện, từ khóa và ý tưởng của đối phương để phát triển thành mối quan hệ chân thành về sau
- Liên hệ lại sau 3 tuần để cho thấy bạn vẫn nhớ họ và thực sự quan tâm
Kết luận
- Bản chất của networking là hiện diện, lắng nghe, thể hiện sự tự tin và để lại những khoảnh khắc chân thật
- Thay vì áp lực phải chinh phục cả căn phòng, chỉ một hoặc hai kết nối chân thành cũng đã là đủ
1 bình luận
Ý kiến Hacker News
Tôi muốn chỉ ra rằng bài này không dành cho người hướng nội mà nhắm tới những người có lo âu xã hội. Người hướng nội không ghét networking, chỉ là sau đó họ cần thời gian nghỉ ngơi, đó mới là điểm khác biệt. Tôi cũng nghĩ các checklist hành vi được kê ra ở đây lại phản tác dụng vì chúng chỉ làm tăng thêm lo lắng. Theo kinh nghiệm của tôi, cách tốt nhất để networking giỏi là “ngừng ám ảnh về việc phải làm cho tốt”
Gần đây tôi biết đến khái niệm về sự khác nhau giữa anxiety và dread. Anxiety chủ yếu là cảm giác sợ những kịch bản tồi tệ nhất nhưng xác suất thấp. Chỉ cần thử hành động thì cơ thể sẽ học được rằng hoạt động đó vẫn ổn, và anxiety sẽ giảm dần. Nhưng dread thì hoàn toàn khác. Dread là trạng thái tâm lý khi thực sự dự đoán điều tệ sẽ xảy ra. Việc tiếp xúc lặp đi lặp lại còn có đặc điểm làm dread nặng thêm. Đặc biệt với người có thần kinh đa dạng, dread có thể xuất phát từ quá tải cảm giác, và dù tiếp tục bị đặt vào môi trường đó cũng không khá hơn. Trong xã hội, ngôn ngữ về anxiety rất phổ biến nhưng khái niệm về dread lại ít được bàn tới, điều này khá đáng tiếc. Việc học được sự phân biệt này là một sự cho phép rất lớn đối với tôi, và tôi nhận ra phần lớn trải nghiệm của mình không phải là anxiety mà là dread đối với chính môi trường đó
Tôi muốn nhấn mạnh rằng đây không phải là hướng dẫn về networking, mà là hướng dẫn về việc tham gia các sự kiện networking. Hai thứ đó hoàn toàn khác nhau. Tôi ước gì có một hướng dẫn nói về việc phải làm gì sau khi networking kết thúc, khi 2 tuần sau hầu hết mọi người đã quên nhau mất rồi
Bố tôi từng điều hành một đại lý ô tô, và ông luôn nói có những người là “nhân viên bán hàng bẩm sinh”. Bố tôi không thuộc kiểu có năng khiếu đó, nên ông luyện tập có hệ thống các hành vi và thói quen để xây dựng quan hệ, rồi bán hàng cho khách quen cả sau nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Ông nhấn mạnh rằng networking có thể là điều tự nhiên với một số người, nhưng với đa số thì cần luyện tập. Ông nói về tính hữu ích của việc chuyển một tình huống đáng sợ thành vài hành động nhỏ đơn giản. Ông lấy ví dụ từ kinh nghiệm hướng dẫn đạp xe địa hình: những động tác nhỏ giúp cơ thể và tinh thần thả lỏng, đồng thời tạo ra bước đột phá thực sự. Thông điệp ông chia sẻ là không phải kiểu tiếp cận YOLO, mà chính sự lặp lại của những hành động nhỏ mới xử lý được lo âu một cách căn bản
“Đừng bận tâm” cũng giống kiểu lời khuyên như “cứ là chính mình thôi” hay “cứ cool lên”, tức là chỉ làm tăng thêm rối rắm nên không phải mẹo hữu ích trong hoàn cảnh này. Tôi muốn nói rằng networking là một kỹ năng rõ ràng, chứ không chỉ là “không khí tốt đẹp”, nên với những người có lo âu xã hội, hướng dẫn như script hay plan lại thật sự hữu ích vì chúng giúp chuyển sang chế độ tự động. Cũng cần nhấn mạnh rằng người hướng nội thường đơn giản là ghét các hoạt động nhóm với người lạ
Với tư cách người đã có 30 năm gắn bó với piano, tôi thực sự đồng cảm với ý rằng việc lo lắng mình sẽ trông như thế nào hoàn toàn không có ích gì cho khả năng biểu diễn. Sau khi thực hành “tắt bớt sự bận tâm” với bản thân, tôi đã tiến bộ hơn hẳn, và đến lúc có thể tự thừa nhận lỗi sai rồi cười cho qua thì mọi người cũng thấy dễ chịu hơn. Lời khuyên “đừng bận tâm” lúc đầu có vẻ thiếu trách nhiệm, nhưng khi nhận ra mình thật sự có thể làm được như vậy thì nó có sức mạnh ghê gớm
Tôi thấy những bài như thế này luôn có xu hướng gạt ra ngoài những người kiểu như “rốt cuộc tại sao phải networking?”, “tôi không muốn dính dáng với ai cả”, “tôi hoàn toàn không thấy vui hay có cảm giác thành tựu gì từ giao lưu thì tại sao phải làm”, “tôi chưa từng thích việc này và lúc nào cũng phải đeo mặt nạ nên vừa bực vừa tủi thân”. Tôi cảm thấy cũng cần có lời giải thích về mục đích thật sự của networking, vì sao đồng nghiệp và tình thân xã hội lại quan trọng, những mất mát thực tế nào xảy ra khi kết nối xã hội suy yếu, và vì sao vấn đề này lại nghiêm trọng. Tôi còn nghĩ những bài như vậy nên được viết dưới góc nhìn sức khỏe tâm thần hoặc thần kinh đa dạng. Trong bài có câu “Liệu mọi người có nhớ nổi là tôi đã có mặt ở đây không?”, nhưng tôi chưa từng nghĩ như vậy. Về bản chất tôi là kiểu người không khao khát con người hay các mối quan hệ
Với tôi thì mấy chuyện như thế này chẳng khác gì tra tấn. Cuộc đời không cần phải đơn điệu đến thế, nên làm gì thì tôi cũng muốn làm thứ gì khác thay vì cái này
Từ góc nhìn của người mà chỉ riêng việc đi làm ở công ty hằng ngày cũng đã hút cạn toàn bộ năng lượng xã hội, thì tiền đề “muốn thành công thì phải xã giao nhiều hơn” nghe cực kỳ u ám. Đã mệt lắm rồi mà còn phải tham gia thêm một sự kiện tiêu hao khác vì công việc, cảm giác như một trò tự giễu về mánh của chủ nghĩa tư bản. Về mặt lý trí, tôi hiểu lập luận rằng có thể xây dựng quan hệ xã hội với ai đó, nhưng với một con người hướng nội đã burnout sẵn thì lời khuyên kiểu “hãy networking đi”, “dùng mấy kỹ thuật kỳ quặc đi” chỉ nghe như trò đùa
Tôi nghĩ bài này là một hướng dẫn tốt cho những người mới bước vào hoàn cảnh này lần đầu. Nhiều người dễ tiếp cận hơn khi có một nhiệm vụ được định nghĩa rõ ràng, nên tôi cũng muốn đưa ra vài mẹo thực tế. Nhiều người đến sự kiện với mục đích muốn nhận được gì đó, nhưng nếu tìm cách xem mình có thể giúp gì cho đối phương thì sẽ dễ có trải nghiệm tích cực hơn. Ví dụ có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ như đề nghị cho mượn sách, gửi một liên kết hữu ích, hay kết nối họ với người quen. Nếu đã đề nghị một thứ mang tính cụ thể thì hãy theo đến cùng, và điều quan trọng là tạo ra một kết nối thật sự. Điểm mấu chốt là “nhất định phải giữ lời hứa” và “thật lòng để tâm hơn một chút”. Nếu chuyển một sự kiện networking trừu tượng và đáng sợ thành “một nhiệm vụ được định nghĩa rõ ràng”, bạn sẽ có nhiều lợi ích như giảm sợ hãi, tạo giá trị và đóng góp
Có lời khuyên rằng nên dùng câu hỏi “Bạn dành thời gian như thế nào?” để mở đầu cuộc trò chuyện, nhưng với người ở SF (Silicon Valley) thì đó thật sự là cách rất lạ. Ví dụ ở Hy Lạp, “Bạn đến từ thành phố nào?” là câu mở đầu phổ biến, còn ở SF thì “Bạn làm ở công ty nào?” mới là câu hỏi mở đầu thường gặp
SF là tập hợp những người đến từ rất nhiều nơi, nên hỏi “Bạn đến từ thành phố nào?” hoàn toàn không có nhiều ý nghĩa thực tế. Ngược lại ở môi trường như Hy Lạp, nơi hầu hết đều là người địa phương, thì đó lại là cách quen thuộc
Câu hỏi “Bạn đến từ thành phố nào?” được dạy là không phù hợp trong các khóa đào tạo về tính bao trùm ở nhiều công ty Big Tech vì có thể gợi ra thành kiến
Tôi muốn bổ sung một mẹo đã rất hợp với mình. Ban đầu bước vào rất khó, nhưng tôi khuyên nên tìm những sự kiện lặp lại hoặc tương tự rồi tham dự nhiều lần. Theo thời gian bạn sẽ gặp một vài người quen, và nếu nhớ được những cuộc trò chuyện trước đó thì quan hệ sẽ tích lũy dần. Khả năng đối phương nhớ ra bạn cũng cao hơn. Tuy vậy, đừng rơi vào cái bẫy lúc nào cũng chỉ chơi với người quen; hãy cố gắng mỗi lần tạo ít nhất khoảng hai mối quen biết mới
Tôi đồng ý với nhận xét về giá trị thật sự của các sự kiện lặp lại. Hồi nhỏ, kết bạn cũng chủ yếu dựa vào sự tiếp xúc lặp đi lặp lại một cách tình cờ. Càng có nhiều trải nghiệm nói chuyện vui vẻ với nhiều người khác nhau trong cùng một không gian qua nhiều lần, mối quan hệ càng tự nhiên sâu hơn. Và khi có nhiều người quen xung quanh, việc đổi chủ đề trò chuyện hoặc nói “để tôi giới thiệu bạn với người kia” rồi rút ra cũng mượt hơn nhiều. Cũng bớt phải awkwardly tìm cách trốn khỏi tình huống 1:1
Tôi nhớ từng đọc trong một cuốn sách mẹo rằng nên ghi chú đặc điểm của lần gặp trước ở mặt sau danh thiếp, để lần sau gặp lại có thể dùng làm chủ đề chung giúp kết nối tốt hơn
Tôi cho rằng sự tự tin và sự quan tâm chân thành là thứ mang tính bẩm sinh. Con người đã tiến hóa để đặc biệt giỏi trong việc đọc cử chỉ và hành vi của người khác, nên những nỗ lực networking hời hợt sẽ lộ ra rất nhanh. Cách duy nhất là thật sự trò chuyện, lặp lại sự ngượng ngùng và thất bại, học cách thật lòng quan tâm đến người khác, đồng thời tích lũy trải nghiệm kể về cuộc sống và công việc của mình theo cách tạo ra giá trị
Tôi muốn nói rằng cứ đi tới các bữa tiệc và hòa vào mọi người đi. Nếu bạn thật sự tò mò về con người thật của họ, họ nghĩ gì, họ dành thời gian ra sao, thì ai cũng trở nên thú vị. Tôi nghĩ những lời khuyên hay sách vở kiểu này không có nhiều ý nghĩa. Tôi rất hướng nội, ở một mình ngoài thiên nhiên vài tuần cũng vẫn ổn, và tiệc tùng thì quá kích thích. Nhưng tôi cảm thấy điều quan trọng là cứ va vào thực tế. Nếu lỡ nói hớ thì đừng tự dằn vặt, đừng nhai đi nhai lại tình huống cũ, cứ nhẹ nhàng tận hưởng chuyện gì đang diễn ra trong cuộc sống của người khác là đủ
Có một mẹo phá băng khi networking là mở đầu một cách có tính meta như: “Xin chào, tôi tên là ${ten}, rất vui được gặp bạn! Một trong những câu hỏi phá băng tôi thích là ${cau_hoi}, bạn nghĩ sao?” Trải nghiệm của tôi là đối phương sẽ mỉm cười và tự nhiên chia sẻ lại câu hỏi của họ, và cách này khá tốt để làm bầu không khí bớt hình thức, nhẹ nhàng hơn