Nghiên cứu quy mô lớn xác nhận cần sa không hiệu quả với lo âu, trầm cảm và rối loạn stress sau sang chấn (PTSD)

• Một phân tích gộp 54 thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên công bố trên The Lancet Psychiatry xác nhận cần sa y tế không hiệu quả trong điều trị lo âu, trầm cảm và PTSD, đồng thời có thể làm xấu đi sức khỏe tâm thần
• Theo nghiên cứu, khoảng 27% người trưởng thành tại Mỹ và Canada sử dụng cần sa y tế, và một nửa trong số đó dùng với mục đích giảm nhẹ các triệu chứng sức khỏe tâm thần
• Nhóm nghiên cứu cảnh báo cần sa có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện triệu chứng loạn thần, gây lệ thuộc và làm chậm trễ việc điều trị đã được kiểm chứng
• Dù có bằng chứng về hiệu quả ở một số bệnh lý thể chất, bằng chứng đối với bệnh tâm thần còn thiếu, và chất lượng bằng chứng ở các tình trạng như tự kỷ cũng thấp
• Kết quả lần này nhấn mạnh sự cần thiết của việc siết chặt quản lý cần sa y tế và kê đơn dựa trên bằng chứng, qua đó có thể giúp giảm tác hại từ các sản phẩm không hiệu quả

---

Nghiên cứu quy mô lớn xác nhận cần sa không hiệu quả với lo âu, trầm cảm và rối loạn stress sau sang chấn (PTSD)

• Một phân tích quy mô lớn đăng trên The Lancet Psychiatry cho thấy cần sa y tế không hiệu quả trong điều trị lo âu, trầm cảm và PTSD, mà ngược lại còn có thể làm xấu đi sức khỏe tâm thần
  • Đây là phân tích lớn nhất từng xem xét độ an toàn và hiệu quả của các thành phần từ cần sa trên toàn bộ nhóm bệnh tâm thần
  • Tại thời điểm nghiên cứu, khoảng 27% dân số từ 16 đến 65 tuổi ở Mỹ và Canada sử dụng cần sa y tế, và một nửa trong số đó dùng nhằm làm giảm các triệu chứng sức khỏe tâm thần
• Trưởng nhóm nghiên cứu, tiến sĩ Jack Wilson (Matilda Centre, Đại học Sydney), cảnh báo rằng cần sa y tế có thể gây ra các tác động tiêu cực như làm tăng nguy cơ triệu chứng loạn thần, gây lệ thuộc cần sa và trì hoãn điều trị đã được kiểm chứng
  • Ông cho biết: “Việc sử dụng cần sa y tế thường xuyên trong đời sống hằng ngày có thể khiến kết quả sức khỏe tâm thần trở nên tệ hơn.”

Bằng chứng hạn chế ở các bệnh khác

• Một số nghiên cứu ghi nhận khả năng cần sa có thể hữu ích trong các tình trạng như tự kỷ, mất ngủ, rối loạn tic và lệ thuộc cần sa
  • Tuy nhiên, tiến sĩ Wilson nhấn mạnh rằng “chất lượng bằng chứng đối với các tình trạng này còn thấp, và việc sử dụng mà không có hỗ trợ y tế hoặc tư vấn là điều khó có thể biện minh.”
• Có bằng chứng về hiệu quả trong một số bệnh lý thể chất như giảm cơn co giật do động kinh, giảm co cứng ở bệnh nhân đa xơ cứng và kiểm soát một số loại đau, nhưng bằng chứng đối với bệnh tâm thần vẫn còn thiếu
• Với tự kỷ, một số cải thiện triệu chứng đã được ghi nhận, nhưng sự khác biệt rất lớn giữa từng cá nhân đòi hỏi phải diễn giải một cách thận trọng

Kết quả trái chiều đối với rối loạn sử dụng chất

• Nghiên cứu cũng phân tích hiệu quả điều trị bằng cần sa đối với các rối loạn sử dụng chất như lệ thuộc cần sa và rối loạn sử dụng cocaine
  • Ở bệnh nhân lệ thuộc cần sa, khi kết hợp với liệu pháp tâm lý đã xuất hiện một số hiệu quả tích cực như giảm lượng hút
  • Tuy nhiên, ở bệnh nhân rối loạn sử dụng cocaine, nghiên cứu xác nhận mức độ thèm nhớ (craving) tăng lên, nên việc sử dụng cho mục đích này có thể còn làm trầm trọng thêm tình trạng lệ thuộc
• Tiến sĩ Wilson giải thích rằng “cũng như methadone được dùng để điều trị lệ thuộc opioid, các thuốc nền tảng cần sa có thể trở thành một phần trong điều trị lệ thuộc cần sa, nhưng không phù hợp với lệ thuộc cocaine.”

Kêu gọi siết chặt quản lý cần sa y tế

• Khi việc sử dụng và kê đơn cần sa y tế tăng mạnh, các tổ chức lớn như Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (AMA) bày tỏ lo ngại về sự thiếu hụt trong quản lý và những bất định về an toàn
• Nhóm nghiên cứu cho biết kết quả lần này có thể giúp nhân viên y tế đưa ra quyết định kê đơn dựa trên bằng chứng, đồng thời góp phần giảm tác hại từ các sản phẩm không hiệu quả hoặc tiềm ẩn rủi ro

Phân tích dữ liệu toàn cầu trong 45 năm

• Kết quả này dựa trên một tổng quan hệ thống và phân tích gộp tổng hợp 54 thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên (RCT) được thực hiện trên toàn thế giới trong giai đoạn 1980–2025
• Nghiên cứu được hỗ trợ bởi Hội đồng Nghiên cứu Y tế và Sức khỏe Quốc gia Úc (NHMRC), và một số thành viên nhóm nghiên cứu từng tham gia hoạt động tư vấn liên quan đến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế Úc
• Phần lớn nhóm nghiên cứu tuyên bố không có xung đột lợi ích

[GN⁺]

Ý kiến trên Hacker News

• Thật sự rất khó khi bàn về chủ đề này trong điều trị trầm cảm
  Rất dễ nhầm lẫn các chất khiến tâm trạng tốt lên tạm thời với điều trị tận gốc
  Trước đây đã từng có giai đoạn một số bác sĩ tâm thần cố dùng opioid nhẹ làm thuốc hỗ trợ cho trầm cảm kháng trị. Ban đầu có vẻ hiệu quả, nhưng rồi nhanh chóng xuất hiện dung nạp và rất khó dừng vì tính gây nghiện
  Xung quanh tôi cũng có những người bạn cố “điều trị” trầm cảm bằng THC, lúc đầu thấy khá hơn nhưng cuối cùng rơi vào lệ thuộc, rồi khi ngừng lại thì còn khổ sở hơn, tạo thành một vòng luẩn quẩn

  • Khi đó từng có chỉ trích rằng việc bác sĩ ngần ngại kê opioid là vô nhân đạo. Đặc biệt, khi xuất hiện tranh luận về bất bình đẳng chủng tộc trong việc bệnh nhân da đen ít được kê hơn, các bác sĩ lại càng dễ kê đơn để tránh bị chỉ trích. Ngay cả khi không có hoạt động tiếp thị của Purdue Pharma, áp lực xem nhẹ nguy cơ nghiện đã tồn tại sẵn
  • Tôi thấy cách nhìn này khó hiểu. Nếu nó làm giảm lo âu thì bản thân điều đó đã là bằng chứng về hiệu quả. Phần lớn nghiên cứu tâm thần cũng dựa trên tự báo cáo (self-assessment). Khi thuốc hết tác dụng thì triệu chứng quay lại cũng chẳng khác các phương pháp điều trị khác
  • Ngay cả việc tâm trạng cải thiện tạm thời cũng có ý nghĩa nếu nó dẫn đến thay đổi có cấu trúc. Chỉ cần tạo ra một cú hích nhỏ để bộ não vận hành theo cách mới cũng có thể hữu ích. Nhưng nghĩ rằng mọi bộ não đều giống nhau chính là nguyên nhân của 99% thất bại trong điều trị sức khỏe tâm thần
  • Thực ra cách tiếp cận ngược lại lại hữu ích hơn. Tập thể dục, tắm nước lạnh, nhịn ăn, bỏ caffeine và rượu, những kích thích kiểu “cơn đau này rồi sẽ dừng lại” lại cải thiện tâm trạng trong trung hạn. Ngắn hạn thì khó chịu, nhưng có cảm giác trạng thái nền được đặt lại thành “ít đau hơn một chút”. (Không phải lời khuyên y khoa)
  • Ba người bạn của tôi bắt đầu dùng THC để giảm lo âu, hai người đã bỏ và khá hơn, nhưng một người thì hoang tưởng nặng đến mức suýt ly hôn. Tính cách thay đổi hoàn toàn và phản ứng quá mức với cả những chuyện nhỏ nhặt

• Tiêu đề bài báo nói là “có ích”, nhưng phần tóm tắt lại nói “không phải phương pháp điều trị hiệu quả”. Nhiều người không mong khỏi hẳn mà chỉ cần giảm triệu chứng. Chỉ cần vài giờ có thể ngủ mà không đau hoặc ngủ ngon cũng đã là đủ

  • Theo phân tích gộp trên Lancet Psychiatry, không có bằng chứng RCT cho điều trị trầm cảm, và nguy cơ tác dụng phụ cao hơn (OR 1.75). Tức là không có bằng chứng hiệu quả và còn có khả năng gây hại
  • Cuối cùng, nếu muốn giải pháp lâu dài thì phải xử lý nguyên nhân gốc rễ. Cần trị liệu, thay đổi lối sống và tự suy ngẫm, và thay đổi không xảy ra sau một đêm
  • Kết quả nghiên cứu gộp cho thấy không có hiệu quả đáng kể đối với phần lớn rối loạn tâm thần như lo âu, PTSD, rối loạn ăn uống v.v.
  • Nhưng trên thực tế vẫn có những người tin rằng “cần sa chữa khỏi trầm cảm”. Tôi từng thấy cả những trường hợp tự thuyết phục bản thân bằng cách viện dẫn các nghiên cứu không hề tồn tại
  • “Điều trị (treat)” và “chữa khỏi (cure)” là khác nhau

• Thật ngạc nhiên khi truyền thông Mỹ trong 20 năm qua lại rất ưu ái cần sa. Ngay cả trong sitcom cũng có cảnh nhân vật chính hút rất ngầu. Tôi tò mò vì sao lại có sự thay đổi này

  • Tôi nghĩ lý do xã hội chấp nhận nó là vì mức độ rủi ro thấp hơn thuốc lá hay rượu. Nhưng về lâu dài, tác dụng phụ lớn nhất là nó bào mòn động lực. Cuối cùng biến con người thành kẻ chỉ biết nằm ườn trên sofa (couch potato)
  • Việc xếp nó vào Schedule 1 vốn đã quá phi lý, nên giờ đang có phản ứng ngược theo hướng hợp pháp hóa và bình thường hóa
  • Dưới ảnh hưởng của Tân tả thập niên 1960 và chủ nghĩa hậu hiện đại, nhận thức kiểu “truyền thống là sai” lan rộng, và hình thành một nền văn hóa cho rằng những gì từng bị cấm kỵ lại là thứ tốt. Khi thế hệ đó nắm quyền trong truyền thông, hình ảnh tích cực về cần sa cũng lan rộng theo
  • Nó có cấu trúc tương tự cờ bạc, rượu hay mạng xã hội cuộn vô hạn, những thứ mang lại khoái cảm tức thì nhưng có hại về lâu dài. Số ít kiếm tiền từ đó thì không quan tâm đến chi phí xã hội
  • Tôi không nghĩ cần phải làm cần sa trở thành bất hợp pháp, nhưng tôi ước là chẳng ai hút nó cả. Hồi trung học, tôi phát chán khi thấy bạn bè hút cần rồi tưởng mình “ngộ ra chân lý của thế giới” và trở nên ngạo mạn. Có vẻ như chiến dịch hù dọa quá mức ngày xưa giờ đã đảo chiều thành sự tự tin quá mức rằng đây là “thuốc thần”

• Tôi luôn nghi ngờ các tuyên bố rằng THC làm giảm lo âu. Theo kinh nghiệm của tôi, CBD có tác dụng xoa dịu, nhưng nếu THC cao và CBD thấp thì ngược lại còn gây lo âu.
  Tôi dùng cần sa nồng độ cao vì đau thần kinh. Tác dụng lớn hơn là làm giảm “cảm giác đau khổ” hơn là cơn đau tự thân

  • Thành phần terpene theo từng giống có thể ảnh hưởng đến các triệu chứng liên quan ASD. Có khi các giống có chu kỳ ra hoa dài lại phù hợp hơn. Tôi tò mò bạn đã dùng giống nào và khác biệt với ASD ra sao

• Tôi là đàn ông trung niên, đã dùng cần sa suốt mấy chục năm, giờ thì không còn thấy thú vị lắm. Nhưng nó có hiệu quả với giảm đau khớp. Và cũng giúp tôi bớt giận dữ. Chỉ là khi ngừng thì tôi có cảm giác testosterone tăng vọt, ham muốn tình dục cũng mạnh hơn

  • Tôi cũng thấy cần sa hợp nhất với cơn giận và mất ngủ. Hồi tuổi teen tôi không kiểm soát được cơn giận, và cần sa đã giúp rất nhiều. Nhưng trí nhớ thì thật sự tệ đi rõ rệt

• Tôi vẫn ủng hộ hợp pháp hóa, nhưng điều đó không có nghĩa là nó tốt cho sức khỏe

  • Rượu suy cho cùng cũng là chất gây trầm cảm

• Càng bất hợp pháp thì người ta càng trồng các giống có nồng độ cao. Khi hợp pháp hóa thì ngược lại sẽ có nhiều giống ngon và nhẹ hơn. Cũng giống như so sánh moonshine 90% thời cấm rượu với bia nhẹ sau hợp pháp hóa

  • Việc cần sa có thể có hại và việc cấm nó là không chính đáng không hề mâu thuẫn. Rượu cũng có hại nhưng không nhất thiết phải là bất hợp pháp
  • Nhưng theo trải nghiệm của tôi thì ngược lại. Khi còn bất hợp pháp thì cần sa nhẹ hơn, còn sau hợp pháp hóa thì nồng độ THC tăng cao hơn nhiều
  • Giống như khái niệm Iron law of prohibition, chính sách cấm đoán lại tạo ra những dạng mạnh hơn
  • Ngay cả trong thị trường y tế, người ta mua sản phẩm nồng độ cao cũng vì tiết kiệm ngân sách. Họ mua loại đậm đặc rồi pha loãng ra để dùng. Việc cấm đoán làm lan rộng các sản phẩm cô đặc (ví dụ: hash oil) cũng cùng logic với việc thuốc phiện tiến hóa thành heroin
  • Ngay cả ở các bang đã hợp pháp hóa vẫn có rất nhiều giống cực mạnh. Có thể vì thói quen tiêu dùng từ thời bất hợp pháp vẫn còn tồn tại

• Nếu đọc bài báo, trong 54 thử nghiệm lâm sàng thì 44% có nguy cơ sai lệch cao, và độ tin cậy của phần lớn kết quả cũng thấp

• Nếu xem kỹ bài báo, trong 6 nghiên cứu về điều trị lo âu, CBD cho thấy hiệu quả giảm lo âu có ý nghĩa. Nhưng vì cỡ mẫu chỉ khoảng 50 người nên họ kết luận là không có ý nghĩa thống kê. Tức là không phải “không hiệu quả” mà là “thiếu dữ liệu”.
  Bài báo tham khảo nói rằng CBD giảm đáng kể lo âu khi thuyết trình ở bệnh nhân ám ảnh sợ hãi xã hội. Có vẻ bài viết của Science Daily đã tóm tắt sai điểm này

• Việc tác dụng của cần sa khá yếu không có gì đáng ngạc nhiên. Tôi ủng hộ hợp pháp hóa, nhưng cần sa cũng chỉ là chất kích thích tiêu dùng như rượu hay thuốc lá. Nó có thể hữu ích với một số bệnh lý cơ thể, nhưng không phải thuốc chữa bách bệnh cho các bệnh tâm thần.
  Việc đóng gói những chất như vậy như thể là thuốc điều trị còn có hại hơn. Cuối cùng, phần lớn chúng chỉ là cơ chế đối phó hoặc bộ đệm xã hội mà thôi