- Nhiều lãnh đạo tôn giáo đã tham gia thí nghiệm với psilocybin và đánh giá đây là trải nghiệm tâm linh sâu sắc nhất trong đời
- Gần một nửa số giáo sĩ gọi đây là trải nghiệm mãnh liệt nhất, đồng thời cho biết nó mang lại thay đổi tích cực trong vai trò lãnh đạo tôn giáo của họ
- Một số giáo sĩ nói rằng thông qua trải nghiệm psychedelic, họ đã thoát khỏi sự cố chấp giáo điều và trở nên cởi mở hơn với nhiều khả năng tôn giáo khác nhau
- Đã có tranh cãi xoay quanh các vấn đề đạo đức, cũng như thiên lệch mẫu và giới hạn nghiên cứu, cho đến khi nghiên cứu được xuất bản
- Khác với các tôn giáo truyền thống, văn hóa cổ đại và nghiên cứu hiện đại đang soi chiếu lại mối quan hệ giữa chất gây ảo giác và trải nghiệm tôn giáo
Tổng quan nghiên cứu và những trải nghiệm chính
- Khoảng 10 năm trước, hơn 30 lãnh đạo tôn giáo đa dạng như Baptist Biblical scholar, Catholic priest, nhiều rabbi, Islamic leader, Zen Buddhist roshi đã tham gia một thí nghiệm trong phòng thí nghiệm, nơi họ dùng liều cao magic mushrooms (psilocybin)
- Tất cả đều lần đầu dùng psilocybin, và trải nghiệm ảo giác của họ được ghi chép chi tiết tại thời điểm thí nghiệm cũng như trong 16 tháng sau đó
Kết quả nghiên cứu và phản ứng của các giáo sĩ
- Theo nghiên cứu gần đây được công bố trên Psychedelic Medicine, hơn 90% người tham gia xếp trải nghiệm psilocybin vào nhóm những trải nghiệm tâm linh thiêng liêng và quan trọng nhất trong đời
- Gần một nửa số người tham gia trả lời rằng đây là trải nghiệm mãnh liệt nhất trong toàn bộ cuộc đời họ
- Một số giáo sĩ giải thích rằng trải nghiệm này đã giúp họ thực hiện tốt hơn vai trò của một nhà lãnh đạo tôn giáo
Ảnh hưởng dài hạn và những trải nghiệm đa dạng
- Một vài giáo sĩ đang rao giảng giá trị của psychedelic gần như một phúc âm, và áp dụng nó vào giáo huấn tôn giáo của mình
- Họ cho biết nhờ trải nghiệm này, họ đã thoát khỏi sự bám chặt vào giáo điều, và có thái độ cởi mở hơn với những cách diễn giải và trải nghiệm tôn giáo đa dạng
- Tuy nhiên, có ít nhất một người tham gia đã trải qua trải nghiệm u tối và đáng sợ
- Dù vậy, không người tham gia nào hoàn toàn loại trừ khả năng tiếp tục dùng psilocybin trong tương lai
Đạo đức nghiên cứu và các giới hạn
- Một trong những lý do khiến nghiên cứu mất nhiều thời gian mới được công bố là xung đột lợi ích liên quan đến nguồn tài trợ và các vấn đề đạo đức liên quan
- Đã có tranh cãi như trường hợp nhà tài trợ trực tiếp can thiệp vào nghiên cứu
- Các vấn đề liên quan được xử lý bằng công bố minh bạch, và nhóm nghiên cứu cũng thừa nhận có vấn đề trong quy trình
- Mẫu nghiên cứu nhỏ, chủ yếu thiên về người da trắng, nam giới và tín đồ Cơ Đốc giáo, nên tính đại diện cho các tôn giáo lớn trên thế giới còn thấp
- Trong quá trình tuyển chọn, người tham gia đã tiếp xúc với ngôn ngữ và các cuộc phỏng vấn với nhà nghiên cứu khiến họ gần như buộc phải tin rằng chính trải nghiệm đó là thiêng liêng
- Việc nhiều người tham gia vốn đang tìm cách vượt qua hoài nghi nghề nghiệp và phục hồi đức tin trước thí nghiệm cũng đã ảnh hưởng đến kết quả
Tôn giáo, chất gây ảo giác và bối cảnh văn hóa
- Các tôn giáo lớn hiện đại (Ấn Độ giáo, Do Thái giáo, Phật giáo, Cơ Đốc giáo, Hồi giáo) về mặt chính thức không khuyến khích việc sử dụng chất gây ảo giác
- Tuy nhiên, từ thời cổ đại, các nền văn hóa bản địa ở châu Mỹ đã sử dụng cây và nấm gây ảo giác trong nghi lễ
- Nhiều nhà nghiên cứu chú ý đến khả năng các thử nghiệm chất gây ảo giác ở Hy Lạp cổ đại và những nơi khác có thể đã góp phần hình thành nguồn gốc của một số tôn giáo như Cơ Đốc giáo
Trải nghiệm tâm linh và những hàm ý của nó
- William James đã định hình những tư tưởng quan trọng như giá trị của tôn giáo, trải nghiệm huyền nhiệm và thế giới quan đa nguyên thông qua trải nghiệm ảo giác, tiêu biểu là nitrous oxide
- Cũng có nhấn mạnh rằng trải nghiệm siêu vượt không phải lúc nào cũng tích cực. Những trải nghiệm tâm linh quá mức có thể ngược lại gây ra lo âu và cô lập
1 bình luận
Ý kiến trên Hacker News
Nếu ai đó thấy tò mò về psychedelic sau khi đọc bài này, thì nếu gia đình có tiền sử bệnh tâm thần, tâm thần phân liệt hoặc các vấn đề liên quan, tốt nhất tuyệt đối đừng thử; nếu trước đây đã từng thử và từng thấy hoang tưởng (cần sa cũng vậy), thì thật sự là nó không hợp với bạn. Nếu thuộc nhóm này, tôi khuyên nên thử thiền; có thể bạn sẽ nhận ra cái thiêng liêng vốn đã rất gần trong một tâm trí tỉnh táo.
Tôi từng đến rave và dùng một lượng LSD rất nhỏ thôi (cỡ 100~150 microgram), và toàn bộ trải nghiệm đó trở thành một buổi trải nghiệm cực kỳ tâm linh: tôi nhảy bằng toàn bộ cơ thể mình và để bản thân tan vào “Great Void”. Dư âm của trải nghiệm này kéo dài vượt xa tác dụng của thuốc. Nhưng khái quát hóa rằng điều này hợp với tất cả mọi người thì rất phức tạp. Rõ ràng đây không phải là thứ dành cho tất cả. Tuy vậy, tôi cũng không muốn đạo đức giả mà bảo “đừng làm”. Việc tiếp nhận điều gì trong đời là hành trình của mỗi người. Ở một góc nhìn nào đó, ta đã giác ngộ mọi thứ rồi, và đến đây chỉ để nhớ lại điều đó. Nếu nhìn thế tục hơn, thì chỉ khi hiểu được bản thân và hoàn cảnh của mình, đứng trên vai người khổng lồ để học tư duy của những bậc vĩ nhân đi trước, bạn mới có nền tảng triết học để chịu đựng được trải nghiệm này. Cần có nỗ lực như vậy thì mới có được sự tôn trọng tối thiểu đối với chất này. Thành thật mà nói, nếu hỏi tôi đã làm đủ điều đó chưa, thì có một thời gian là chưa. Vài lần nó còn thấy thô bạo và dữ dội, như thể trần truồng giữa đám đông trong đêm cuối cùng vậy (không phải trần truồng thật, nhưng cảm giác là thế). Theo thời gian, khi phần nào thấm được chủ nghĩa hiện sinh, tôi mới có thể trải nghiệm nó theo cách mềm mại hơn, và học được cách đắm mình vào điệu nhảy khi đứng trần trụi trước cái thiêng liêng. Nếu bạn có can đảm nâng dây cương của tồn tại và thực tại lên, thì ở cuối con đường đó bạn có thể đối diện với chân lý. Mọi thứ đều là câu chuyện về ngày tận thế, khởi đầu, và tất cả mọi thứ. Đó là một trải nghiệm đáng sợ, kỳ diệu và vô cùng quý giá.
Tôi từng thấy một bài trên diễn đàn về psychedelic kể chuyện ai đó vừa dùng LSD vừa tự rạch tay mình. Tôi sốc khi thấy phản ứng kiểu “lỗi điển hình của người mới”, “trip một mình nên thế thôi”, “trước khi trip nhớ cất dao kéo đi”. Nhìn thoáng qua thì nó giống như cộng đồng sùng bái ngôn ngữ riêng của họ (ngôn ngữ lập trình vậy): quảng bá ra ngoài thì trông cực kỳ năng suất, nhưng trong vòng trong mới lộ ra sự thiếu công cụ, bug compiler ngẫu nhiên, và API kỳ quặc.
PSA: 100~150 microgram là một chuyến trip mức trung bình đến mạnh đối với người mới. Lần đầu nên bắt đầu thấp hơn, như dưới 75 microgram. Và nhất định phải thử phản ứng với những chất như thế này trong môi trường được kiểm soát hơn trước, chứ không phải ở rave hay nơi công cộng. Ngay cả cùng một người thì tác dụng cũng thay đổi rất nhiều tùy thể trạng và môi trường.
Để phản biện câu “bạn ở đây để hiểu bản thân và hoàn cảnh của mình, để học trên vai những người đi trước”, có người trích Kurt Vonnegut: “Chúng ta ở đây để đánh hơi quanh quẩn.” Càng có thêm trải nghiệm, tôi càng thấy câu đó nghe cũng khá hợp lý.
Đôi khi tôi tự hỏi liệu “trạng thái tâm linh” có thể được định nghĩa định lượng như mức chất dẫn truyền thần kinh hay không. Nhưng nếu một trải nghiệm từng có vẻ vô cùng lớn lao lại bị rút gọn thành vài con số, thì cũng khá buồn. Trải nghiệm xuất hồn chắc cuối cùng cũng chỉ là lỗi trong thuật toán nhận thức không gian của não.
Tôi nghĩ phần lớn mọi người nên có một lần trải nghiệm psychedelic trong đời. Đó là một trải nghiệm độc nhất vô nhị, không gì sánh được, và là một trong những niềm vui lớn của cuộc sống.
Khi Ram Dass tiến hành các thí nghiệm LSD vào những năm 1960, họ làm theo kiểu ngẫu nhiên/double-blind, nhưng cũng xảy ra những tình huống khá buồn cười. Ví dụ trong một thí nghiệm có các giáo sĩ tham gia, một người nói “hình như tôi đang cảm thấy gì đó”, còn một người khác đi quanh phòng hét lên “TÔI ĐÃ THẤY CHÚA! TÔI ĐÃ THẤY CHÚA!”. Thế là lập tức lộ ra ai đã uống thứ gì.
Có một tranh biếm họa liên quan (liên kết tranh), tôi tìm trên Google mãi không ra. Giờ Google có vẻ xử lý từ khóa như ‘OR’ thay vì ‘AND’, giống Yahoo ngày xưa. Với tôi, việc công cụ tìm kiếm biến thành công cụ gợi ý là một thảm họa.
Tôi chuyển mối quan tâm từ psychedelic sang linh đạo truyền thống sau khi biết câu chuyện trải nghiệm của Ram Dass: “5 người bị nhốt trong tòa nhà suốt 3 tuần, cứ 4 tiếng lại dùng 400 microgram LSD, tổng cộng 2400 microgram mỗi ngày; cuối cùng còn uống thẳng cả lọ và đạt đến một trạng thái cực độ, ai cũng có những trải nghiệm khó tin rồi sau đó quay về đời thường, cảm giác như đã lên thiên đường rồi lại bị đuổi xuống.” Lĩnh vực đó vốn đã được định hình từ hàng nghìn năm trước. Cuối cùng Ram Dass theo Hindu giáo, còn tôi lại thấy bị hút về phía Phật giáo hơn. Khái niệm ‘anatta’ (vô ngã) rất khớp với trải nghiệm cái chết của bản ngã. Sau cùng, điều đem lại tự do không phải là chất liệu (thuốc), mà là thực hành truyền thống.
Cũng có chuyện kể rằng Ram Dass đã cho một yogi Hindu (guru) dùng LSD với liều cực lớn (hơn 1200μg) hai lần nhưng hầu như không có tác dụng. Có lẽ vì qua tu tập truyền thống, ông ấy đã vượt qua trạng thái mà thuốc có thể mang lại (liên kết liên quan).
Trong các thử nghiệm lâm sàng, MDMA cũng gặp vấn đề này. Cả nhà nghiên cứu lẫn người tham gia đều đoán khá chính xác ai dùng placebo.
Vào khoảng thời gian đó (thập niên 1960), thánh lễ Công giáo cũng bắt đầu bỏ tiếng Latin.
Tôi cực kỳ khuyên đọc cuốn "Sacred Knowledge" của William Richards. Những khái niệm như “Awe, sacredness, eternity, grace, agape, transcendence, transfiguration, dark night of the soul, born-again, heaven and hell” không còn chỉ là khái niệm thần học mà trở thành ngôn ngữ của trải nghiệm trực tiếp. Thông qua các trường hợp LSD (‘acid’), psilocybin (‘shrooms’), DMT, những người ‘tâm linh’ nhưng không theo tôn giáo, hay những người tự nhận là shaman, chia sẻ trải nghiệm của mình. Vậy mối liên hệ với người bình thường chưa từng trải qua điều gì như thế, và với các trải nghiệm tâm linh Kitô giáo, Do Thái giáo, Phật giáo, Hindu giáo thì sao? Các tu sĩ và giáo sĩ sẽ so sánh điều đó với thực hành thường ngày của họ như thế nào? Cuối cùng tất cả có quy về kiểu giác ngộ Thiền tông không, hay mỗi người sẽ càng bám rễ sâu hơn vào tôn giáo vốn có của mình? Dù là người có đức tin hay vô thần, đọc cuốn sách này cũng sẽ giúp mở rộng tầm nhìn phần nào.
Từ góc nhìn Kitô giáo, đa phần không mong chờ các thị kiến siêu việt như vậy. Đó là hiện tượng cực hiếm và có thể cả đời không gặp. Theo cách nhìn Kitô giáo, khả năng ‘ác quỷ’ tạo ra ảo ảnh tâm linh để kéo người ta rời xa đức tin còn cao hơn nhiều so với khả năng đó là ‘thị kiến thiêng liêng’.
Tôi cũng đã dùng LSD và nấm khoảng chục lần gì đó. Với tôi, chúng chỉ là những chất ảnh hưởng đến nhận thức, chứ chẳng có gì đặc biệt tâm linh hay sâu sắc. Dù vậy, nhìn chung tôi vẫn nghĩ trải nghiệm với hallucinogen có ảnh hưởng tích cực.
Gần 10 năm trước, từng có chuyện các lãnh đạo tôn giáo đủ kiểu như học giả Kinh Thánh Baptist, linh mục Công giáo, rabbi, lãnh đạo Hồi giáo, thầy Thiền tông... dùng magic mushroom liều cao trong phòng thí nghiệm. Thật là một chuyện kỳ lạ. Có lẽ đó lại chính là điều thế giới đang rất cần lúc này.
5 năm qua, câu tôi và vợ lặp đi lặp lại với nhau là: “Cả thế giới này cần được hotbox cho ra trò một lần.”
Tôi cũng sợ các nhóm tôn giáo bảo thủ (đặc biệt là Hồi giáo v.v.) có thể lại cực đoan hơn theo hướng xấu. Nó làm tôi nghĩ đến các cult như Scientology.
Thành thật mà nói, chuyện này nghe cứ như pitch cho một series Netflix Original.
Hoàn toàn đồng ý.
Bài báo hầu như không có nội dung cốt lõi, toàn nói về phương pháp nghiên cứu và các khuyết điểm của nó.
Bài còn có lỗi kiểu này: có đoạn nói “phần lớn người tham gia có thể đã sẵn có ý định rời bỏ nghề nghiệp để tái kết nối với sự thiêng liêng”, nhưng theo nguyên văn nghiên cứu thì chỉ có 8% trả lời như vậy. Có 24 người tham gia, nghĩa là thực tế chỉ có 2 người (liên kết nghiên cứu).
Tôi thật sự ngạc nhiên vì gần như chẳng có nội dung gì. Không có cả chuyện kể cá nhân lẫn nghiên cứu. Bản của The New Yorker có vẻ thú vị hơn (liên kết bài viết).
Đúng kiểu clickbait hoàn toàn.
Bài ngắn đến mức tôi cứ cuộn lên cuộn xuống vì tưởng mình đã bỏ sót gì đó. Thế nên đọc xong chỉ còn lại thất vọng. Nó chỉ là một blurb tóm tắt về thứ tôi thực sự muốn đọc. Tự nhiên hôm nay tôi thấy muốn ngẩng lên trời mà hét.
Không biết não tôi có khác mọi người không, nhưng tôi đã dùng LSD và Psilocybin vài lần mà trải nghiệm chẳng hề tâm linh chút nào. Tôi thậm chí còn không hình dung nổi người ta nói “trải nghiệm tâm linh” là gì.
Gần đây tôi có nói chuyện về LSD với một người rất quan tâm đến huyền học phương Tây. Ông ấy bảo hồi tuổi 20 từng vô tình dùng liều cao và cũng đã đọc khá nhiều sách liên quan. Theo ông ấy, kiểu trải nghiệm đó chỉ như một mê cung gương, chứ không hơn gì. Ông ấy cũng cảnh báo dư âm của nó kéo dài quá lâu nên không tốt, và thấy lạ khi người ta gọi đó là trải nghiệm ‘tâm linh’.
Tôi cũng vậy, rất thích acid và shrooms, nhưng cùng lắm thì ngọn cây hay hoa văn thảm trông đẹp hơn chút thôi, chứ không phải trải nghiệm sâu sắc làm thay đổi đời người. MDMA cũng không cho tôi cảm giác “kết nối với nhân loại” như người ta hay nói. Chỉ là cảm giác phê thuốc, nghiến răng và nhảy trước sân khấu thôi.
Với tôi cũng thế, những ảo giác như mơ cùng tiếng cười và niềm vui thì vui thật, nhưng ngay cả lúc đang trip tôi vẫn nhận ra đó chỉ là “não tôi bị rối dây cáp”, chẳng liên quan gì đến thần thánh cả.
set (trạng thái), setting (môi trường), và việc những người chưa từng có kinh nghiệm với chất kích thích vẫn có thể có trải nghiệm kiểu thông thường; còn người đã dùng nhiều lần thì đã có mức dung nạp cơ bản nên cường độ yếu hơn. Nếu đặt một giáo sĩ chưa từng dùng chất gì ngoài rượu và cần sa cả đời vào một căn phòng đầy biểu tượng nhà thờ rồi gợi ý rằng hãy có “trải nghiệm tâm linh”, thì cường độ và tính khác biệt của trải nghiệm đó tất nhiên sẽ rất lớn.
Tôi xuất thân từ một gia đình Hồi giáo nhưng không có niềm tin tôn giáo sâu sắc. Lần trip LSD đầu tiên của tôi lại là một trải nghiệm tâm linh rất sâu, và khá trùng với các chủ đề được nhắc trong bài báo. Xin chia sẻ vài điều tôi cảm nhận:
Năm 1962, ở Harvard Divinity School có một thí nghiệm tên là Marsh Chapel Experiment (‘Good Friday Experiment’) (Wikipedia). Pahnke nghiên cứu xem psilocybin có thể gây ra trải nghiệm thần bí ở các đối tượng có nền tảng tôn giáo hay không. Đây là thí nghiệm gắn với các dự án nổi tiếng có Timothy Leary, Richard Alpert và những người khác.
Tiêu đề thì hấp dẫn, nhưng nội dung quá hời hợt. Chỉ lướt qua vài giai thoại, không có chiều sâu hay góc nhìn mới nào beyond mức có thể đoán ngay từ headline.