Tôi không thể tạo ra hình ảnh trong tâm trí. Tôi đã không biết đó là điều bất thường
Cuộc sống không có con mắt trong tâm trí
- Aphantasia là tình trạng không thể tạo ra hình ảnh trong tâm trí.
- Khoảng 3,9% dân số có tình trạng này.
- Aphantasia là trạng thái không thể gợi ra hình ảnh thị giác, và mức độ có thể khác nhau ở mỗi người.
Sự phát hiện ra Aphantasia
- Tác giả tình cờ phát hiện ra mình mắc Aphantasia.
- Thông qua “bài kiểm tra quả táo đỏ”, tác giả nhận ra mình không thể hình dung ra bất kỳ hình ảnh nào.
- Hầu hết mọi người có thể nhắm mắt và tưởng tượng một quả táo, nhưng tác giả không nhìn thấy gì cả.
Lịch sử của Aphantasia
- Vào cuối thế kỷ 19, các nhà khoa học phát hiện rằng khả năng tạo hình ảnh trong tâm trí khác nhau ở mỗi người.
- Năm 2003, Adam Zeman của Đại học Exeter công bố báo cáo ca bệnh đầu tiên về Aphantasia.
- Sau đó, ngày càng nhiều người nhận ra rằng mình có Aphantasia.
Ảnh hưởng của Aphantasia
- Aphantasia không gây ra vấn đề lớn trong đời sống hằng ngày của mọi người.
- Tuy nhiên, trong các liệu pháp hoặc liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) sử dụng hình ảnh thị giác, người mắc có thể gặp khó khăn.
- Tác giả không thể gợi ra hình ảnh thị giác, nhưng có thế mạnh trong việc ghi nhớ cảm xúc hoặc khái niệm.
Những trường hợp Aphantasia đa dạng
- Người mắc Aphantasia vẫn có thể thực hiện công việc sáng tạo trong nhiều lĩnh vực như nghệ thuật, viết lách, hoạt hình.
- Dù không thể gợi ra hình ảnh thị giác, họ vẫn tạo ra sản phẩm bằng cách bắt đầu làm và chỉnh sửa dần.
- Trí tưởng tượng không chỉ giới hạn ở hình ảnh thị giác.
Aphantasia và ký ức
- Người mắc Aphantasia gặp khó khăn trong việc ghi nhớ khuôn mặt của người thân yêu bằng hình ảnh thị giác.
- Tuy nhiên, họ vẫn có thể hồi tưởng những trải nghiệm với người khác thông qua ký ức cảm xúc và ký ức cơ thể.
- Điều này giúp họ nhận ra rằng mỗi người có một cách ghi nhớ khác nhau.
Ý kiến của GN⁺
- Các cách nhận thức đa dạng: Aphantasia cho thấy con người có nhiều cách khác nhau để nhận thức thế giới. Đây là một phần của tính đa dạng thần kinh.
- Giới hạn của liệu pháp: Các liệu pháp sử dụng hình ảnh thị giác có thể không hiệu quả với người mắc Aphantasia. Cần có các phương pháp thay thế.
- Sự đa dạng của sáng tạo: Người mắc Aphantasia vẫn có thể thể hiện mức độ sáng tạo cao. Điều này cho thấy trí tưởng tượng không chỉ phụ thuộc vào hình ảnh thị giác.
- Cách thức của ký ức: Aphantasia cho thấy ký ức không chỉ đơn thuần dựa vào hình ảnh thị giác. Ký ức cảm xúc và ký ức cơ thể cũng rất quan trọng.
- Nhận thức xã hội: Khi nhận thức về Aphantasia tăng lên, cần có một bầu không khí xã hội biết thấu hiểu và tôn trọng các cách nhận thức đa dạng.
1 bình luận
Ý kiến trên Hacker News
Ý kiến thứ nhất: Mô tả trải nghiệm khi cố hình dung hình ảnh thị giác thì chỉ hiện ra các chi tiết riêng lẻ thay vì toàn bộ tổng thể. Cảm giác này giống như khi xem TV nửa vời hoặc chỉ tập trung từng phần lúc đang lái xe.
Ý kiến thứ hai: Do COVID, họ đã mất khả năng hình dung bằng thị giác, vì vậy trí nhớ trở nên kém hơn và việc đọc sách cũng mang lại trải nghiệm khác trước. Ngay cả giấc mơ cũng không còn hình ảnh.
Ý kiến thứ ba: Không thích các câu hỏi về aphantasia vì chúng mang tính chủ quan. Họ vẫn có thể hình dung, nhưng rất khó tạo ra hình ảnh cụ thể, và nếu được yêu cầu chỉnh sửa điều mình đang tưởng tượng thì sự hình dung đó sẽ tan biến.
Ý kiến thứ tư: Nhắc đến SDAM (thiếu hụt trí nhớ tự truyện nghiêm trọng) có liên quan đến aphantasia; đây là trạng thái vẫn nhớ các sự thật về cuộc đời mình nhưng không thể gợi lại những giai thoại cụ thể.
Ý kiến thứ năm: Khi tưởng tượng, thay vì hình ảnh thì mọi thứ xuất hiện dưới dạng văn bản hoặc ký hiệu đơn giản. Những chuyến du hành tâm trí trong lớp yoga là vô nghĩa, và họ gặp khó khăn trong việc nhận diện khuôn mặt. Thay vào đó, họ có thể tưởng tượng âm thanh hoặc âm nhạc rất sống động.
Ý kiến thứ sáu: Không thể hình dung hình ảnh thị giác, và không hiểu yêu cầu “hãy hình dung một quả táo”. Tuy vậy, họ vẫn có thể phát lại âm nhạc trong đầu.
Ý kiến thứ bảy: Trong giới làm công nghệ, aphantasia được báo cáo nhiều hơn mức trung bình. Điều này dẫn đến một giả thuyết rằng khi thiếu đầu vào thị giác, vỏ não thị giác của não bộ có thể được tái phân bổ cho mục đích khác.
Ý kiến thứ tám: Chỉ ra rằng vẫn thiếu các bài kiểm tra khách quan để chẩn đoán aphantasia, và cần có những bài test đánh giá năng lực một cách khách quan thay vì chỉ dựa vào câu hỏi chủ quan.
Ý kiến thứ chín: Mỗi khi chủ đề như aphantasia xuất hiện, rất nhiều người lại cho rằng mình thuộc nhóm đó. Họ đặt câu hỏi về khái niệm “bình thường” và ý tưởng rằng mọi thứ nằm ngoài đó đều cần một chẩn đoán đặc biệt.
Ý kiến thứ mười: Mỗi lần đọc về aphantasia, họ lại thấy bối rối trước việc người khác thực sự nhìn thấy hình ảnh trong đầu. Bản thân họ cũng có trải nghiệm tương tự và đang cố gắng trả lời những câu hỏi đó.