- Tôi là một khách hàng hài lòng, đã trả 99 USD mỗi năm trong 4 năm, tổng cộng 396 USD, nhưng đã hủy đăng ký Hey sau khi DHH đăng bài ví von người Roma với chó sói để biện minh cho việc trục xuất tập thể
- Dù ủng hộ thuyết sai lầm (mistake theory) rằng cần sửa lại các sai lệch về sự thật ngay cả khi bất đồng quan điểm chính trị, tôi cho rằng quan hệ cá nhân và quan hệ kinh doanh là hai việc khác nhau
- Mọi con sói đều là kẻ săn mồi của cừu, nhưng trong một cộng đồng sắc tộc luôn có người lương thiện lẫn người gây rắc rối, nên phép so sánh trừng phạt cả nhóm vì hành vi của một số người là một lỗi phân loại
- Phần lớn người Roma là công dân EU nên rất khó trục xuất vô cớ về mặt pháp lý, nhưng việc thực thi theo từng cá nhân bằng cách xác định người vi phạm rồi trục xuất, bỏ tù hoặc phạt tiền thì có thể triển khai ngay theo luật hiện hành
- DHH đã mở rộng vấn đề của vài chục người liên quan đến một khu lều trại bất hợp pháp thành toàn bộ hàng nghìn người Roma đang sống ở Đan Mạch, mà không bày tỏ sự tiếc nuối nào cho những người vô tội sẽ bị ảnh hưởng, nên rất khó tin vào phán đoán đó
Cú hích khiến tôi hủy Hey dù từng rất hài lòng
- Hey là ứng dụng email do DHH tạo ra, tôi đã trả 99 USD mỗi năm và dùng rất hài lòng trong 4 năm, tổng cộng 396 USD
- Hey cũng có một nền tảng đăng blog, và DHH đã đăng bài Wolves, sheep, and gypsies tại đó
- DHH cho rằng nếu sói vượt ngoài tầm kiểm soát thì phải bắn hạ, còn nếu người Roma chiếm lĩnh không gian công cộng thì phải trục xuất, và gọi đó là logic tự bảo tồn của xã hội
- Tôi không muốn thù địch với DHH hay công khai làm ông ấy bẽ mặt vì quan điểm này, nhưng đối xử như một người bạn và duy trì quan hệ kinh doanh là hai chuyện khác nhau, nên tôi đã hủy đăng ký Hey
Thuyết xung đột và thuyết sai lầm
- Thuyết xung đột (conflict theory) cho rằng bất đồng chính trị bắt nguồn từ sự va chạm giữa các giá trị hoặc lợi ích không thể giải quyết một cách thân thiện
- Thuyết sai lầm (mistake theory) cho rằng ngay cả khi hai bên cùng chia sẻ mục đích, bất đồng chính trị vẫn có thể phát sinh vì một bên hiểu sai sự thật
- Nếu cắt đứt quan hệ với người hiểu sai sự thật thì cũng mất luôn cơ hội giúp họ đổi ý, nên thay vì quát tháo hay bêu riếu công khai, tôi thích thuyết phục họ về chỗ sai trong sự thật hơn
- Tuy vậy, sự khoan dung này cũng có giới hạn, và việc chấp nhận quan hệ cá nhân không có nghĩa là phải tiếp tục cả quan hệ tài chính
Sai và gây hại không phải là một
- Câu nói của Paul Graham rằng “nếu một phát biểu là sai, thì đó là đánh giá tệ nhất có thể về nó” có giá trị ở chỗ khiến ta tập trung vào đúng sai thay vì liên tưởng hay hệ quả lan tỏa
- Nhưng cũng như lời khuyên y tế thiếu chính xác, có những phát biểu không chỉ đơn thuần sai mà còn gây hại, và “vừa sai vừa gây hại” tệ hơn “chỉ sai”
- Vì vậy, câu này có thể sửa thành: “Một phát biểu sai chỉ có thể gây hại khi mọi người tin vào nó, nên để ngăn tác hại, cần thuyết phục họ rằng nó là sai”
Lỗi phân loại khi đồng nhất chó sói với con người
- Từ góc nhìn của cừu, mọi con sói đều là kẻ săn mồi, nên nếu sói vượt khỏi tầm kiểm soát thì việc tổ chức săn diệt có thể được xem là phản ứng hợp lý
- Nhưng trong mọi cộng đồng sắc tộc đều có người lương thiện lẫn người gây rắc rối, nên con người về bản chất khác với chó sói
- Trừng phạt cả nhóm vì tội phạm của một số thành viên là không công bằng, và cũng không cần trục xuất toàn bộ người Roma chỉ để xử lý những người chiếm dụng trái phép không gian công cộng
- Một cơ chế thực thi nhắm vào đúng cá nhân gây rắc rối bằng trục xuất, bỏ tù, phạt tiền sẽ phù hợp hơn
Thực thi theo từng cá nhân khả thi hơn trục xuất tập thể
- Gần như toàn bộ những người liên quan đều là công dân EU, nên không thể trục xuất nếu không có lý do chính đáng, và việc trục xuất quy mô lớn đòi hỏi một quy trình khó khăn là sửa đổi pháp luật
- Ngược lại, việc thi hành luật hiện có không cần biện pháp pháp lý mới, nên nếu cơ quan hành pháp có quyết tâm thì có thể bắt đầu ngay
- Có thể phản biện rằng ý chí thực thi pháp luật đang thiếu, nhưng cũng đâu có ý chí trục xuất tập thể công dân EU ở Đan Mạch, và chính DHH cũng đang yêu cầu phải thay đổi tình trạng đó
- Nếu vậy, thay vì đòi hỏi một biện pháp khó hơn và bất công hơn là trục xuất tập thể, sẽ hợp lý hơn khi yêu cầu thực thi theo từng cá nhân — cách vừa dễ hơn vừa công bằng hơn
“Cảm xúc bị thiếu vắng” như một manh mối để đánh giá phán đoán
- Tôi áp dụng khái niệm cảm xúc bị thiếu vắng (missing mood): so sánh cảm xúc mà một người ủng hộ hợp lý lẽ ra phải thể hiện với cảm xúc mà người ủng hộ thực tế bộc lộ, từ đó ước lượng độ đáng tin của lập luận
- Nếu chiến tranh thực sự là điều không thể tránh khỏi, thì thái độ hợp lý là đau buồn trước thương vong dân sự và tiếp tục tìm kiếm giải pháp hòa bình, nhưng ở những người theo đường lối cứng rắn, thứ thường thấy lại là sự giận dữ và vẻ cứng rắn phô trương hơn là nỗi buồn
- Phát biểu của Ted Cruz, “Tôi không biết cát có thể phát sáng trong bóng tối hay không, nhưng chúng ta sẽ tìm ra,” là một ví dụ
- Điều khiến người ta khó tin vào cơ sở phán đoán không phải chỉ là bản thân cuộc chiến không thể tránh khỏi, mà còn là thái độ vui mừng trước nó
Cảm xúc bi kịch vắng bóng trong bài viết của DHH
- Nếu trục xuất tập thể thực sự là điều không thể tránh khỏi, thì phải đi kèm một cảm xúc bi kịch: vấn đề đã vượt quá năng lực cảnh sát, mọi lựa chọn khác đã cạn kiệt, và thật đáng tiếc khi ngay cả những người Roma vô tội cũng sẽ bị liên lụy
- Nhưng tiền đề “không còn lựa chọn nào khác” là không đúng với sự thật, vì vẫn tồn tại phương án thực thi theo từng cá nhân nhắm vào người vi phạm
- Ngay cả khi muốn trục xuất, người ta vẫn có thể thừa nhận phẩm giá của mọi con người và lấy làm đáng tiếc trước thực tế rằng cả những người vô tội có thể đóng góp cho Đan Mạch cũng sẽ bị tổn hại
- Trong bài của DHH không có lấy một câu thừa nhận rằng ngay trong phạm trù Roma cũng có những người không liên quan đến vụ việc và đang đóng góp tích cực cho Đan Mạch
Chênh lệch quy mô giữa khu lều trại bất hợp pháp và toàn bộ cộng đồng Roma
- DHH vừa nói dài về mối đe dọa từ đàn sói sinh sôi nhanh chóng ở Đan Mạch, rồi ngay sau đó nối sang chuyện người Roma ở Copenhagen ngày càng táo bạo hơn
- Cách sắp đặt này tạo cảm giác rằng cũng như mọi con sói đều là kẻ săn mồi, người Roma cũng không có lấy một ai vô tội hay xứng đáng được tôn trọng
- Cơ sở cho “hành vi chiếm lĩnh không gian công cộng” và “logic tự bảo tồn” là một khu lều trại bất hợp pháp duy nhất, với số người liên quan được ước tính chỉ vài chục người
- Trong khi đó, có hàng nghìn người Roma đang sinh sống tại Đan Mạch, nên việc lấy hành vi vi phạm của vài chục người áp lên cả cộng đồng rồi đòi trục xuất tập thể là một phán đoán phớt lờ chênh lệch giữa tử số và mẫu số
1 bình luận
Ý kiến trên Hacker News
Sống ở Oakland, tôi thường thấy những diễn ngôn kiểu thành phố đang suy tàn lấy các dấu hiệu trực quan như trại của người vô gia cư hay graffiti làm căn cứ. Chỉ cần đào sâu một chút thì rốt cuộc cũng thành kiểu “hãy nhìn những người đó kìa”, và rất khó để gói nó trong thứ ngôn ngữ không liên quan đến chủng tộc
Cũng có người xem các quầy bán hotdog ven đường là vấn nạn công cộng, và tranh tường là dấu hiệu của suy đồi đạo đức. Nếu ghét môi trường như vậy thì cứ sống ở ngoại ô, nhưng nếu không muốn nhìn thấy người nghèo thì trước hết hãy tạo ra một xã hội không sản sinh ra quá nhiều người nghèo như thế
Ở Philadelphia, tôi sống cách ga Girard vài dãy nhà nhưng không đi bộ gần nhà ga vì quanh đó tập trung người vô gia cư và người sử dụng ma túy. Trong bán kính 10 dãy nhà, khu vực được phát triển tốt, thương mại sôi động, và ngoài trộm cắp bưu kiện cùng vài vụ đập kính xe thỉnh thoảng xảy ra thì hầu như không có vô gia cư hay tội phạm
Ở NYC cũng vậy, nếu sống ngoài các điểm du lịch thì gần như không để ý đến chuyện này, còn Boston thì ngoài trung tâm lại càng như thế hơn. Dồn người vào những khu vực nhất định không phải là lời giải, nhưng khi đa số vẫn có thể dễ dàng ngoảnh mặt làm ngơ thì thành phố rất có thể sẽ tiếp tục bỏ mặc vấn đề vô gia cư mang tính cấu trúc
Lập trường của tác giả có vẻ không nhất quán ở hai điểm. Họ nói có điều đúng và điều sai trong các phát biểu, và điều sai thì phải bị phê phán, nhưng lại cho rằng vì một số vụ trục xuất là sai về mặt đạo đức nên có thể chọn lọc không tuân thủ luật
Luật pháp phải luôn được thực thi và tuân thủ để loại bỏ khoảng trống cho tham nhũng và sự khoan dung tùy tiện. Thực thi pháp luật nghiêm ngặt tạo ra niềm tin rằng luật thực sự được áp dụng, từ đó khiến công dân quan tâm đến câu chữ pháp lý và cải cách
Tình trạng tệ nhất là như ở Mỹ hay EU, nơi người nhập cư có thể ổn định cuộc sống phần nào nhưng vẫn luôn phải sống dưới áp lực rằng họ có thể bị trục xuất bất cứ lúc nào mà không có bảo vệ pháp lý
Nguyên văn cũng nói rằng trục xuất hàng loạt cần sửa luật, nhưng việc thực thi luật hiện hành thì chính quyền hành pháp có thể bắt đầu ngay từ ngày mai nếu muốn. Tuy nhiên, các bình luận khác cho rằng bài viết bị chỉ trích kia cũng không thật sự kêu gọi trục xuất tất cả
Điều tôi phản đối trong cả bài là ý tưởng trục xuất cả những người mà theo luật thì không thể trục xuất. Trục xuất phần lớn người Roma ở Đan Mạch là bất hợp pháp, đồng thời tôi vẫn cho rằng phải thực thi luật với những người vi phạm pháp luật
Không thể áp cùng một hình phạt cho người bắn người chồng/vợ đã bạo hành mình suốt nhiều năm và người rút súng bắn đối phương vì cãi vã giao thông. Sự khoan dung quá mức có thể là vấn đề, nhưng bản thân sự khoan dung không phải là khuyết tật của hệ thống tư pháp
Trước đây tôi từng kính trọng DHH, nhưng giờ thật khó hiểu vì sao ai đó vẫn tiếp tục làm việc ở Basecamp khi nó do người viết ra những bài thế này điều hành. Có thể do AI khiến việc chuyển việc trở nên khó hơn, nhưng tôi không hiểu nhân viên biện minh cho điều này thế nào
Nền văn hóa đó đã nổi tiếng suốt nhiều thế kỷ vì những giá trị khó dung hòa với các xã hội khác. Cũng như một người Hồi giáo cực đoan có quyền ghét các giá trị của Mỹ, DHH và người phương Tây cũng có quyền ghét các giá trị của người Roma. Khác với màu da, đây là một hệ thống niềm tin có thể được lựa chọn và thay đổi
Nước Mỹ có lịch sử nhập cư ngắn nên xét về mặt đạo đức thì còn mơ hồ, nhưng Đan Mạch thì khác. Vì người Roma không xây dựng nên xã hội đó, cũng khó mà chỉ trích người Đan Mạch khi họ cho rằng không ai có quyền phá hoại xã hội bằng tội phạm và lang thang đầu đường xó chợ
Bài viết gây tranh cãi nói rằng “nếu dân gypsy chiếm lĩnh không gian công cộng thì sẽ bị trục xuất”, chứ không phải trục xuất toàn bộ chủng tộc đó. Nếu cho phép cả những hành vi phản xã hội đến mức nào cũng được thì kẻ xấu có chủ ý sẽ phá hỏng môi trường vốn được tạo ra cho tất cả mọi người
Bài này lẽ ra không nên bị chặn. Thậm chí không có bình luận nào bị chặn cả
Các bài về chính trị, tội phạm, thể thao hay người nổi tiếng thường bị xem là lạc đề trừ khi chúng là bằng chứng cho một hiện tượng mới thú vị
Trong câu “lời khuyên y tế không chính xác không chỉ sai mà còn có hại”, tôi khó hiểu vì sao một số nơi lại chỉ đối xử đặc biệt với lời khuyên pháp lý và y tế. Bất kỳ lời khuyên nào cũng có thể gây hại, như lời khuyên nấu ăn hay ăn kiêng chẳng hạn; tôi không hiểu vì sao có thể chỉ công thức nấu ăn nhưng lại thành vấn đề khi bảo ai đó uống đủ nước lúc bị cảm
Tuy vậy, phần còn lại của bài, đặc biệt là đoạn về missing mood, thực sự gây ấn tượng mạnh với tôi
Trong khi đó, rất dễ nghĩ ra những người bị hại nặng vì lời khuyên y tế tồi, và Steve Jobs là một ví dụ nổi tiếng
Thế giới và cả logic dạo này đều kỳ quặc. Thông thường người ta trả tiền cho phần mềm hoạt động tốt nhất và phù hợp với nhu cầu của mình, chứ không điều tra cả cá nhân đã tạo ra nó. Tất cả chúng ta nên biết ít hơn về nhau
Có vẻ cách nghĩ của DHH là một cảm xúc rất phổ biến ở châu Âu. “Gypsy” là một hiện tượng đặc biệt mang tính châu Âu, và tôi tự hỏi ở Mỹ có nhóm nào tương tự không
Họ thường sống ngoài các chuẩn mực xã hội thông thường nên bị mang tiếng rất xấu. Tôi không định bênh DHH, chỉ là muốn cung cấp bối cảnh cho độc giả Mỹ
Phân biệt chủng tộc ở Mỹ gần với kiểu “nhóm đó về bản chất thấp kém hơn chúng ta” hơn là “nhóm đó đang muốn chinh phục quê hương của chúng ta”
Vì thế họ khoan dung hơn với các khu dân cư sắc tộc như Chinatown, Little Italy, Solvang so với ở nước ngoài, nhưng khi xây đường cao tốc mới thì vẫn thường san phẳng các khu đó. Đồ ăn địa phương như burrito kiểu California hay pizza kiểu Chicago·New York đôi khi cũng trở thành phiên bản cường điệu và đơn giản hóa của món ngoại quốc
Chỉ một số chính quyền địa phương cấm, còn đa số vẫn cho phép. Ở Stockholm vẫn có thể thấy người Roma ngồi ở khu mua sắm, ga trung tâm và trước các cửa hàng. Tôi chỉ muốn nói thêm bối cảnh rằng những nơi đã quá mệt mỏi với người Roma đã đẩy phần lớn họ đi theo cách này
Liên quan đến nội dung “Đan Mạch không có ý chí bắt đầu trục xuất hàng loạt công dân EU, và DHH đang kêu gọi thay đổi điều đó”, tôi để lại https://www.infomigrants.net/en/post/69582/denmark-moves-tow... để lưu hồ sơ
Trong chốc lát tôi tưởng đây là bài giới thiệu cách âm thầm chặn các cuộc chat có tiêu đề bắt đầu bằng “Hi” hoặc “Hey”
Bài viết đang được bàn tới là https://world.hey.com/dhh/wolves-sheep-and-gypsies-ba44af6a
Vốn dĩ tôi cũng không đánh giá cao Ruby và Ruby on Rails, lại chưa từng dùng phần mềm của DHH, nên đây chỉ là một lời lên án đạo đức không có nhiều trọng lượng thực tế. Dù vậy, những ám chỉ kiểu dog whistle trong bài lộ liễu đến mức nghe thấy cả tiếng chó sủa từ nhà bên
Tôi không biết chính xác tình hình ở Copenhagen, nhưng ngay cả theo mô tả của DHH thì cũng có vẻ có thể giải quyết theo cách ít xâm phạm hơn là trục xuất người vô gia cư. Vấn đề là tình trạng vô gia cư, không phải xuất thân của họ, nên tôi gọi họ là người vô gia cư thay vì “gypsy”. Trừ khi định cãi rằng người vô gia cư sinh ra ở Đan Mạch thì tốt hơn hẳn, còn không thì không thể xử lý vấn đề vô gia cư theo cách giống hoặc gần giống với việc quản lý quần thể sói xâm lấn
Vấn đề có thật mà DHH mơ hồ chạm tới là các quốc gia phương Tây có năng lực nhà nước thấp đến kinh ngạc so với vị thế quốc tế của mình. Giới lãnh đạo phương Tây coi công việc của mình là quản lý các đế chế thương mại đang suy tàn rồi nhìn những mảnh còn lại của chúng bị bán cho các nhà độc tài thương mại mang xu hướng vô chính phủ tư bản
Đặc biệt, cấu trúc kinh tế - xã hội của châu Âu đã cứng nhắc đến mức không còn chỗ để tiếp nhận bất kỳ người nhập cư nào, thậm chí cả thanh niên bản địa cũng không chen vào nổi. Thế nhưng giải pháp được chú ý lại chỉ là tiêu hao phần năng lực nhà nước còn sót lại vào những hành vi quấy nhiễu nhỏ nhen, ngu ngốc và đầy tính trả đũa. Thái độ “miễn tôi có thể giẫm lên cổ người khác thì tôi nghèo cũng không sao” là công thức tạo ra nghèo đói trên diện rộng