- Chicago Sun-Times và Philadelphia Inquirer đã xuất bản một phụ bản chứa các bài viết giả và gợi ý sách do chatbot AI tạo ra mà không hề qua kiểm chứng
- Vụ việc này là một ví dụ điển hình cho thái độ không ai thực sự bận tâm từ truyền thông, người sản xuất, doanh nghiệp cho tới độc giả
- Khi AI sản xuất hàng loạt những đầu ra trung bình, an toàn, thứ "đủ giống thật" đang dần trở thành tiêu chuẩn
- Trong toàn xã hội, từ nội dung cho tới chính phủ và tổ chức, xu hướng không quan tâm đến điều quan trọng đang lan rộng
- Trong thực tế như vậy, việc con người chịu để tâm và tự tay sáng tạo chính là hành động mạnh mẽ nhất
Mở đầu: một vụ việc mang tính biểu tượng của thời đại thờ ơ
- Đầu tuần này, Chicago Sun-Times và Philadelphia Inquirer đã đăng một phụ bản đặc biệt do nhà thầu bên ngoài thực hiện, và sau đó lộ ra rằng toàn bộ sự kiện, chuyên gia và tên sách trong đó đều là hư cấu hoàn toàn do chatbot AI bịa ra
- Dù đã có rất nhiều lời chỉ trích, tác giả nói điều đáng thất vọng nhất là trong toàn bộ quá trình đó, dường như chẳng có ai thực sự để tâm
Truyền thông và khâu sản xuất: sự thờ ơ vô phân biệt
- Người viết, biên tập viên, đối tác kinh doanh và nhà sản xuất đều cứ thế bỏ qua
- Kết quả là phải mất tới hai ngày thì vấn đề này mới được phơi bày với độc giả
- Điều đó cũng có nghĩa là thực tế ngay cả độc giả cũng không quá bận tâm
Truyền thông hiện nay và AI: thời đại của mức "tạm được"
- Tình trạng này là biểu tượng cho thời đại hiện nay, nơi nội dung rẻ tiền bị tiêu thụ một cách vô thức đang tràn lan
- Về bản chất, AI là một cỗ máy tạo ra sự trung bình, sản xuất hàng loạt những kết quả ở mức trung bình
- Dù tiêu tốn lượng tài nguyên khổng lồ, nó thường chỉ đưa ra những bản sao đủ giống thật
- Trên thực tế, phần lớn người dùng chỉ cần mức "khá ổn là được", và đó là nền tảng cho sự bùng nổ của AI
Sự lan rộng của việc không bận tâm: không chỉ trong truyền thông mà trên toàn xã hội
- Đây không chỉ là vấn đề của riêng AI
- Chính tác giả cũng từng muốn thực hiện một dự án có chiều sâu, nhưng do yêu cầu từ doanh nghiệp, nó bị biến thành nội dung đơn giản và đại chúng hơn
- Cuối cùng, phần lớn nội dung chỉ dừng ở mức có thể chấp nhận được, còn những thử nghiệm sáng tạo và táo bạo thì bị quay lưng
Thời đại của nội dung bị "tiêu thụ lướt qua"
- Hanif Abdurraqib nhắc tới sự bùng nổ của nội dung được nghe trong lúc làm nhiều việc cùng lúc
- Trước đây, vẫn có thể tạo ra những tác phẩm có chiều sâu với sự đầu tư không tiếc thời gian và vốn liếng, nhưng hiện nay điều đó đã trở nên bất khả thi
- Ngay cả những nội dung như vậy cũng chỉ tồn tại dưới dạng tạm thời biến mất sau 24 giờ
Hệ thống xã hội và chính phủ: sự "thờ ơ" ngày càng trầm trọng
- Trong chính sách, lĩnh vực công và hành chính, tình trạng "không bận tâm" cũng đang lan tràn
- Các chính phủ và tổ chức đang tập trung vào việc gấp rút đưa vào thay thế, tự động hóa và mã AI, đồng thời tích cực thay thế những con người thật sự tận tâm và có trách nhiệm
Trải nghiệm cá nhân: nỗi thất vọng khi đánh mất tính chân thực
- Gần đây, khi xem xét hàng trăm đơn ứng tuyển, tác giả liên tục bắt gặp những cụm từ sáo rỗng do chatbot AI tạo ra
- Khi AI viết thay cho trải nghiệm và cảm xúc riêng của mỗi cá nhân, sự độc đáo và tính chân thực cũng bị đánh mất
Giá trị của con người: sự để tâm và sáng tạo
- Nhưng những lá đơn do con người viết với sự chân thành thì hoàn toàn khác; trong đó vẫn hiện diện niềm vui, nỗi buồn và sự không thể đoán trước
- Những bài viết như vậy rõ ràng là sản phẩm sáng tạo mang đậm tính người
Kết luận: chủ động "để tâm" là hành động đổi mới mạnh mẽ nhất
- Trong "thời đại chẳng ai bận tâm", chính việc "để tâm" lại là hành động cấp tiến và có giá trị nhất
- Khi xung quanh đầy rẫy sự tầm thường do máy móc tạo ra, việc tự mình làm ra thứ gì đó dù không hoàn hảo hay còn thô ráp vẫn có ý nghĩa
- Ủng hộ những người biết quan tâm xung quanh, những người sáng tạo, và chủ động dành sự chú ý cho họ chính là khởi đầu của thay đổi xã hội
- Việc thực sự tập trung để nghe nội dung, đặt điện thoại sang một bên khi xem, và đọc tạp chí hoặc sách giấy cũng rất quan trọng
- Là chính mình, chấp nhận sự không hoàn hảo, thừa nhận mình là con người và biết quan tâm chính là giá trị của thời đại này
1 bình luận
Ý kiến trên Hacker News
Sáng nay lúc ăn sáng tôi cũng vừa càm ràm với bạn đời về chuyện này. Không hoàn toàn giống hệt, nhưng có cảm giác rất nhiều người không còn làm việc của mình một cách tử tế nữa. Từ kỹ thuật viên tiện ích đã làm cho chỗ rò rỉ gas nhỏ của tôi thành to hơn rồi bỏ đi, bãi đỗ xe xây suốt 6 năm chưa xong, cảnh sát chỉ muốn làm ở mức tối thiểu, các khu phố không có biển tên đường (mà đây đâu phải vùng hẻo lánh, là Boston đấy), đến một người quen làm ở tòa thị chính tự hào kể rằng mỗi ngày chỉ làm 2 tiếng rồi đi gym và đi chơi. Đó là một nền văn hóa xem sự thờ ơ và tầm thường là điều bình thường. Gần đây tôi có cảm giác AI còn giúp những người không có lòng tự trọng nghề nghiệp dễ làm việc qua loa hơn nữa. Tôi cũng chẳng rõ mục tiêu rốt cuộc là gì
Văn hóa tự hào về công việc của mình đã suy yếu đi rất nhiều (ít nhất là ở Mỹ). Các tập đoàn lớn giờ thậm chí còn chẳng giả vờ quan tâm nhân viên nữa, nhiều nơi còn thể hiện rõ sự ghét bỏ, nên rất khó để làm việc với niềm tự hào trong môi trường như vậy
Có hai yếu tố cùng tác động đến hiện tượng này. Thứ nhất, xã hội nói chung đã không còn một phương hướng rõ ràng. Thứ hai, người ta không còn chấp nhận những định hướng và thứ tự ưu tiên từng được xem là quan trọng như giáo dục, gia đình hay tôn giáo. Đây là thời đại mà ai cũng phải tự đi tìm cảm giác thuộc về của riêng mình. Giống như câu “Chúa đã chết”, nhận thức xã hội nói chung đã phân mảnh, và những giá trị từng giúp xã hội vận hành một cách nhất quán ngày càng biến mất. Rốt cuộc không còn cách nào để dẫn dắt hành động tập thể ở quy mô lớn
Tôi tự hỏi liệu việc nhiều người không giỏi công việc của mình có giống với hiện tượng Peter principle (nguyên lý Peter, giả thuyết cho rằng con người được thăng tiến cho đến mức bất tài của mình) hay không. Lý thuyết này cũng đã có từ rất lâu rồi (1969). Vì vậy, mỗi lần bắt gặp một người thật sự có năng lực lại càng thấy đáng kinh ngạc. Tôi từng rất ấn tượng với một thanh tra nhà ở đã kiểm tra cực kỳ kỹ căn nhà của tôi suốt 5 tiếng. Có thể xem thêm liên kết Peter Principle
Theo tôi, nguyên nhân gốc rễ là lạm phát. Đây là vấn đề kéo dài từ sau khi hệ thống Bretton Woods sụp đổ. Lạm phát khiến mọi thứ tệ đi từng chút một, còn doanh nghiệp thì chỉ chăm chăm cắt giảm chi phí, giảm nhân công, outsource ra nước ngoài. Trong một thực tế mà lương không tăng nhưng giá cả thì cứ tăng, động lực làm việc chăm chỉ biến mất và niềm tin vào tương lai cũng không còn. Tiến bộ công nghệ và năng suất cao hơn đã ngăn tình hình tệ nhất, nhưng phần lớn lợi ích lại chỉ chảy về phía cổ đông. Kết quả là chúng ta cứ phải chịu cảnh như bánh xà phòng ngày càng mỏng hơn, miếng thịt burger ngày càng ít hơn. Trong lịch sử cũng chưa từng có lời giải dễ dàng cho kiểu vấn đề này, mà thường sau đó là biến động hay chiến tranh. Có lẽ cơn sốt tiền mã hóa như Bitcoin cũng xuất phát từ hoàn cảnh này (đặc tính giảm phát của Bitcoin)
Đây là hệ quả của cấu trúc cơ hội kinh tế mà con người gặp phải ở nơi làm việc. Làm tốt hơn cũng không đồng nghĩa được trả nhiều hơn. Trên thực tế, lương thường tăng theo tuổi tác, còn đánh giá và điều chỉnh thưởng phạt diễn ra quá chậm nên rất khó cảm thấy việc mình làm tốt có phản ánh vào thu nhập. Vì vậy nhiều người chỉ làm ở mức tối thiểu. Cuối cùng, nhảy việc trở thành con đường duy nhất để tăng lương. Muốn giải quyết hiện tượng này thì phải chấp nhận khoảng cách tiền lương lớn hơn và từ bỏ tâm lý “tôi chỉ làm phần việc của tôi”. Đặc biệt trong khu vực công thì điều này lại càng khó
Tôi thật sự muốn để lại bình luận này. Tôi sẽ lược bớt chi tiết vì sợ lộ danh tính. Tôi được tuyển vào làm senior software engineer, rồi phát hiện một senior engineer khác mà tôi được giao làm cùng lại không hề có nền tảng trong lĩnh vực đó. Tôi đã nói với manager và tech lead nhiều lần, còn gửi cả tài liệu, nhưng họ gạt đi, bảo rằng đó chỉ là ý kiến của tôi. Cuối cùng chỉ lặp đi lặp lại những cuộc tranh cãi gay gắt, đến mức tôi còn xin chuyển nhóm. Sau này tôi còn nhận ra cả tech lead của mình cũng không giỏi như kỳ vọng. Thế là tôi lên Reddit và TeamBlind xin lời khuyên, và gần như mọi câu trả lời đều kiểu “kệ đi, nhận lương rồi về nhà thôi”. Đọc xong tôi nghĩ “à, hóa ra đây mới là đáp án”, rồi cũng đổi thái độ theo hướng chỉ nhận lương, làm tốt phần việc của mình, và dành thời gian còn lại cho side project với Leetcode. Mất tới 8 năm tôi mới học được mindset cần có trong ngành này. Giờ tôi thuộc câu lạc bộ “Who The Fuck Cares”
Việc nhận ra mặt bằng của cả đội thấp, rồi đi hỏi ý kiến một đám đông đầy cay nghiệt như Reddit và coi đó như chân lý, có thật là đúng không? Nếu đẩy thái độ “không quan tâm” đến cực hạn trong đời, thì cuối cùng cũng sẽ thành không quan tâm luôn cả ý kiến ẩn danh trên Internet. Trải nghiệm của tôi lại khác: làm ở startup với các đồng nghiệp thông minh, đầy nhiệt huyết và những nhà sáng lập có năng lực mang lại cho tôi nhiều thỏa mãn hơn trong cuộc sống. Trong môi trường như vậy tôi học được nhiều hơn, phát triển tốt hơn, và cũng tự hào về bản thân hơn
Ở công việc đầu tiên, tôi đã thấy đủ loại trường hợp trong một thời gian ngắn: một lập trình viên chỉ làm 2 tiếng nhưng vẫn lớn tiếng nhờ dự án outsource quan trọng với công ty, một devops quản lý hạ tầng bằng những script hỗn độn chỉ mình anh ta hiểu để không ai có thể tiếp nhận vai trò, một junior bám lấy một bug vặt suốt mấy ngày (rồi cuối cùng senior xử lý trong 15 phút), một tester mà manager chỉ cần nghe “mọi thứ đều ổn” là hài lòng, chẳng cần đo lường kết quả gì cả. Thế là tôi cũng gia nhập phe WTFC (Who The Fuck Cares)
Tôi muốn đưa ra một góc nhìn hơi khác. Bản năng “kệ đi” của tôi chỉ dùng để bảo vệ sức khỏe tinh thần. Khi buông xuôi trong công việc, tôi thấy thái độ đó lan cả sang đời sống riêng. Công việc và đời sống riêng ảnh hưởng lẫn nhau. Tôi quan tâm vì cuộc sống của chính mình. Làm việc chăm hơn thì cũng bớt phải tự vệ hơn, và chỉ khi công việc xâm lấn quá mức vào đời sống riêng thì tôi mới vào “câu lạc bộ thờ ơ” để nghỉ một chút, như một cách giữ cân bằng
Trừ khi đồng nghiệp trực tiếp gây ảnh hưởng xấu đến công việc của tôi, còn không tôi không lo. Trách nhiệm xây dựng hệ thống đánh giá chất lượng công việc là của công ty. Khi tôi suýt phải gánh hậu quả cho lỗi do người khác gây ra, thì chỉ cần với tư cách thành viên nhóm, tôi chỉ rõ vấn đề và ngăn việc bị đổ trách nhiệm là đủ
Sau khi đã trải qua hết lần này đến lần khác, trong nhiều tháng hay nhiều năm, việc mình làm cuối cùng bị vứt bỏ hoàn toàn vô ích, tôi thật lòng bắt đầu nghĩ rằng “quan tâm mới là điều ngu ngốc”. Chúng ta chỉ là những linh kiện trên một bảng Plinko kỳ quái mang tính kinh doanh- siêu hình mà thôi. Lãnh đạo rốt cuộc cũng chỉ đang “diễn” như vậy thôi
Việc khó nhất trong đời là “biết quan tâm”. Nếu thờ ơ thì chẳng gì còn quan trọng, nên lòng sẽ thấy nhẹ tênh. Hồi tuổi teen tôi cũng từng dựng lên cơ chế phòng vệ kiểu ngầu ngầu “tôi không quan tâm”, nhưng thật ra là có quan tâm. Đến khi trưởng thành tôi mới thấy điều thực sự cần là sự mạnh mẽ để biết quan tâm. Gần đây tôi ngày càng tin chắc rằng cố gắng thấu hiểu người khác còn là điều đúng đắn về mặt đạo đức. Ngược lại, thái độ dửng dưng, phân biệt người khác và biến họ thành trò cười công khai chính là cốt lõi tạo nên một con người rất thiếu hấp dẫn. Phải thật cẩn thận với việc mình chọn quan tâm điều gì
Cũng có trường hợp vì quan tâm quá mức mà bất an và sợ hãi lớn hơn. Cuộc đời vốn là hỗn loạn, nên cũng phải biết thuận theo dòng chảy. Cần phân biệt giữa những điều đáng để bận tâm nghiêm túc và những chuyện nhỏ nhặt như gấp khăn hay vệt nước trên miếng lót cốc. Nếu cái gì cũng quá để tâm thì đời sống hằng ngày sẽ thành chiến trường, nên ai cũng cần tự xác định “mức vừa đủ” cho riêng mình. Quan tâm quá ít thì thành chai sạn, còn quá nhiều thì bị lo âu đè nặng, nên cân bằng là điều cần thiết
Thucydides của Athens gọi những công dân chỉ nghĩ đến lợi ích riêng, không quan tâm đến xã hội hay các vấn đề công cộng là ‘idiotes(ἰδιώτης)’
Tôi tò mò không biết mọi người quyết định nên quan tâm đến điều gì bằng cách nào
Có cảm giác như tương lai đã biến mất. Tôi đang ở giữa tuổi 50, trước giờ lúc nào cũng hình dung và chuẩn bị cho tương lai, nhưng gần đây lại thấy như bản thân tương lai không còn tồn tại nữa. Ban đầu tôi tưởng đó là vì tuổi tác, nhưng cả thế giới cũng có bầu không khí như vậy. Ngay cả các công ty giờ cũng không còn nói về một tầm nhìn tương lai rõ ràng, mà chỉ lặp đi lặp lại những dự báo đáng sợ liên quan đến AI. Xã hội thay đổi rất nhanh, nhưng không có cảm giác những thay đổi đó đang hướng tới một mục tiêu cụ thể nào. Smartphone, máy tính, streaming video, game... chỉ đang được tối ưu hóa chứ không có gì hoàn toàn mới. AI cũng chỉ thấy kỳ quái và đáng sợ, chứ chưa thấy một danh mục thật sự mới. Chỉ có tối ưu hóa vô tận đang tiếp diễn
Cách để phá vỡ ảo giác đó là nhớ lại cảm giác khi công nghệ mới vừa xuất hiện. Bitcoin, Facebook, Hacker News, iPad, smartphone, lúc đầu trông đều chẳng có gì ghê gớm. Chỉ khoảng mười năm sau, người ta mới nhận ra những đổi mới thật sự mà trước đó mình không cảm nhận được. AI cũng vậy. Tôi không nghĩ singularity công nghệ sẽ đến ngay bây giờ. Cứ giữ sự lạc quan thì tốt hơn. Cuộc sống vốn đã đủ tốt. Chúng ta có thể chữa những tai họa như dịch hạch, có thể ăn trái cây cả vào mùa đông, chỉ cần có tiền là đi lại dễ dàng khắp nơi, và tỷ lệ tử vong khi sinh đã giảm rất nhiều. Những phép màu vật lý của công nghệ thường còn vĩ đại hơn ta nghĩ. Máy tính cũng chỉ mới tồn tại khoảng hơn 100 năm. Nên nhìn theo hướng lạc quan
Tôi cũng ở cuối tuổi 30 và có cảm giác tương tự. Có thay đổi, nhưng không thấy sự mới mẻ. Toàn là remake, xu hướng lặp lại, sự đơn điệu, khiến thế giới như bị “đình trệ”
Không ai biết trong 5, 10 hay 30 năm tới chúng ta sẽ trải qua điều gì. Thậm chí rất có thể nó sẽ khác hoàn toàn hiện tại, và cũng không có gì đảm bảo là nhất định tệ hơn. Khả năng tương lai xuất hiện những cải thiện mang tính đột phá cũng không thể xem nhẹ. Ví dụ, có thể sẽ có phương pháp chữa lão hóa, hoặc nền dân chủ được hồi sinh trên toàn cầu. Đừng quá tập trung vào nỗi hoài niệm quá khứ hay chỉ nhìn vào mặt tiêu cực của tương lai. Dù thay đổi có xấu đi, những điều tốt đẹp ngoài sức tưởng tượng cũng có thể cùng lúc xuất hiện, để rồi rốt cuộc ta vẫn đánh giá kết quả theo hướng tích cực
Khi càng gần 40 tôi càng thấy, thế giới hiện tại giống với hiện tượng người La Mã từ đầu thời hoàng kim đã than thở rằng văn hóa của họ đang sụp đổ. Người ta lúc nào cũng nói “ngày xưa tốt hơn”. Một phần có thể có ý nghĩa, nhưng phần lớn là ảo tưởng. Tôi nghĩ giờ mình chỉ đơn giản là tỉnh táo hơn với thực tế của nền văn minh. Không còn kiểu tương lai laser kỳ lân siêu năng lực nữa, mà phải chấp nhận những vấn đề thực tế như khí hậu, bất bình đẳng, cải cách thể chế chính trị... Thậm chí cảm giác u uất xã hội như thế này có thể lại là bước ngoặt cho những ý tưởng mới
Tôi đang ở tuổi 60, và ngược lại tôi cảm thấy tương lai đã đến rồi. Trong bài luận vào đại học tôi từng viết rằng một ngày nào đó trí tuệ nhân tạo sẽ vượt qua trí tuệ sinh học, và giờ chúng ta đang tiến gần tới điểm đó. Nó đáng sợ, kỳ lạ, nhưng đồng thời cũng mở ra khả năng “sung túc và bất tử”. Tương lai sẽ còn thú vị hơn nữa
Khi mọi người cảm thấy mình đang có một “thỏa thuận tốt”, họ sẽ làm việc có tâm hơn. Nhìn vào nước Anh chẳng hạn, người ở các thị trấn nhỏ thường thân thiện hơn vì gánh nặng tiền thuê nhà tương đối thấp, và ít nhất họ còn có khả năng sống khá thoải mái, sở hữu nhà hoặc xe. Ngược lại, một người làm ở quán cà phê tại London nếu không có tiền thì sẽ sống trong căn phòng nhỏ, vật lộn với chi phí sinh hoạt và chịu rất nhiều căng thẳng
“Thỏa thuận tốt” chính là nguyên nhân gốc rễ khiến người ta biết quan tâm, còn một thỏa thuận tệ thì làm họ dửng dưng theo chiều ngược lại
Cũng không còn kỳ vọng gì vào tương lai, và đặc biệt ở London, ngoài tài chính, công nghệ và luật thì ngay cả cấp quản lý ở các ngành khác cũng không thể sở hữu nhà. Nhà ở đắt đến mức người ta hình dung mình chỉ trả tiền thuê cả đời, làm việc đến chết mà không bao giờ có nhà riêng. Vì thế tâm lý “cố gắng để làm gì” trở nên phổ biến. Chi phí cho một cuộc sống tốt giờ đã vượt quá khả năng của phần lớn dân số
Giới hạn của kiểu bài viết chủ đề này là thường bỏ qua cuộc thảo luận căn bản về “nên quan tâm điều gì” và vì sao, tức là vấn đề giá trị. Ví dụ, việc một tòa soạn dùng AI để tạo ra thứ cho người ta đọc có thực sự là vấn đề không? Và tại sao ta phải quan tâm đến những hồi ký tầm thường hay các buổi audio talk về đa vũ trụ, hoặc tại sao trong chăm sóc khách hàng, việc chỉ lặp lại “câu hỏi theo lệ thì trả lời theo lệ” lại là điều xấu, cũng không được giải thích rõ. Rốt cuộc chúng ta đang lang thang trong sự hỗn loạn nơi ý nghĩa và mục đích đã bị bỏ trống quá lâu
Con người vẫn quan tâm đấy, chỉ là họ tập trung nhiều hơn vào lợi ích cá nhân và tiền bạc thôi. Suốt hơn 40 năm qua, người ta cứ lặp đi lặp lại câu chuyện rằng chỉ cần tin vào thị trường và ai lo thân nấy thì mọi thứ sẽ ổn. Nhưng rốt cuộc đã lộ ra rằng chỉ làm tối thiểu và phục tùng không thể tạo ra kết quả đàng hoàng
Kiểu thờ ơ chỉ làm mức tối thiểu là hiện tượng điển hình trong cấu trúc mà người trả tiền, người đánh giá và người trừng phạt đều là ba chủ thể khác nhau. Tổ chức nhà nước là ví dụ tiêu biểu. Người nộp thuế chỉ bỏ tiền ra, nhưng không thể phản ánh ý kiến vào chất lượng dịch vụ thực tế. Hiệu quả cũng không được đánh giá, và cuối cùng người dân chỉ trải nghiệm những kết quả không thỏa đáng
Do quan liêu và văn hóa quá phụ thuộc vào số liệu thống kê, việc một cá nhân có quan tâm hay không gần như cũng không mang lại lợi ích gì cho chính họ. Đây là sản phẩm của một xã hội đã đánh mất phần thưởng và động lực hiệu quả
Rốt cuộc điều quan trọng là “văn hóa đại chúng”. Trước đây, thành tựu trí tuệ là hình mẫu, xã hội nhấn mạnh sự chăm chỉ, khiêm tốn và tôn trọng người khác. Ảnh hưởng từ bên ngoài cũng ít hơn. Giờ thì các ngôi sao truyền hình, hình ảnh cơ thể cường điệu trên mạng xã hội tác động rất mạnh đến trẻ em. Ngay cả chính tả cũng do app làm thay, nấu đồ ăn tiện lợi còn dễ hơn nấu ăn. Những tiến bộ công nghệ như vậy cũng đang bào mòn năng lực trí tuệ của số đông. Tôi thấy cả cộng đồng công nghệ như chúng ta cũng có phần trách nhiệm. Tôi không biết lời giải, nhưng điều tác giả đề xuất — “biết quan tâm” — có thể là điểm khởi đầu
Tôi từng nghe câu “Mọi sự tăng cường đều đồng thời là một sự cắt bỏ”. Có những đổi mới chỉ là tiến hóa đơn thuần chứ không hoàn toàn thay thế cái cũ (máy đánh chữ so với word processor), có những kiến thức quá cũ thì không biết cũng không sao (như tự làm bơ), nhưng ngược lại cũng có những kỹ năng thiết yếu sẽ rất nguy hiểm nếu biến mất (như đọc sách). Có lẽ có thể biểu diễn điều này bằng một đồ thị với mức độ nhận biết (trục X) và mức độ cần thiết (trục Y)
Ở thế hệ tôi, Jackass và văn hóa trượt ván từng gieo vào đầu chúng tôi giấc mơ trốn chạy khỏi cuộc sống của người lớn
Trước đây chăm chỉ, khiêm tốn và tôn trọng là những giá trị quan trọng, nhưng khi ảnh hưởng bên ngoài mở rộng, người ta biết nhiều hơn rằng “có cố gắng cũng chẳng để làm gì”. Thật ra những giá trị xưa kia cũng có thể chỉ là một kiểu tự an ủi rằng hãy thuận theo hiện thực. Giờ thì giới chủ cũng chẳng còn thưởng cho những giá trị ấy bao nhiêu, nên con người không còn cảm thấy cần phải quan tâm nữa. Việc lại nêu cao các giá trị cũ như một cách vượt qua vấn đề có lẽ sẽ không mấy hiệu quả
Tôi cũng gật gù đồng tình và gần đây đã gom lại vài liên kết về hiện tượng “xã hội hội tụ về mức trung bình”. Nếu chỉ tiếp tục tái sản xuất những thứ trung bình thì cuối cùng mọi thứ tất yếu sẽ trở nên tầm thường. Ngược lại, nghệ sĩ, nhạc sĩ, bảo tàng... vẫn đang tạo ra những thứ đẹp đẽ tuyệt vời và độc đáo, và ngay trên Hacker News này ngày nào ta cũng thấy các ví dụ như vậy. Vì thế tôi lại nghĩ chính lúc này là cơ hội để tạo ra những thứ “thô ráp nhưng nguyên bản”. Có lẽ góc nhìn của tác giả hơi bi quan quá chăng
Tình trạng “ngu hóa” trong công chúng Mỹ là một vấn đề xã hội nghiêm trọng. Đặc biệt vì đa số cử tri là người bình thường nên lại càng nguy hiểm. Tôi không học đại học, nhưng thích đọc sách, hay nghi ngờ mọi thứ và cũng quan tâm đến công nghệ nên đến giờ vẫn sống mà không có nhiều bất mãn lớn. Nhưng trong vô số đồng nghiệp tôi từng gặp, phần lớn chẳng mấy để tâm đến chuyện học hỏi, và tôi cũng hiếm khi thấy ai đọc sách. Thậm chí có người còn hỏi đọc sách để làm gì, hoặc bảo “học cái đó cũng vô dụng thôi”. Tôi lo rằng toàn xã hội dường như không hiểu vì sao tri thức lại quan trọng
Mẹ tôi cả đời thậm chí còn không chịu học cách chỉnh âm lượng TV. Cha tôi chỉ học cách đổ xăng cho xe khi phải đi bệnh viện. Tôi rất yêu quý họ, nhưng thái độ không muốn học đến mức này thật sự rất lạ
Thực ra đây là thời đại mà người ta xem tweet, Facebook, video ngắn và các dạng nội dung ngắn hay bằng hình ảnh nhiều hơn là đọc những bài dài như sách. Có thể việc đọc chưa hẳn biến mất, mà chỉ là cách tiếp nhận đã thay đổi so với trước đây thôi