- Điện thoại thông minh là cỗ máy xóa bỏ cảm giác buồn chán và tẻ nhạt, nhưng vì thế mà sự sáng tạo và khả năng đồng cảm đang bị tổn hại
- Thời gian kẽ hở (interstitial time) vốn là những khoảnh khắc diễn ra các hoạt động rất con người như thiền định, mộng tưởng, quan sát, nhưng nay gần như đã bị thay thế bằng tiêu thụ nội dung số
- Thói quen né tránh chờ đợi và buồn chán dẫn tới hệ quả là làm suy yếu sự chú ý, tính kiên nhẫn và trí tưởng tượng của chúng ta
- Mộng tưởng ban ngày (daydreaming) trước đây từng là nguồn gốc của sáng tạo và tự phản tỉnh, nhưng đang dần biến mất trong nền văn hóa lấy năng suất và hiệu quả làm trung tâm
- Cha mẹ cần dạy con cách chịu đựng sự buồn chán, và người lớn cũng cần xem lại thói quen số của chính mình
Lời mở đầu: Vì sao chúng ta ngày càng kém tính người hơn
- Jonathan Haidt chỉ ra rằng lối sống xoay quanh smartphone xung đột trực diện với triết học cổ đại và truyền thống tôn giáo
- Những phán đoán vội vàng và kích thích liên tục đang làm suy yếu tính người, đặc biệt là bằng cách tước đi thời gian tĩnh lặng để suy ngẫm
- Cuốn sách của Christine Rosen phân tích vấn đề này dưới góc độ sự mất mát của buồn chán và thời gian kẽ hở
Cái chết của thời gian kẽ hở
- Thời gian kẽ hở vốn là những khoảnh khắc nghỉ ngơi ngắn nhưng quan trọng, như 5 phút giữa các tiết học hay lúc chờ thang máy
- Giờ đây gần như ai cũng đã quen với thói quen nhìn vào smartphone trong quãng thời gian này
- Điều đó trở thành một yếu tố làm suy yếu những năng lực tinh thần quan trọng như sáng tạo, điều tiết cảm xúc và sức bền nhẫn nại
Vai trò của buồn chán và mộng tưởng
- Trước đây, buồn chán là một phần tự nhiên và hiển nhiên của cuộc sống, đồng thời cũng là nguồn của hoạt động sáng tạo
- Smartphone vừa loại bỏ buồn chán, vừa vận hành như một công cụ ngăn cản sự trưởng thành nhận thức
- Theo lý thuyết 'micro-flow' của Mihaly Csikszentmihalyi, những hành động nhỏ trong lúc buồn chán giúp tạo nên nhịp điệu của cuộc sống
- Giờ đây, ngay cả thời gian chờ đợi trong yên lặng cũng bị kích thích số chiếm lĩnh, làm giảm cơ hội kích hoạt mạng mặc định của não (default network)
Thói quen số do smartphone gây ra
- Theo Pew Research, 95% thanh thiếu niên sở hữu smartphone, và một nửa gần như luôn trực tuyến
- Cả trẻ em lẫn người lớn đều đã quen với thói quen cầm smartphone lên ngay cả trong những lúc phải chờ rất ngắn
- Điều này sớm dẫn tới gia tăng cô lập xã hội và giảm tương tác với bạn bè và gia đình
Tác động tâm lý mà mộng tưởng mang lại
- Jerome Singer phân loại mộng tưởng là hoạt động tích cực, sáng tạo và tự phản tỉnh
- Các nhà khoa học thần kinh giải thích rằng mộng tưởng có tác động tích cực đến củng cố ký ức, phán đoán đạo đức và mô phỏng cảm xúc của người khác
- Trạng thái liên tưởng tự do này càng khó duy trì hơn khi chúng ta càng bị công nghệ kích thích quá mức
Sự thay đổi trong nhận thức về hiệu quả và thời gian chờ đợi
- Con người hiện đại coi chờ đợi là một 'vấn đề' và tìm kiếm kích thích tức thì
- Thời gian chờ đợi và mong đợi là những khoảnh khắc quan trọng mang lại cho con người sự chuẩn bị cảm xúc và khả năng đồng cảm
- Công nghệ đang thay thế quãng thời gian này bằng tiêu thụ vô nghĩa, và điều đó cũng làm suy yếu khả năng 'phản ứng tưởng tượng (imagination response)' là dự đoán trước phản ứng cảm xúc
Hãy cho trẻ em được buồn chán
- Buồn chán là cơ hội để trẻ em tự chủ phát triển năng lực giải quyết vấn đề
- Khi con thấy chán, thay vì ngay lập tức đưa thiết bị số, cha mẹ có thể thấy cách cũ kiểu 'ra ngoài mà chơi đi' hiệu quả hơn
- Người lớn cũng vậy, nên thử quan sát xung quanh hoặc thả hồn trống rỗng thay vì dùng smartphone trong thời gian chờ đợi của mình
Kết luận: Sự phản kháng trong thời đại công nghệ là 'ngồi thẫn thờ'
- Một chút buồn chán có thể là chìa khóa để khôi phục sáng tạo và tính người
- Thay vì smartphone, mộng tưởng, chịu đựng chờ đợi, và nhìn nhận thời gian kẽ hở không phải là lãng phí mà là cơ hội là những hình thức kháng cự mới
- Như Aristotle đã nói, "Kiên nhẫn thì cay đắng nhưng quả ngọt của nó thì ngọt ngào", trí tuệ cổ điển ấy lúc này càng cần thiết hơn với chúng ta
12 bình luận
Khi thả hồn mơ màng, các vùng kích hoạt của tế bào thần kinh được mở rộng và não sẽ kết hợp nhiều thông tin hơn,
giới khoa học não bộ đã nói không biết bao nhiêu lần rằng việc ngẩn ngơ là khoảng thời gian thực sự cần thiết.
Mà bản thân tôi cũng ngày nào cũng dán mắt vào smartphone thôi haha
Tôi khuyến nghị tất cả những ai thấy bài viết này thú vị hãy tìm hiểu về cuốn sách Thinking is overrated và mạng chế độ mặc định của não bộ.
Đọc bài này xong, trên đường đi làm và tan làm tôi đã thay điện thoại bằng việc ngắm cảnh và dành thời gian để nghĩ vẩn vơ đủ thứ. Có cảm giác như đến bây giờ mới thở được dễ dàng hơn một chút.
Mình là học sinh lớp 11, tình cờ vào đây đọc rồi mới một lần nữa nhận ra rằng mình đã dành khá nhiều thời gian chỉ để nhìn chằm chằm vào điện thoại. Cảm ơn vì một bài viết cảnh tỉnh rất hay dành cho con người trong thời đại số. Có lẽ mình nên mở một cuốn sách giấy ra đọc, tiện thể cũng để học hành thêm chút.
Cả Why Boredom is Good For You (Vì sao khoảng thời gian buồn chán lại tốt cho bạn) của Veritasium cũng đề cập đến nội dung tương tự.
Khi còn trong quân ngũ không được dùng điện thoại, lúc đó tôi cảm thấy đó là khoảng thời gian ngột ngạt và cô đơn, nhưng giờ nghĩ lại thì có lẽ chưa khi nào tôi có được những suy ngẫm mang tính con người nhiều như thời điểm ấy. Tôi thực sự rất đồng cảm.
Đúng vậy. Có lẽ chúng ta cần một chút thời gian rảnh chán chường, dù là bị ép buộc.
Vì thế nên dạo này tôi thấy yoga là một hình thức vận động phù hợp hơn với thời đại này. Trong 1 giờ tập yoga, tôi không dùng điện thoại mà chỉ tập yoga hoặc để đầu óc nghĩ lan man. Chạy bộ hay các môn khác thì còn nghe nhạc hoặc podcast, còn yoga thì cũng không có những thứ đó.
Ý kiến trên Hacker News
Năm ngoái tôi đã không dùng smartphone trong 4 tháng và chuyển sang dùng điện thoại cơ bản. Khoảng thời gian đó thật tuyệt vời, và tôi hối hận vì đã quay lại dùng smartphone
Mơ màng là điều cực kỳ quan trọng để xây dựng chiến lược tốt
Đây là quyết định quan trọng nhất mà một người bình thường có thể đưa ra cho chất lượng đời sống tinh thần của mình
Gần đây tôi nhận ra smartphone đang lấy đi thời gian của mình
Trong lúc mơ màng, những ký ức đã quên có thể quay trở lại
Tôi chưa bao giờ quen với các thiết bị di động màn hình nhỏ
Ngay cả những khoảng mơ màng ngắn cũng có thể đem lại hiệu quả
Tôi đã đi bộ hơn 60 phút mỗi ngày suốt 20 năm qua
Trước thời smartphone, tôi thường mang theo sách hoặc trò chơi xếp hình
Vì sao một máy tính để bàn cố định lại quan trọng đối với sự thống nhất tinh thần?
> tines
> Tôi cũng nhận ra rằng việc có một không gian riêng dành cho các hoạt động sử dụng máy tính — kiểu không gian được khuyến khích khi dùng một máy tính để bàn cố định thay vì điện thoại, máy tính bảng hay laptop — là cực kỳ quan trọng đối với sự ổn định tinh thần của tôi. Tôi cũng sẽ mang điều đó trở lại.
Có lẽ nên dịch là "sự ổn định tinh thần" thay vì "sự toàn vẹn tinh thần". Có vẻ như ý ở đây là muốn tách biệt không gian theo đúng mục đích để hạn chế thời gian sử dụng thiết bị.
Cảm ơn bạn đã phản hồi!