Chi phí thực phẩm, nhà ở và chi phí y tế là những nguồn gây căng thẳng lớn đối với nhiều người
(apnorc.org)- Khoảng một nửa số người cho rằng chi phí thực phẩm là yếu tố gây căng thẳng chính
- Trong số người tham gia khảo sát, 29% cho biết đã từng sử dụng dịch vụ trả trước trong các khoản chi phí y tế, giải trí, thực phẩm và ăn ngoài
- Những người đang trải qua áp lực tài chính có tỷ lệ sử dụng dịch vụ Buy Now Pay Later cao hơn
- 75% cho biết họ chịu stress lớn từ một hay nhiều yếu tố tài chính như chi phí nhà ở, thu nhập cá nhân và chăm sóc y tế
- Nhóm dưới 45 tuổi than phiền mức căng thẳng cao hơn ở các mục như chi phí nhà ở, thu nhập, khoản vay học phí và chi phí nuôi con
Nguyên nhân gây căng thẳng chính: thực phẩm, nhà ở và chi phí y tế
- Trên toàn quốc, khoảng một nửa người dân cho rằng giá thực phẩm là một trong những nguyên nhân tạo căng thẳng lớn trong cuộc sống hiện tại
- 19% đã từng dùng dịch vụ thanh toán trước (Buy Now Pay Later) để thanh toán tiền thực phẩm
- Trong tổng số người trả lời khảo sát, 29% đã từng dùng dịch vụ thanh toán trước cho nhiều hạng mục như chi phí y tế, giải trí, thực phẩm và ăn ngoài
- Tỷ lệ sử dụng cao hơn ở nhóm người lớn dưới 45 tuổi
Mối liên hệ giữa căng thẳng tài chính và cách sử dụng dịch vụ thanh toán
- Những người cảm thấy áp lực kinh tế có xu hướng sử dụng dịch vụ thanh toán trước với tỷ lệ cao hơn
- 53% người tham gia khảo sát xem chi phí thực phẩm là vấn đề gây căng thẳng lớn, và khoảng một nửa coi chi phí nhà ở là nỗi lo lớn
- 43% báo cáo căng thẳng liên quan đến thu nhập cá nhân cũng như tiết kiệm
- Gần 40% người lớn, tức khoảng 4/10, cho rằng gánh nặng chi phí y tế là một trong những nguyên nhân gây căng thẳng lớn
- Căng thẳng liên quan đến nợ và chi phí nuôi con có tỷ lệ phản hồi tương đối thấp hơn
Liên hệ giữa việc sử dụng dịch vụ Buy Now Pay Later và mức độ căng thẳng
- Tổng cộng 75% người trả lời cho biết họ trải nghiệm mức căng thẳng lớn từ một hay nhiều vấn đề tài chính
- Nhóm này có tỷ lệ sử dụng BNPL cao hơn nhóm cho rằng mức stress chỉ nhẹ hoặc không có
- Ví dụ: ở nhóm chịu căng thẳng chính, 21% đã dùng dịch vụ để thanh toán chi phí y tế/nha khoa, trong khi nhóm ít căng thẳng chỉ có 8% có kinh nghiệm sử dụng
Sự khác biệt theo độ tuổi về mức độ căng thẳng
- Người dưới 45 tuổi cảm thấy căng thẳng cao hơn về thu nhập, chi phí nhà ở, khoản vay học phí, chi phí nuôi con
- Ở một số hạng mục như chi phí thực phẩm, khoản tiết kiệm và chi phí y tế, mức căng thẳng tương đối giống nhau giữa các nhóm tuổi
Tổng quan khảo sát
- Khảo sát này được tiến hành trên toàn quốc từ ngày 10 đến 14 tháng 7 năm 2025 bằng cách sử dụng panel NORC AmeriSpeak®
- Thu thập phản hồi từ 1.437 người lớn qua khảo sát trực tuyến và điện thoại (cố định, di động)
- Sai số mẫu toàn bộ ước tính là ±3.6 điểm phần trăm
- Nhóm tuổi 18-29 được lấy mẫu dư kể cả khi chưa phản ánh đúng tỷ trọng trong tổng thể, nhằm mục đích phân tích
- Mẫu phỏng vấn cho nhóm 18-29 (386 người) có sai số mẫu là ±6.6 điểm phần trăm
1 bình luận
Ý kiến trên Hacker News
Cách đây vài tháng, tôi bị cảm giác có gì lạ trong mắt phải liên tục nên lo lắng và đi urgent care. Họ đã lập hóa đơn cho đơn kháng sinh 3.400 USD, nhưng hóa ra đó là chẩn đoán nhầm. Bác sĩ nhãn khoa thực sự nói có vết xước trên mắt và chỉ kê thuốc nhỏ mắt; chi phí chỉ khoảng 250 USD và tôi trả chừng 50 USD. Tuần này, tôi đi urgent care cho mẹ chồng đang ở Brazil vì đau lưng, trả 200 real cho tiền khám, 300 real cho X-quang và 80 real cho thuốc, tổng cộng khoảng 100 USD thôi. Nếu đi bệnh viện công thì chỉ cần chờ khoảng 3 giờ là miễn phí. Ở Mỹ tôi có bảo hiểm y tế tốt, nhưng mức khấu trừ, đồng chi trả, phạm vi mạng lưới... quá phức tạp; khi phẫu thuật, có lần bác sĩ gây mê lại nằm ngoài mạng lưới nên tôi phải trả thêm. Nói chung quá đắt, và tôi nghĩ ngay cả khi AI cắt giảm được vài phần trăm chi phí hành chính thì vẫn khó giải quyết tận gốc.
Anh/chị nói có “bảo hiểm tốt”, nhưng trải nghiệm của tôi cho thấy đây là ví dụ điển hình về cách người Mỹ đánh giá bảo hiểm của mình. Nếu phải trả tới 3.400 USD ở urgent care và 250 USD ở nhãn khoa, thì bảo hiểm đó không còn đáp ứng đúng mục đích ban đầu là bảo vệ chi phí y tế nữa. Với bảo hiểm của tôi, chỉ cần đi urgent care trả 35 USD và đi chuyên khoa trả 25 USD là xong, nên tôi mới gọi đó là bảo hiểm thực sự tốt.
Nếu là tôi, tôi đã yêu cầu hóa đơn chi tiết theo mục tại urgent care và thương lượng rất mạnh. Theo chuẩn Mỹ, mức giá này cũng quá phi lý. Có những lần đi ER (phòng cấp cứu) mà tổng chi phí còn thấp hơn nhiều. Khi đi ER tại Florida để bó bột lại chân chân con trai trong chuyến đi, tổng chi phí còn chưa tới 500 USD. Dù vậy vẫn không sánh nổi tình huống trên.
Trong lần khám gần đây kéo dài 20 phút trước đây (với mức bảo hiểm cao nhất của bang): 1.600 USD khởi đầu, 1.400 USD được điều chỉnh, 200 USD chi trả trực tiếp (vì chưa chạm trần 3.000 USD OOP). Quá vô lý. Mỹ, theo tôi, sẽ không bao giờ đi theo hệ thống thanh toán đơn chi trả hiệu quả kiểu tiên tiến. Vì vậy giải pháp mà tôi mong chờ là luật hóa để chính phủ định giá mọi dịch vụ y tế theo mô hình "Activity Based Accounting". Khi đó, trò “ma thuật” điều chỉnh giá phức tạp hiện nay sẽ biến mất và vận hành bệnh viện có thể hiệu quả hơn. Sẽ giảm việc làm cho người phân tích bảo hiểm, nhưng phần lớn có thể chuyển sang kế toán giá thành bệnh viện. Hy vọng hai đảng sẽ cân nhắc nghiêm túc.
Anh/chị vào urgent care khi có cảm giác dị vật kéo dài rồi, tại sao không trước hết gọi bác sĩ gia đình để xin giới thiệu bác sĩ trong mạng lưới? Ở Mỹ, mức giá cao chỉ là kiến thức nền tảng. Nếu mất thêm 1 giờ tìm hiểu kỹ, hẳn có thể nhận được cùng một điều trị với giá rẻ hơn nhiều. Nói rằng phải thay toàn bộ hệ thống sẽ gây ra phiền toái nhiều hơn rất nhiều so với công sức 1 giờ đó; với phần lớn người có khả năng tự xử lý, chuyện cũng tương tự.
Hệ thống y tế Mỹ thật sự tệ. Ngay cả khi có bảo hiểm, điều trị cơ bản cũng còn là một trò chơi may đoán. Chỉ cần bác sĩ gõ sai mã chẩn đoán hoặc bảo hiểm từ chối thanh toán là hóa đơn hàng trăm, hàng nghìn USD đã xuất hiện. Khi phải tái khám chuyên khoa hoặc dùng thuốc đắt, hay nhập viện, chi phí sẽ bùng lên.
Gọi nó là “hệ thống chăm sóc sức khỏe” nghe vô cùng xa rời thực tế. Thực chất đây là “ngành công nghiệp y tế”. Mục tiêu của ngành này là tối đa hóa lợi nhuận cổ đông. Nếu chăm sóc sức khỏe chỉ là sản phẩm phụ của việc tối ưu hóa lợi nhuận thì còn may mắn; còn nếu nó là mục tiêu chính thì không phải. UnitedHealth là một trong ba công ty có doanh thu lớn nhất tại Mỹ, mô hình kinh doanh của họ là lấy tiền của người dân, rồi khi người ta thật sự cần chăm sóc sức khỏe lại không cho. Hệ thống này không bị hỏng; nó đang hoạt động đúng theo thiết kế.
Ở một mặt khác, họ vẫn có thể làm được cả ca ghép tạng giá hàng triệu đô.
Với Obamacare, cứ sửa đi là giống như đụng đến thứ cấm kỵ.
Có một thí nghiệm đơn giản tôi muốn mọi người thử: xem chỉ số chứng khoán chính của nước mình sau 7 năm tăng bao nhiêu so với 7 năm trước, rồi so với mức tăng thu nhập lao động trung bình cùng kỳ. Chỉ số cổ phiếu gần như tăng gấp đôi (5–7 năm), còn lương thì chỉ tăng khoảng 20–30%. Cả phần lớn tăng trưởng năng suất của xã hội lại chảy về phía người sở hữu vốn, chứ không phải người lao động.
Tôi nghĩ sự so sánh đó thực ra vô nghĩa. Chứng khoán là “stock”, thu nhập là “flow”. So sánh kích thước “hũ tiết kiệm” với mức lương hàng năm của một người là so sánh không phù hợp. Ví dụ lương 50.000 USD, nếu tiết kiệm 5.000 USD mỗi năm thì tài sản theo kiểu stock trông có vẻ tăng nhanh, nhưng không hẳn nói lên cấu trúc kinh tế hay bất bình đẳng. Hơn nữa, giá cổ phiếu phản ánh nhiều biến số như lãi suất, M&A... Trên nền lãi suất thấp, giá cổ phiếu lên nhưng chưa chắc tức thì thành bất bình đẳng tăng. Vì đa số đều vừa có nợ vừa có tiền gửi cùng lúc.
Thực tế không hề đơn giản như vậy. 7 năm vừa rồi dân số đã tăng và thị trường lao động đã thay đổi. Cổ phiếu có thể tăng do kỳ vọng hoặc lãi suất thấp, lao động rẻ hơn, doanh nghiệp ra đời rồi biến mất, ranh giới ngành mờ dần. Nói “thực ra chẳng có gì phức tạp” chỉ là thủ pháp để kích cảm giác tức giận.
Tôi đồng ý rằng “đa phần tăng trưởng năng suất rơi vào tay chủ tư bản” và dự đoán AI sẽ đẩy xu hướng này nhanh hơn nữa. AI làm giảm nhu cầu lao động lặp lại; ngược lại, lợi nhuận của lao động chủ động như founder có thể tăng.
Ở Mỹ, có thể trông như tiền lương tăng trong giai đoạn tăng trưởng, nhưng nếu thị trường giảm 30% thì mọi người có chấp nhận lương giảm 30% không? Khi hiệu quả nhà cung cấp tăng, lợi nhuận doanh nghiệp tăng không đương nhiên đi vào tiền lương. Khi suy thoái, liệu có quay lại rút lương không? Dễ rơi vào chuẩn mực hai mặt.
Lấy FTSE 350 của Anh làm ví dụ: từ 4.320 ngày 8/8/2018 lên 4.980 hiện tại, tức mức sinh lời 7 năm khoảng 15%. Vậy có nên coi Anh là thiên đường của người lao động không?
Ở nước tôi, y tế chưa phải vấn đề lớn, và ở nông thôn nên chi phí nhà ở cũng có vẻ chấp nhận được. Ngày xưa lo thực phẩm là chuyện của sinh viên hoặc người thất nghiệp dài hạn, còn bây giờ cả lao động lương tối thiểu lẫn người già cũng phải lo bữa ăn như thời sinh viên. Nếu lúc đó tôi còn là sinh viên hoặc người thất nghiệp, thật khó tưởng tượng mình đã cầm cự ra sao. Xã hội lúc này gần như mất hẳn tính thăng tiến giai tầng nếu không có bệ đỡ từ cha mẹ.
Mẹo gợi ý: hãy tìm một siêu thị châu Á gần nhà. Tôi có thể mua đầy một chiếc giỏ đồ ăn cho 2 tuần với 60–100 USD. Ở các siêu thị bình dân kiểu Publix, 60 USD chỉ đủ mua được 2–3 túi đồ. Việc phát hiện được một siêu thị châu Á đã là cách tiết kiệm nhất của tôi. Nhưng tại sao lại rẻ như vậy?
Chiến lược kinh tế của siêu thị châu Á dường như đảo ngược siêu thị bình thường. Thường thì hàng tươi (rau, thịt, đồ bánh) mới là nhóm có biên lợi nhuận cao, còn hàng đóng gói là biên thấp hơn. Còn ở siêu thị châu Á thì hàng đóng gói chiếm ưu thế nên họ giữ biên lợi nhuận cao hơn, còn hàng tươi bán rẻ hơn.
Tôi quan tâm nhiều hơn đến kinh tế đơn vị của ngành thực phẩm. Thông thường chuỗi lớn phải “đốt tiền” để bán rẻ hơn, nhưng nhiều khi cửa hàng nhỏ lại bán rẻ hơn. Các mặt hàng như nội tạng (offal) có vẻ chỉ cần một mức lợi nhuận rất mỏng để các siêu thị lớn vẫn hài lòng.
Rau tươi ở siêu thị châu Á gấp 10–20 lần lượng cùng mức giá so với nơi khác (đặc biệt là rau thơm như rau mùi). Nó gần như là hàng “tầm thường” để kéo khách. Mùi/hương tươi thật sự mới cảm nhận được khi vào chợ châu Á, ví dụ như Patel Brothers. Giờ tôi đã lập danh sách riêng loại gì mua ở đâu.
Ở Seattle, trong 5 năm gần đây, chất lượng rau tươi ở tất cả cửa hàng đều giảm. Giá cao hơn nhưng chất lượng chỉ tương đương mức của các chợ châu Á như H-mart.
Siêu thị châu Á mà tôi thường đi cho biết: chủ tiệm gom nhân viên ở ký túc xá gần đó, rồi dùng quán bánh hoặc rau hỏng để lo bữa trưa, nhờ đó cắt giảm chi phí.
Một xã hội thật sự có mục tiêu tốt đẹp cần đảm bảo những gì phải có cho người dân. Ý nghĩa của “tiến bộ” (progress) phải gắn với việc cho phép đa số sống được ở mức tối thiểu.
Ở Mỹ, tầng lớp lao động nghèo dễ bị nhìn nhận rằng họ “quyền nào cũng là do nghiệp”, một không khí đạo đức gần như Calvin: "do họ chọn sai", "vì văn hóa tệ", "vì di truyền xấu".
Nhiều người tin rằng thị trường tự do cạnh tranh sẽ tự giải bài toán này. Mỹ và châu Âu đều có quá nhiều quy định và can thiệp công ở nhà ở, y tế, thực phẩm. Nếu muốn phát triển và có xã hội tốt hơn, cần thúc đẩy chính trị theo hướng bớt rào cản ở cả ba lĩnh vực này.
Với hệ thống y tế, Mỹ gần như là ngoại lệ duy nhất trong nhóm các nước phát triển (dù đa số được bảo hiểm qua nơi làm việc, nhưng không phải ai cũng vậy). Ăn uống thì ai cũng có thể tiếp cận. Nhiều kênh hỗ trợ hiện diện, từ tổ chức từ thiện, nhà thờ, suất ăn miễn phí... Không biết việc áp dụng cơ chế định lượng bắt buộc cho mọi người có tốt hơn không. Nhưng đã có nhà tạm cho vô gia cư, nhà ở giá rẻ và vẫn thiếu hụt rõ ràng. Hướng đi là xây thêm nhà giá phải chăng như các đô thị chi phí thấp hơn, đồng thời cải cách quy hoạch (zoning).
Chỉ nhìn tên ba nhóm lớn ở Mỹ cũng đủ thấy: Progressives (tiến bộ), Moderates (trung dung), Conservatives (bảo thủ). Tiến bộ nghiêng về bản thân tiến bộ, bảo thủ về mặt đối lập, trung dung chỉ tìm sự thỏa hiệp. Trong cấu trúc chính trị Mỹ hiện nay, trung dung gần như không có đất sống.
Ở Mỹ, người ta thường lẫn lộn giữa thứ cần thiết và thứ chỉ “được thì tốt” rồi kết luận rằng “thực phẩm/nhà ở/chăm sóc sức khỏe khó chịu”. TV cáp, internet nhà, điện thoại cao cấp như iPhone hoặc Samsung flagship thực ra không phải bắt buộc; có thể thay bằng Android rẻ, gói MVNO, HDTV OTA. Sách mượn miễn phí, DVD quyên góp, tận dụng không gian ngoài trời... cũng được. Với xe cộ, thay vì chiếc pickup đắt tiền hay xe đã qua sử dụng, xe cũ vừa đủ dùng, nhiều người vẫn thích thuê xe cao cấp, cà phê Starbucks mà than phiền. Ở vai trò chủ HOA gần 10 năm tôi đã chứng kiến rất nhiều trường hợp kiểu này: họ chậm đóng phí rồi xin miễn cho người nghèo, nhưng vẫn không chịu từ bỏ TV cáp hay xe đắt.
Nhà internet thì tôi nghĩ hơi khác; trong xã hội kết nối rộng khắp, khó mà loại bỏ hoàn toàn. Còn TV cáp và tương tự thì tôi hoàn toàn đồng ý.
Tôi nghĩ HOA là thứ không thực sự cần thiết và sẽ là cái đầu tiên tôi bỏ.
Người thật sự không trả nổi chi phí thực phẩm/nhà ở mà tôi biết thường không hề gần với nhóm mua thuê xe đắt tiền, xe mới liên tục dưới 5 năm hay mua nhà. Có cảm giác đây là câu chuyện của một tầng lớp khác.
Kinh nghiệm của một cựu chủ HOA có lẽ giải thích phần nào góc nhìn phê phán tầng lớp lao động của bạn.
Home internet vẫn cực kỳ quan trọng đối với tôi; các điểm còn lại thì tôi hầu như đồng ý.
Khoảng nửa dân số Mỹ nói rằng thực phẩm là áp lực tài chính, nhưng đối lại cũng có nhóm dùng DoorDash/UberEats khá nhiều; mức đối lập này quá rõ. Dù tôi có điều kiện tài chính, chỉ nhìn giá giao đồ ăn cũng đã khó để đặt món: đã bao gồm phí dịch vụ thì 30–40 USD. Tính lại gần đây qua ưu đãi thẻ tín dụng, chiếc sandwich 10 USD biến thành 25 USD. Vậy mà vẫn có đồng nghiệp gọi thường xuyên trong tuần cho cả nhà, có người dùng hơn 2.000 USD/tháng cho các app giao đồ ăn — khiến tôi vẫn luôn thắc mắc. Đây là một điển hình của chủ nghĩa tiêu dùng kiểu Mỹ.
Lo lắng về chi phí y tế thực ra là vấn đề của những nước phát triển không có bảo hiểm y tế toàn dân dựa trên thuế hoặc chăm sóc miễn phí như ở Mỹ. Trong nội bộ Mỹ, người ta hay xem đây là chuyện không thể giải được, nhưng trên thực tế đã có hơn 20 quốc gia làm được rồi. Cái niệm “ai cũng như ai” dễ dẫn đến tâm lý phó mặc rằng "thì không tránh được".
Tôi thành công khá sớm nhưng vẫn chưa cải thiện được tính ổn định nhà ở. Gặp chủ nhà khó ở, giờ gần 40 tuổi mà vẫn sống kiểu gần như cùng cha mẹ. Tình trạng xem nhà như công cụ tích lũy tài sản của người dân vẫn là vấn đề lớn. Mái nhà có thể chịu nổi, nhưng tôi e rằng không chịu nổi điều kiện "No Dogs Allowed" thêm nữa.