Cái chết của nhạc sĩ tầng lớp trung lưu
(thewalrus.ca)- Sự xuất hiện của nền tảng streaming và sự sụp đổ của thị trường đĩa vật lý khiến các nhạc sĩ tầng lớp trung lưu ngày càng khó duy trì sinh kế
- Các nhạc sĩ đã cố gắng tạo thu nhập bằng nhiều cách như ký hợp đồng với label, lưu diễn, làm freelancer, nhận trợ cấp chính phủ, nhưng vẫn phải chịu cảnh bấp bênh và thu nhập thấp
- Chỉ các label lớn và dịch vụ streaming chiếm phần lớn lợi nhuận, trong khi đa số nhạc sĩ chỉ kiếm được chưa tới vài nghìn USD mỗi năm
- Chi phí lưu diễn tăng, cùng các yếu tố bên ngoài như lạm phát, AI tạo nhạc tiếp tục làm tình hình tệ hơn, đẩy nhanh áp lực tinh thần và hiện tượng biến mất của nhạc sĩ tầng lớp trung lưu
- Các giải pháp đang được bàn tới gồm đánh giá lại giá trị do nghệ sĩ dẫn dắt, đầu tư bền vững từ chính phủ và áp dụng các mô hình doanh thu mới
Sự xuất hiện và biến mất của nhạc sĩ tầng lớp trung lưu
Rollie Pemberton bắt đầu hoạt động như một rapper từ khi còn tuổi teen và giới thiệu tác phẩm của mình qua internet. Sau đó, anh hoạt động dưới nghệ danh Cadence Weapon và xây dựng sự nghiệp vừa là nhà phê bình vừa là nhạc sĩ trên các tạp chí âm nhạc như Pitchfork.
Năm 2006, anh ký hợp đồng 360 với Upper Class Recordings, qua đó có cơ hội phát hành album, lưu diễn và phát triển như một nghệ sĩ. Tuy nhiên, do cấu trúc phân chia doanh thu bất hợp lý cho nghệ sĩ, phần lớn lợi nhuận rơi vào tay label, còn bản thân anh chỉ chật vật duy trì cuộc sống. Từ năm 2006 đến 2015, anh mang về hơn 250.000 USD doanh thu cho label, nhưng ngoài khoản ứng trước trị giá khoảng 10.000 USD, gần như không có thu nhập thực tế nào đáng kể.
Cấu trúc label và sự trỗi dậy của streaming
Vào cuối thế kỷ 20, làn sóng CD và doanh số bán định dạng vật lý từng giúp nhạc sĩ có thể sống ở mức trung lưu khá giả, nhưng khi chuyển sang thời đại chia sẻ file và streaming như Napster, cấu trúc ngành đã thay đổi mạnh mẽ. Các label lớn như Sony, Universal và Warner kiểm soát 70% thị trường, đồng thời thu về lợi nhuận khổng lồ nhờ catalog nội dung mà họ nắm giữ và cổ phần trong Spotify.
Ngược lại, cơ chế phân chia doanh thu của các nền tảng streaming lại cực thấp: ngay cả khi một ca khúc đạt hơn một triệu lượt stream trên Spotify, doanh thu tạo ra vẫn chỉ dưới vài nghìn USD. Ngoài một số ít siêu sao, các label lớn cũng không duy trì hỗ trợ dài hạn cho phần lớn nghệ sĩ mới nổi và nhạc sĩ tầm trung.
Streaming và thực tế của nghệ sĩ độc lập
Sự xuất hiện của dịch vụ streaming mang lại lợi thế là dân chủ hóa việc sản xuất và phân phối âm nhạc. Ai cũng có thể tự tải nhạc lên và mở rộng cộng đồng người hâm mộ qua SNS, nhưng khi hàng chục nghìn bài hát mới được đăng mỗi ngày, mức độ cạnh tranh trở nên quá khốc liệt. Phần lớn nhạc sĩ rơi vào thực tế khó kiếm nổi cả mức thu nhập đủ sống.
Theo Jennifer Brown, người đứng đầu SOCAN, các nghệ sĩ không chỉ muốn giàu có hay nổi tiếng mà muốn nuôi gia đình và có một sinh kế được tôn trọng, và họ cảm thấy vô cùng thất vọng khi một triệu lượt stream chỉ mang về khoảng 600 USD.
Thị trường biểu diễn sa sút và thực tế của lưu diễn
Sau COVID-19, số địa điểm biểu diễn còn trụ lại đã giảm, còn chi phí lưu diễn thì tăng mạnh do lạm phát, phí bảo hiểm và chi phí visa tăng. Lưu diễn không còn là nguồn thu mà biến thành một cấu trúc dễ thua lỗ.
Ví dụ, Tokyo Police Club cho biết trong chuyến lưu diễn cuối cùng, do tác động của đại dịch, cạnh tranh gia tăng, giá cả leo thang và chi phí visa Mỹ tăng vọt, việc duy trì khả năng sinh lời bền vững như trước đây đã trở nên rất khó khăn.
Khủng hoảng sức khỏe tinh thần của nhạc sĩ
Bất ổn tài chính, độ ổn định nghề nghiệp thấp, lao động quá mức và cảm giác thất bại vì thiếu thành quả đã gây ra khủng hoảng tinh thần cho nhiều nhạc sĩ, bao gồm lo âu, trầm cảm và cả ý nghĩ tự sát. Theo khảo sát “Soundcheck” của Revelios, 86% cho biết họ từng gặp vấn đề về sức khỏe tinh thần và 94% cảm thấy bất ổn thường trực.
Giới hạn của trợ cấp và vốn tư nhân
Các nhạc sĩ nhận được hỗ trợ trực tiếp thông qua nhiều con đường như trợ cấp của chính phủ, tài trợ doanh nghiệp, quỹ từ thiện và sự kiện riêng. Tuy vậy, do cắt giảm ngân sách công và giới hạn của vốn tư nhân, những nguồn này không thể mang lại đủ mức ổn định. Muốn có giải pháp thật sự, cần đầu tư liên tục từ chính phủ và các mô hình doanh thu mới.
Giá trị của âm nhạc và vấn đề cấu trúc
Âm nhạc là một tài sản văn hóa thiết yếu của xã hội, nhưng do số hóa và streaming, nó đã đánh mất giá trị tiền tệ. Công chúng kỳ vọng âm nhạc phải luôn sẵn có miễn phí ở mọi nơi, nhưng điều đó dẫn đến một bất hợp lý mang tính cấu trúc gắn trực tiếp với sự sống còn của người tạo ra nó.
Tái tạo giá trị do nghệ sĩ dẫn dắt
Nhạc sĩ Torquil Campbell chia sẻ ví dụ về việc tái định nghĩa giá trị âm nhạc của chính mình thông qua bán trực tiếp, sáng tác ca khúc theo yêu cầu. Anh nhấn mạnh tầm quan trọng của các kênh doanh thu độc lập như rời khỏi những nền tảng như Bandcamp để bán MP3 trực tiếp và tăng cường giao tiếp trực tiếp với người hâm mộ. Tuy nhiên, mô hình này cũng có giới hạn cho tới khi xây dựng được một lượng fan đủ lớn.
Nhu cầu thay đổi ở cấp độ thể chế
Những ví dụ như hợp đồng của Taylor Swift hay yêu cầu các doanh nghiệp tuân thủ chuẩn mực đạo đức cho thấy khả năng của liên đới nghệ sĩ và hành động tập thể. Cũng có ý kiến cho rằng các nền tảng streaming cần chuyển sang mô hình phân bổ phí thuê bao của từng người nghe cho chính nghệ sĩ mà người đó thực sự nghe.
Các nhân vật trong ngành như SOCAN và Six Shooter nhấn mạnh tầm quan trọng của mở rộng đầu tư công cho nghệ thuật và xây dựng hạ tầng, nhưng cũng cho rằng giải pháp mang tính quyết định là xã hội phải nhìn nhận lại giá trị của âm nhạc và thúc đẩy chuyển đổi cấu trúc.
Kết luận và triển vọng tương lai
Hệ thống hiện tại xoay quanh các label lớn và nền tảng streaming đang đe dọa sự tồn tại của nhạc sĩ tầng lớp trung lưu, đồng thời làm lan rộng tác động tiêu cực ra toàn xã hội. Để giải quyết tận gốc, cần có sự phản kháng sáng tạo từ chính nghệ sĩ, hành động tập thể, tái định nghĩa giá trị, cùng với nhận thức xã hội và sự hậu thuẫn về chính sách. Chiến dịch #MyMerch của Rollie Pemberton, các buổi biểu diễn nhỏ xoay quanh nhạc sĩ độc lập và việc tự chủ thiết kế sự nghiệp đang được bàn đến như những phương án thay thế.
Cũng như nhạc sĩ Lido Pimienta chỉ mong có một cuộc sống đủ sống đơn giản, đây là thời điểm cần cảnh giác với tác động xã hội rộng lớn của sự biến mất của nghệ sĩ tầng lớp trung lưu. Để âm nhạc và nghệ thuật tiếp tục tồn tại, cần nhấn mạnh sự tham gia của người hâm mộ, hỗ trợ từ xã hội và nỗ lực tái tạo giá trị từ phía nghệ sĩ.
1 bình luận
Ý kiến trên Hacker News
Chia sẻ trải nghiệm rằng câu trả lời “chính phủ nên áp dụng thu nhập cơ bản phổ quát” được nghe nhiều hơn bất kỳ câu trả lời nào khác. Nếu chỉ gạt ý tưởng này là “phi thực tế” thì sẽ không bao giờ giải quyết được vấn đề gốc rễ mà chúng ta đang có, tức bất bình đẳng kinh tế trên diện rộng. Thực tế là ngày càng nhiều người thậm chí mất cả cơ hội việc làm đủ để sống tử tế. Tin rằng các giải pháp quy mô lớn như thu nhập cơ bản, thuế tài sản với người giàu, chia tách các tập đoàn lớn sẽ tốt hơn nhiều so với các điều chỉnh vi mô theo từng ngành
Đồng ý rằng cần những giải pháp rộng và mang tính cấu trúc như thu nhập cơ bản, thuế tài sản với người giàu, chia tách tập đoàn lớn, nhưng chỉ ra rằng thu nhập cơ bản đã được thử nghiệm nhiều lần và cho thấy hầu như không có tác động rõ rệt, dù tích cực hay tiêu cực. Nó cũng không tạo ra thêm nhạc sĩ mới. Điểm mạnh là đơn giản về mặt hành chính nên có lợi cho việc giảm chi phí. Thuế tài sản có thể buộc phải bán tài sản và gây lạm phát, từ đó lại làm giảm số nhạc sĩ. Thực tế thì nên sao chép các hệ thống đang vận hành hiệu quả ở từng quốc gia. Nhật Bản là ví dụ về một nước có nhiều người làm nhạc nhờ chi phí sinh hoạt thấp, ngành giáo dục phát triển và cấu trúc lương tương đối thấp. Đặc biệt, phụ nữ Nhật có cơ hội việc làm hạn chế nên việc ra mắt làm idol cũng là chuyện phổ biến
Tôi là người chơi nghiệp dư nhưng ở mức khá cao trong nhiều hoạt động như thể thao, âm nhạc, mỹ thuật, đồng thời là nhân viên văn phòng đóng rất nhiều thuế. Cần phải thuyết phục được vì sao người khác lại phải được hỗ trợ toàn phần cho tài năng của họ. Không nên nhầm lẫn giữa “người thật sự cố gắng hết sức nhưng vẫn không trụ nổi” với “người lao vào nghệ thuật hoàn toàn vì đam mê”. Nếu cứ liên tục đòi hỏi nhiều hơn từ tôi, tôi sẽ không còn muốn đóng góp nữa. Những người siêu giàu và thu nhập cao đã né tránh phần chia sẻ của mình bằng đủ cách
Cho rằng gốc rễ vấn đề nằm ở sở thích xã hội và cá nhân. Chênh lệch thu nhập giữa các nhạc sĩ? Mọi người đơn giản là thích một số nhạc sĩ và bài hát hơn hẳn những cái khác. Thu nhập cơ bản hay chính sách thuế gần như không có ảnh hưởng thực chất đến việc thu hẹp khoảng cách giữa nhóm trung vị và nhóm top trong lĩnh vực giải trí. Vấn đề thiếu nhà ở cũng tương tự, cuối cùng vẫn bắt nguồn từ sở thích về không gian và vị trí của con người. Phải chẩn đoán nguyên nhân gốc trước rồi mới tiếp cận thì mới có lời giải thật sự
Chia sẻ góc nhìn rằng đây không phải là thất bại của một ngành cụ thể, mà là vấn đề cấu trúc khi toàn bộ hệ thống được thiết kế để hút giá trị từ dưới lên trên
Vấn đề bắt đầu từ chính các quy tắc kinh tế vốn đã bất công. Dùng phép so sánh như việc tham gia trò Monopoly muộn sau khi đã qua vài vòng chơi. Chi phí nhà ở quá cao cũng là một ví dụ. Và những người kiếm được nhiều tiền nhờ làm việc chăm chỉ lại dùng số tiền đó, một cách có ý thức hay vô thức, như một “vũ khí” lên lựa chọn của chính họ và cuộc sống của người khác, từ đó tạo thêm bất bình đẳng. Tin chắc rằng việc thừa nhận hệ thống đã hỏng là điểm khởi đầu
Chia sẻ kinh nghiệm là kỹ sư thu nhập cao xuất thân dân kỹ thuật và từng chơi trong ban nhạc. Từng yêu âm nhạc đến mức cân nhắc làm toàn thời gian, nhưng dù nhận cát-sê biểu diễn bốn chữ số thì quy ra theo giờ cuối cùng vẫn còn dưới mức lương tối thiểu. Thuê quản lý, chi phí đi lại công tác và nhiều khoản khác còn làm thu nhập thực tế giảm thêm. Ngày thường thì thậm chí không có show nên không thể sống được. Nếu trong khu vực có nhiều nhà hàng hay địa điểm có thể biểu diễn live suốt cả tuần thì nhạc sĩ có thể làm việc cả ngày thường và chuyện sống bằng nghề sẽ thực tế hơn, nhưng nền tảng hiện vẫn chưa đủ đến mức đó. Nếu không thể lấp lịch ngày thường bằng biểu diễn thì các nhạc sĩ có tài cuối cùng vẫn buộc phải rẽ sang con đường khác
Dù làm ở Broadway tại Nashville và biểu diễn cả tuần thì lương tháng vẫn thảm hại so với công sức bỏ ra. Lại còn bị giới hạn trong một số thể loại nhất định, sống kiểu bào mòn với nhiều suất diễn mỗi ngày. Muốn sống sót với nghề nhạc thì phải làm thêm đủ thứ như chơi cho ban nhạc nhà thờ, band đám cưới, session, dạy học, kỹ thuật viên nhạc cụ..., mà hơn một nửa trong số đó hoàn toàn phụ thuộc vào may mắn. Thực tế rất khắc nghiệt, và đây là điều cảm nhận rất rõ
Gần đây nhận thấy một thay đổi là sau đại dịch đã có khá nhiều buổi diễn tối trong tuần. Nó sôi động hơn trong giai đoạn phục hồi và đến giờ vẫn chưa biến mất, nên được xem là một thay đổi tích cực
Đi đến kết luận rằng “thế giới không coi âm nhạc là thứ đủ giá trị”. Cuối cùng phần lớn nhạc sĩ có cảm giác mình đang làm ra thứ giống một “trò chơi” cho chính bản thân. Nếu muốn biến nó thành nghề thì phải chấp nhận hy sinh rất lớn. Thế giới hiện tại không trao đủ giá trị cho sự sáng tạo. Muốn thay đổi điều này nhưng thấy thực tế khá u ám
Giải thích về trường hợp Rollie Pemberton được nêu trong bài và cấu trúc hợp đồng 360 của các label. Thu nhập của Pemberton chủ yếu đến từ giải thưởng và trợ cấp chứ không phải tour hay đĩa nhạc, nên theo cấu trúc hợp đồng, Upper Class Records đã hưởng lợi bất thường trong một trường hợp khá đặc biệt. Với đa số nhạc sĩ, loại hợp đồng này không áp dụng như vậy. Thực ra các label cũng thường lỗ nhiều hơn ở nhóm nghệ sĩ tầm trung. Trong phần lớn ngành media, startup và dược phẩm cũng tương tự, “siêu sao” và số rất ít ca thành công quyết định toàn bộ lợi nhuận. Về cấu trúc doanh thu, “người thắng chứ không phải kẻ thua mới nuôi cả hệ thống”. Ngay cả hợp đồng tầm trung cũng thường chỉ như khoản lỗ để kéo khách, nhằm tập trung vào số ít thành công để tìm cơ hội lớn hơn. Gợi ý bài chuyên mục liên quan của David Lowery
Nhắc đến lý thuyết cấu trúc kinh tế siêu sao (Rosen, Sherwin. "The Economics of Superstars"). Giải thích rằng khác biệt rất nhỏ giữa các cá nhân có thể tạo ra khoảng cách thu nhập khổng lồ. Cấu trúc lương thấp của nghệ sĩ đến từ “nguồn cung quá dư thừa” những người sẵn sàng hy sinh cuộc sống của mình, cùng với việc “tăng cường sự khan hiếm có thể kiếm ra tiền” thông qua quảng bá và marketing. Vì thế việc label lấy phần lớn hơn cũng là điều tự nhiên trong cấu trúc này. Chỉ khi nghệ sĩ thành công đến một quy mô nhất định thì thu nhập mới tăng vọt
Mặt khác, nhấn mạnh rằng rất dễ bỏ qua việc phần lớn ban nhạc hay nghệ sĩ thất bại nhiều đến mức nào, cũng như quá trình đó tốn bao nhiêu tiền và công sức. Các label còn dùng quyền lực thị trường và tiềm lực tài chính để chi phối ngành theo những cách thiếu minh bạch như
payola(trả tiền để được quảng bá ngầm). Nếu muốn cải thiện hệ thống thì minh bạch sẽ có ích, nhưng chính sự “mờ đục” này lại là điều kiện để hệ thống hiện tại tồn tại. Nếu mọi người biết rằng ngay cả khi thành công cũng không còn lại bao nhiêu lợi nhuận, phần lớn sẽ không muốn gánh mức rủi ro đó. Vì không có công thức thành công, cuối cùng đây chỉ có thể được mô tả như một ngành của những “cú tung đồng xu lệch xác suất”Có ý kiến tiếc rằng bài viết chỉ nói về các trường hợp rapper thay vì dàn nhạc giao hưởng hay nhạc công session. Trên thực tế, từ khi âm nhạc thu âm xuất hiện, người tiêu dùng có xu hướng chọn bản thu của nhạc sĩ top đầu thay vì nhạc sĩ tầm trung. Vì vậy việc trở thành một “nhạc sĩ trung lưu” có chút danh tiếng ở quy mô nhỏ là cực kỳ khó. Cuối cùng, sống bằng thị trường địa phương, khai phá niche hay biểu diễn đường phố có lẽ cũng không phải cách tệ
Phần lớn nhạc sĩ hiện nay thực ra là “tầng lớp trung lưu”, với một số ít siêu sao và rất nhiều nghệ sĩ nghèo cùng tồn tại. Chia sẻ trải nghiệm kiếm được những khoản nhỏ $20~100 từ các buổi diễn nhỏ, và ngay cả khi chơi sân khấu lớn cũng phải chuẩn bị 8 tiếng để kiếm $200 đầy nhọc nhằn. Trước kia nhạc sĩ là thành phần thiết yếu ở đủ loại sự kiện, còn bây giờ âm nhạc có thể bị thay thế chỉ bằng việc bật điện thoại
Cho rằng những ban nhạc chơi ở venue nhỏ (100~200 người) đơn giản chỉ lên sân khấu vì đam mê thuần túy. Cũng chính vì thế mà họ thấy thú vị hơn. Vì biết thu nhập biểu diễn đã ít đi nên sẵn sàng ủng hộ thêm qua merchandise và các hình thức khác. Có thể tận hưởng như một “trải nghiệm ấn tượng giá rẻ”, lỡ không thích cũng không quá tiếc. Ở Na Uy không có quá nhiều venue lớn nên càng nhìn văn hóa này theo hướng tích cực hơn
Nhắc đến việc John Philip Sousa đã nhìn rất đúng tác động tiêu cực của âm nhạc thu âm
Nhấn mạnh rằng dù người ta nói âm nhạc mã nguồn mở (biểu diễn đường phố) đã chết qua một đêm, thì thực tế thu nhập từ biểu diễn đường phố có thể vẫn tốt hơn một dự án mã nguồn mở được hàng chục nghìn người sử dụng
Cho rằng việc phát nhạc qua loa và một buổi biểu diễn live thực sự là hai trải nghiệm hoàn toàn khác nhau
Chỉ trích xu hướng xuất thân của nhạc sĩ ngày càng giàu có hơn. Nếu không có hỗ trợ tài chính thì dấn thân vào nghệ thuật là rủi ro rất lớn. Có cảm giác thời của những nhạc sĩ xuất thân lao động hay thu nhập thấp đang dần khép lại
Ở Anh, chế độ trợ cấp thất nghiệp trước đây (golden age of the dole) từng cho nghệ sĩ tầng lớp thấp và trung lưu thời gian cùng cơ hội để nghệ thuật nở rộ. Chia sẻ bài viết liên quan
Chỉ ra rằng trước đây trong khoa học cũng vậy, nếu không có bảo trợ từ giới giàu có hoặc tiền bạc gia đình thì rất khó nghiên cứu
Nhận xét rằng mọi ngành sáng tạo đều tương tự, thiên về những người “ngậm thìa vàng”. Từ thời trang cao cấp, label đĩa nhạc, nghệ thuật, văn chương, muốn bước vào tầng trên đều phải chịu gánh nặng thực tập đắt đỏ và sống ở đô thị lớn. Giờ đây thậm chí số lượng follower trên mạng xã hội cũng thành ngưỡng sàng lọc
Xem nghề nhạc rất giống nghề diễn viên. Mạng lưới quan hệ, tiền bạc và huyết thống là những yếu tố quan trọng nhất. Ví dụ như “nếu cha mẹ là diễn viên thì yêu cầu con cái được cast cùng”, hoặc cha mẹ giàu đầu tư cho phim với điều kiện con mình được tham gia (Nicolas Cage, Jeff Bridges...). Người giàu trong giới công nghệ cũng tương tự. Dù là diễn viên hay nhạc sĩ thì vốn và quan hệ mới là mấu chốt
Hiện tượng tương tự cũng lặp lại trong thể thao như bóng rổ. Con cái đi qua những trại huấn luyện đắt đỏ và mạng lưới tốt hơn sẽ chiếm trước cơ hội. Thực tế “ngậm thìa vàng” đã len vào cả thể thao, như trường hợp Bronny James (con trai LeBron James). Thật đáng tiếc khi ngay cả thể thao cũng không còn là nơi của “bình đẳng cơ hội” nữa
Đặt câu hỏi rằng số lượng nhạc sĩ “phù hợp” cần phải tự chủ tài chính là bao nhiêu. Streaming đã làm giảm con số đó, nhưng cũng thừa nhận rằng chính âm nhạc thu âm từ trước đã thu hẹp thị trường. Đặt ra câu hỏi bản chất: có nên nhìn âm nhạc trở lại như một nghệ thuật mang tính sở thích hơn là nghề nghiệp hay không. Giống như không ai sống bằng vẽ tranh phong cảnh, biết đâu vị trí vốn có của âm nhạc từ đầu đã khác
Nếu sáng tác vì tình yêu nhưng không tìm được cách kiếm tiền, thì chính thời gian dành cho nghệ thuật đó sẽ bị giới hạn. Kết quả là có thể sẽ không xuất hiện những tác phẩm hay trải nghiệm sáng tạo tốt nhất. Hãy thử tưởng tượng nếu cả những lĩnh vực chuyên môn như kỹ thuật cũng bị thu hẹp thành “sở thích” khó nuôi sống như âm nhạc thì điều gì sẽ xảy ra. Sự khác biệt thực tế tại hiện trường và tình trạng trì trệ của đổi mới công nghệ sẽ trở nên rất nghiêm trọng
Nhấn mạnh rằng âm nhạc và nghệ thuật phát triển nhờ sự cân bằng giữa người làm toàn thời gian và người nghiệp dư. Có những phần chỉ nhạc công chuyên nghiệp mới làm được như dàn nhạc giao hưởng, giảng dạy chuyên môn..., còn người nghiệp dư lại nâng đỡ sân chơi chuyên nghiệp ở mảng âm nhạc độc đáo, thử nghiệm, thị trường biểu diễn, nhạc cụ... Phần lớn các lĩnh vực âm nhạc chỉ vận hành đúng khi có cả hai phía chuyên nghiệp và nghiệp dư
Mặt khác, cũng cần đặt câu hỏi với những ngành mới như streaming hay YouTuber rằng “liệu đây có thực sự phải là một nghề để sống bằng hay không?”. Hoài nghi liệu cấu trúc công nghiệp hay việc siết mạnh quyền sở hữu trí tuệ và quy định có thực sự nâng chất lượng nghệ thuật lên hay chỉ làm tăng chi phí cơ hội
Từ góc nhìn người nghe nhạc, câu hỏi quan trọng là “muốn có bao nhiêu sự đa dạng trong âm nhạc”. Nếu số nhạc sĩ chuyên nghiệp giảm đi thì thị trường cũng sẽ giảm sự đa dạng về sản phẩm và dịch vụ
Streaming chỉ là một giai đoạn của cấu trúc ngành; trên thực tế từ sau các tiến bộ công nghệ như ghi âm và phát sóng, hiện tượng “winner-takes-all” đã nghiêm trọng hơn nhiều, khiến đa số nghệ sĩ khó sống. Trong tương lai, do AI, cấu trúc này có thể quay lại giống vài trăm năm trước, xoay quanh người bảo trợ và patron. Trước đây nghệ sĩ cũng không giàu, nhưng ít nhất họ có thời gian được bảo đảm để dốc sức sáng tác
Chú ý đến việc sau đại dịch, chi phí của gần như mọi hoạt động đều tăng mạnh. Vụ Ever Given ở kênh đào Suez và sự đứt gãy chuỗi cung ứng cũng là nguyên nhân phức hợp. Đặt câu hỏi vì sao dù đại dịch và vấn đề chuỗi cung ứng đã qua, giá cả vẫn không trở lại bình thường; ngoài chuyện doanh nghiệp trục lợi thì có lẽ cần lời giải thích sâu hơn
Việc giá khó giảm có thể chỉ là mô thức thông thường của lạm phát, nhưng cũng có giả thuyết rằng qua đại dịch, đủ loại thói quen tiêu dùng và lối sống đã thay đổi hoàn toàn. Những công nghệ tưởng như bình thường như làm việc từ xa, streaming, giao đồ ăn đã phổ biến hóa qua đại dịch, khiến cấu trúc thị trường sau COVID không thể quay lại như cũ
Giải thích rằng trong thời gian đại dịch, chính phủ các nước đã tăng cung tiền quá mức nên mức giá cao hiện tại khó hạ nhanh
Một vấn đề khác là rào cản gia nhập đã giảm rất thấp. Trước đây phải rèn kỹ năng rồi mới giành được hợp đồng thu âm, còn bây giờ chỉ cần tải chương trình như Logic, làm nhạc bằng tự động hóa và hiệu chỉnh rồi tải thẳng lên dịch vụ streaming. Vì thế mới có nghịch lý là những nhạc công thật sự có thực lực như MonoNeon lại càng có ticket power
Chia sẻ kinh nghiệm từng làm music producer rồi chuyển nghề sang data science cách đây 5 năm. Để thành công trong giới âm nhạc thì dù có năng lực và quan hệ, cuối cùng “may mắn” vẫn là yếu tố mang tính tuyệt đối. Và cửa sổ của sự “may mắn” đó gần đây lại càng hẹp hơn