Các quy tắc của Discworld
(contraptions.venkateshrao.com)- Đây là lập luận cho rằng, như một phép ẩn dụ để hiểu công nghệ và xã hội, Discworld của Terry Pratchett hữu ích hơn mô-típ anh hùng được chọn kiểu The Lord of the Rings
- Discworld phô bày ma thuật, rồng và pháp sư, nhưng cốt lõi không nằm ở một cá nhân đặc biệt mà ở cách những quy tắc kỳ lạ vận hành thế giới
- Trong thế giới này, thực thể nguy hiểm nhất là người tin rằng mình Special and Chosen; còn Rincewind, Sam Vimes, Granny Weatherwax, Death và Vetinari duy trì thế giới bằng điều phối và tiết chế hơn là thống trị
- narrativium khiến Discworld không bị trói vào một tự sự TINA đơn nhất hay thứ quan liêu phi tự sự, mà cho phép các thay đổi như cách mạng công nghiệp, bưu chính và điện ảnh làm thế giới trở nên phức tạp hơn
- Vì Roundworld không có cơ chế bảo đảm tính đa nguyên và lòng tử tế như Discworld, kết luận là trong tương lai tốt hơn nên suy nghĩ theo kiểu Discworld Rules hay Culture Rules của Iain M. Banks, thay vì tự sự đơn nhất kiểu LOTR
Vì sao Discworld hợp với tư duy công nghệ hơn LOTR
- The Lord of the Rings là một câu chuyện xuất sắc, nhưng không phù hợp như một phép ngụ ngôn mở rộng để giải thích xã hội và công nghệ
- Cấu trúc trung tâm là những nhân vật được chọn chiến đấu với Dark Lord trong một thế giới đang suy tàn
- Nó mang nặng kiểu tự sự suy vong-khụp đổ không có phương án thay thế, cùng cảm giác “không có Plan B”
- Những loài có tính chủ thể công nghệ không nhất thiết phải sống theo cách đó; với các kỹ sư muốn quan sát hiện thực và phản ứng của sức mạnh công nghệ, Discworld là một lăng kính tốt hơn
- Ngay cả cách diễn giải đảo ngược để đọc Sauron và Mordor như phe của tiến bộ công nghệ cũng chỉ thay đổi vai trò trong tự sự về kẻ được chọn, nên khó trở thành một phương án thay thế tốt hơn
Roundworld và Discworld
- Bề ngoài Discworld là fantasy, nhưng theo phân biệt kiểu Ted Chiang thì đây là một thế giới về những quy tắc kỳ lạ, chứ không phải về những con người đặc biệt
- Nếu bỏ đi các thiết bị như pháp sư, rồng và elf, nó gần với “hard science fiction” hơn
- Loạt meta-series “Science of Discworld” cũng được dùng như một ví dụ giúp hỗ trợ cách đọc này
- Thế giới quan nền tảng là một màn nhại vũ trụ học cổ đại: một thế giới hình đĩa phẳng đặt trên lưng bốn con voi, còn những con voi đứng trên một con rùa khổng lồ đang bơi qua vũ trụ
- Cũng có bối cảnh rằng từng tồn tại con voi thứ năm, và hóa thạch của nó trở thành nền tảng cho ngành nhiên liệu hóa thạch của Discworld
- Những thiết lập lố bịch này không phải lỗi mà là chức năng
- Có một quy tắc vận hành rằng càng nghiêm túc tiếp nhận Discworld thì ta càng hiểu Roundworld thông minh hơn
- Ngược lại, càng nghiêm túc tiếp nhận Middle Earth thì lại càng trở nên ngớ ngẩn hơn khi nói về Roundworld
Quy tắc cơ bản của Discworld: người được chọn là mối nguy
- Lý do Terry Pratchett bảo nên bắt đầu từ Sourcery là vì cuốn này dựng rất mạnh giáo lý trung tâm của Discworld
- Cốt lõi là những người tin mình đặc biệt và được chọn là nguy hiểm và có hại cho thế giới
- “sourcerer” trong Sourcery là pháp sư nguồn cội của ma thuật, mạnh hơn rất nhiều so với pháp sư bình thường
- Trong Discworld, 8 là con số ma thuật cực mạnh, và con trai thứ tám của con trai thứ tám sẽ trở thành pháp sư
- sourcerer là con trai thứ tám của con trai thứ tám của con trai thứ tám, nên được gọi là “wizards squared”
- Để ngăn việc sourcerer xuất hiện, pháp sư không được kết hôn hay có con
- Khi cơ chế phòng ngừa thất bại và sourcerer ra đời, hắn trong một thời gian gây hỗn loạn bằng kiểu hành xử của đứa con được chọn
- Rincewind là một pháp sư bất tài và bình thường, nhưng với rất nhiều trợ giúp đã kiểm soát được việc này
- Những nhân vật chính bình thường của Discworld nhìn chung không hành động một mình và không cư xử theo chế độ anh hùng
- Discworld về bản chất là một thế giới tử tế, nên kẻ đối đầu không bị phá hủy như một tấm gương trừng phạt mà bị kiềm chế, trung hòa, và đôi khi còn được cứu rỗi
Bốn mạch Discworld chính
- Unseen University xoay quanh trường đại học ma thuật ở Ankh-Morpork
- Rincewind là giáo sư địa lý
- Các pháp sư ở đây an nhàn, tầm thường và phần lớn không dùng ma thuật để giải quyết vấn đề thực tế
- Vì ma thuật bừa bộn và chỉ tạo thêm rắc rối, dân chúng cũng không mấy khi trông đợi họ làm gì
- Tiểu thuyết City Watch lấy người đứng đầu lực lượng cảnh vệ Sam Vimes làm trung tâm
- Vimes hoài nghi quyền lực và có một sự liêm chính trầm lặng
- Tổ tiên của ông đã giết vị quân chủ chuyên chế cuối cùng của Ankh-Morpork
- Thuộc cấp Carrot thực ra là True King, nhưng không có tham vọng lên ngôi trong một cuộc phục hồi vương quyền
- Tiểu thuyết Witches nói về các phù thủy nông thôn và Granny Weatherwax
- Các phù thủy thích giải quyết vấn đề bằng trí khôn và lẽ thường hoài nghi hơn là dùng phép thuật thật sự
- Họ thường xuyên chiến đấu với tham vọng làm kẻ được chọn ngay trong nội bộ mình
- Tiểu thuyết Death xoay quanh Death cầm lưỡi hái
- Trong Discworld, Death gần như là người quản trị của chính sự sống
- Ông làm việc để sự sống được duy trì theo hướng sinh sôi, bừa bộn, dồi dào và đa dạng
- Kẻ thù chính là Auditors of Reality, những thực thể ghét sự sống vì nó bừa bộn và muốn một vũ trụ vô sinh chỉ còn lại các quy luật có thể dự đoán
Vetinari và sự điều phối của các guild
- Vetinari, người cai trị Ankh-Morpork, là một nhà độc tài khôn ngoan nhưng bình thường và hữu hạn
- Ông cực kỳ nhạy trong việc nắm bắt bản chất của quyền lực và giữ cân bằng bằng mức can thiệp nhỏ nhất có thể
- Ông duy trì các guild khác nhau của thành phố cùng các quan hệ ngoại giao trong một thế cân bằng quyền lực ổn định
- Ông cũng xuất thân từ Assassin’s Guild
- Các guild là những cấu phần gánh tải cho xã hội Ankh-Morpork, và Vetinari vận hành như một quản trị viên hệ thống
- Dù vậy, ông gần với một quản trị viên cực kỳ thận trọng trong việc dùng
sudo
- Dù vậy, ông gần với một quản trị viên cực kỳ thận trọng trong việc dùng
- Trong Discworld, Vetinari gần như là anti-Chosen One
- Trong Sourcery, sourcerer biến ông thành thằn lằn và nhốt lại, vì thế tình hình xấu đi nghiêm trọng
- Ở các câu chuyện khác, những can thiệp nhỏ nhưng then chốt của ông khiến thế giới nhẹ nhàng lệch sang một quỹ đạo tốt hơn
- Có thể xem ông chỉ hành động khi hệ thống đang ở trạng thái chưa được quyết định
- Dù là chủ quyền có quyền tạo ra ngoại lệ, ông dùng quyền ấy để khẽ đẩy hệ thống theo đúng hướng mà nó vốn đã muốn đi
Các vị thần, các nhà sư thời gian và elf
- Điều Discworld muốn tránh là tình huống thế giới bị chi phối bởi thần linh hay bởi một kẻ được chọn chìm trong ảo tưởng thần thánh
- Các vị thần của Discworld phần lớn sống kiểu nghỉ hưu thực chất ở Dunmanifestin
- Vì thế Discworld vận hành gần như một thế giới vô thần trên thực tế
- Các vị thần là những thực thể thuần niềm tin: họ mạnh hay yếu tùy con người tin nhiều đến đâu, thậm chí có thể hoàn toàn không tồn tại
- Small Gods là câu chuyện ngoại lệ lấy thần làm trung tâm
- Nó được xử lý như một câu chuyện về một “meme-stock god” bị sụt giảm sức mạnh rồi tìm cách kéo mình lên lại
- Các nhà sư thời gian là một tầng lớp duy trì cỗ máy thời gian
- Họ là đồng minh của Death và quản lý sự bừa bộn của sự sống
- Họ giúp lịch sử tự do tiến hóa trong một địa hình thời gian với nhiều phương án thay thế, đồng thời ngăn chặn Auditors of Reality
- Elf trong Discworld gần như là dạng phản diện ác không thể cứu chữa nhất
- Chúng không xuất thân từ Disc mà đến từ Fairyland, một “parasite universe”
- Chúng không có trí tưởng tượng hay cảm xúc thật, bắt cóc nghệ sĩ và trẻ em, và vì không có đồng cảm nên khoái trá trước nỗi đau của người khác
- Chúng dùng glamour để trông đẹp đẽ, tinh tế và mê hoặc con người
narrativium và cách mạng công nghiệp
- narrativium là nguyên tố phổ biến nhất trong Discworld, đồng thời là thiết bị để Pratchett khiến thế giới vận động theo hướng siêu hư cấu
- Những cliché fantasy và yếu tố parody được giải thích bằng tác dụng của narrativium
- Nó cung cấp một phần trật tự mà Auditors of Reality mong muốn, nhưng không theo cách khô khan và phủ nhận sự sống
- narrativium khiến Discworld không bị mắc kẹt trong một đại tự sự thống trị kiểu TINA đơn nhất
- Nó cho thế giới có lịch sử nhưng không bị trói cứng bởi lịch sử
- Nó cho phép xem xét và lựa chọn nhiều tương lai
- Nó khiến thế giới từ chối những nỗ lực của kẻ được chọn muốn chiếm đoạt hiện thực
- Trong chuỗi tiểu thuyết về cách mạng công nghiệp, Moist Von Lipwig xuất hiện như fixer của Vetinari để thúc đẩy tiến bộ công nghệ
- Discworld và Ankh-Morpork liên tục thoát ra khỏi quá khứ thông qua đổi mới công nghệ
- Cách mạng công nghiệp nền hơi nước, hệ thống bưu chính và ngành điện ảnh đều xuất hiện
- Discworld thay đổi rất mạnh giữa niên đại nội tại giai đoạn đầu và giai đoạn sau
- Theo cách nói của Ted Chiang, nó thuộc về “văn học của sự thay đổi”
- Nó không phải anh hùng ca phục hồi một hiện thực thiêng liêng và bất biến
Điều Discworld mong muốn
- Thuộc tính cốt lõi của narrativium là làm cho lịch sử Discworld triển khai một cách thỏa mãn như một câu chuyện hay
- Câu của Pratchett, “Our minds make stories, and stories make our minds”, nén lại toàn bộ quá trình tiến hóa này
- Đây là một cấu trúc trong đó câu chuyện và tâm trí tạo nên lẫn nhau
- Hướng tiến hóa của Discworld gần với infinite game hơn là với một hệ tư tưởng cụ thể
- Mục tiêu không phải là một bộ phận thắng một bộ phận khác
- Mà là để mọi người tiếp tục chơi, trong khi sự phong phú và ý nghĩa tăng lên, đồng thời học cách chơi tử tế hơn
- Lý do cư dân Discworld có thể khoan dung ngay cả với những phản diện tồi tệ nhất là vì họ tin chắc mình thuộc phe tốt và rốt cuộc sẽ là phe thắng
- Câu của Doctor Who, “always try to be nice, but never fail to be kind”, chạm đúng tinh thần infinite game dựa trên narrativium của Discworld
Discworld như một thế giới đặc biệt và giới hạn của Roundworld
- Theo nghĩa của Chiang, Discworld gần như là khoa học viễn tưởng hoàn hảo, nhưng ở một điểm nó vẫn là fantasy
- Nó không phải thế giới của người đặc biệt mà là Chosen World nơi chính thế giới mới là thứ đặc biệt
- Discworld có xu hướng không bị bắt giữ bởi một tự sự toàn thể, mà hướng tới nhiều tính sinh thành hơn, phức tạp hơn và nhiều phương án thay thế hơn
- Chính xu hướng này khiến bản thân hiện thực đứng về phía đa nguyên và chống lại sự tự tin toàn trị
- Nhờ đó, các nhân vật chính yếu đuối và bình thường vẫn có thể giữ được phẩm giá khi đối đầu những kẻ được chọn đầy quyền năng
- Roundworld không có xu hướng ấy
- Ý tưởng rằng vòng cung lịch sử đạo đức uốn về công lý, hay rằng hiện thực có thiên kiến tự do, chỉ là một hư cấu cầu mong khá mỏng manh
- Như kết quả các chuyến du hành của những nhà khoa học Discworld cho thấy, trong Roundworld sự sống và văn minh hiện ra như một quá trình mong manh đã nhiều lần tiến hóa rồi bị hủy diệt
- Ở Roundworld, tự sự “determinate optimism” toàn thể thực sự có thể chấm dứt lịch sử
- Theo lập luận này, chỉ cần vài người đặt ngón tay lên nút hạt nhân và những Yes Men ca tụng họ là đủ
- Dù vậy, lòng tử tế vẫn có giá trị tự thân, và ngay cả khi Roundworld không có đòn bẩy ma thuật kiểu Discworld, nó vẫn còn đó như một kiểu hyperstitional theory fiction đáng để tin
Nhiều phương án thay thế và Culture Rules
- “There Are Many Alternatives” là một trong những ý tưởng nhạy cảm về chính trị mà Rao đưa ra
- Ý tưởng còn lại là nếu có hạ tầng kỹ thuật phù hợp thì một sự reckoning thực sự với lịch sử là điều khả thi và đáng mong muốn
- Hai ý tưởng này vẫn chưa được viết thành essay, mà nằm lần lượt trong bài nói Bloodcoin năm 2018 và Civilizational Hypercomplexity năm 2021
- Cả hai đều phụ thuộc vào một mô hình hiện thực dựa trên blockchain
- Blockchain được xem là thứ gần nhất với narrativium do con người Roundworld phát minh ra
- Đối tượng so sánh thú vị hơn LOTR là loạt tiểu thuyết Culture của Iain M. Banks
- Discworld và Culture khác bối cảnh, nhưng đều là văn học của sự thay đổi theo nghĩa của Chiang, và đều là khoa học viễn tưởng do các quy tắc kỳ lạ chi phối
- Culture là một xã hội vô chính phủ hậu khan hiếm ở quy mô thiên hà, được các phi thuyền siêu trí tuệ bảo hộ
- Nó được mô tả như một môi trường hậu tư bản mang tính vô chính phủ, không phải cộng sản cũng không phải tư bản
- Nó hành xử như một siêu cường thường áp đặt đơn phương các giá trị của mình lên các nền văn minh kém phát triển hơn
- Trong Discworld, nhờ narrativium mà người bình thường quản trị thế giới, còn trong Culture thì Special Circumstances can thiệp mạnh mẽ
- Trái với Prime Directive của Star Trek, họ can thiệp khắp nơi
- Điều đó bao gồm cả kích động cách mạng, lật đổ lãnh đạo và ám sát
- Việc tương lai sẽ theo Discworld Rules hay Culture Rules vẫn chưa được quyết định
- Đó vẫn là câu hỏi liệu ta sẽ chọn tử tế sau khi đã mạnh lên, hay chọn tử tế bất kể mạnh hay yếu
- Ít nhất thì cả hai đều tốt hơn LOTR Rules
3 bình luận
Trước hết, có lẽ nên cho biết chủ đề lớn hoặc bối cảnh của bài viết này là gì... là phép ẩn dụ hay thật sự là một bản anh hùng ca... hay là đang mỉa mai bóng gió...
À, hóa ra chỉ là kiểu bối cảnh thế giới thôi nhỉ. Tôi cứ tưởng là một bài viết về công nghệ chứ.
Ý kiến trên Hacker News
Vừa thú vị vừa hơi khó hiểu khi tác giả này có nhiều suy nghĩ hấp dẫn như vậy, nhưng dường như lại bỏ lỡ điểm cốt lõi mà gần như mọi người đã đọc nghiêm túc Chúa tể những chiếc nhẫn suốt nhiều thập kỷ đều đã chỉ ra
Đây là câu chuyện về những con người yếu đuối, gần như vô danh, chỉ được “chọn” bởi một chuỗi những sự kiện ngẫu nhiên đến mức không thể tưởng tượng nổi; họ cứu thế giới không phải bằng sức mạnh của mình, mà bằng cách chọn lòng tốt với một sinh vật đáng thương nhưng rõ ràng phản bội, rồi sau đó trở về ngôi nhà nơi họ thuộc về
Theo tôi, các hobbit không theo đuổi sự vĩ đại hay định mệnh; họ chọn con đường sống duy nhất khả dĩ với mình, rồi lùi lại để thế giới tiếp tục sống
“Càng coi Discworld một cách nghiêm túc, bạn càng hiểu Roundworld thông minh hơn” — làm ơn thôi đi
Tôi đã đọc toàn bộ tiểu thuyết Discworld, và cũng đọc hết các sách khác do Terry Pratchett viết. Tôi chỉ để lại đúng một cuốn “dành cho sau này”, nhưng vấn đề là tôi không nhớ đó là cuốn nào, nên muốn kiểm tra thì phải đọc lại tất cả
Nếu Pratchett còn sống và nghe ai đó nói về Discworld theo kiểu to tát thế này, có lẽ ông ấy sẽ vỗ nhẹ vào má người đó. Ông ấy về bản chất rất Anh, và là một người Anh theo nghĩa tốt đẹp
Điều ông sợ nhất có lẽ là ai đó coi tác phẩm của mình nghiêm túc đến mức làm theo như lời khuyên cuộc đời. Đó cũng là lý do khi được phong tước hiệp sĩ, ông đùa rằng “nếu đó là vì cống hiến cho văn học, thì có lẽ là vì đã không cố viết văn học”
Tôi nghĩ ý đó không hẳn là phê phán Chúa tể những chiếc nhẫn, mà gần hơn với việc có rất nhiều văn học khác cần một mức độ trưởng thành nhất định mới tiếp cận được. Nhiều người thần tượng hóa các tác phẩm kinh điển, nhưng khi thực sự đọc thì phần lớn chúng thường là giải trí đại chúng của thời trước. Biết đâu một ngày nào đó Terry cũng sẽ xuất hiện trong đề thi tiếng Anh A-level
Với tư cách một người yêu sâu sắc Chúa tể những chiếc nhẫn, nếu cố áp dụng các quy tắc của Chúa tể những chiếc nhẫn vào thế giới thực, điều đó sẽ khiến thế giới này tệ hơn. Chúng ta đã biết thừa kế và quân chủ không tạo ra một chính quyền tốt
Nhưng Chúa tể những chiếc nhẫn thực ra là câu chuyện về bầu không khí và cảm xúc hơn là về sự thật. Đó là tình bạn, lòng trung thành, hy vọng, làm điều đúng đắn bằng sức mạnh mình có, và trân trọng những gì tốt đẹp, xanh tươi và dịu dàng của thế giới
Nói rằng nếu coi các quy tắc của Chúa tể những chiếc nhẫn một cách nghiêm túc thì bạn sẽ hiểu Roundworld ngu ngốc hơn là đúng, nhưng vẫn hoàn toàn có thể xem tác phẩm một cách nghiêm túc bằng cách coi trọng cảm xúc ấy, chứ không phải các quy tắc
Nó có bầu không khí giống truyền thuyết Vua Arthur: hoàng tộc, pháp sư, vật phẩm ma thuật, anh hùng và ác nhân, định mệnh, lãng mạn, lòng trung thành. Tất nhiên, việc phân phát kiếm từ một cái hồ không thể là nền tảng lành mạnh cho chính quyền
Cảm giác như: “Tôi sẽ không nói cuốn nào hay hơn. Hôm nay tôi sẽ đánh giá những cuốn này bằng các quy tắc do tôi đặt ra, để xem bên nào thành công hơn trong một mục tiêu mà cả hai tác giả đều chưa từng cố đạt tới, phần lớn độc giả cũng không biết hoặc không quan tâm, và rốt cuộc chỉ là ẩn dụ cho một thứ khác. Thú vị không? Đọc tiếp nhé!”
Lý do được viết ở đây: https://news.ycombinator.com/item?id=43306581
Tôi nghĩ tác giả đang chạm tới một vấn đề phổ biến của văn hóa đại chúng, tức sự tôn sùng người được chọn
Pixar có một số quy tắc kể chuyện, trong đó có cấu trúc: “Ngày xửa ngày xưa có ___. Mỗi ngày ___. Một ngày nọ ___. Vì thế ___. Vì thế ___. Cuối cùng ___”
Cấu trúc này tóm tắt khá tốt câu chuyện người được chọn. Nhân vật chính được chọn không tự mình vươn lên, mà vốn dĩ là một bông tuyết đặc biệt
Star Wars là ví dụ cực đoan của văn hóa đại chúng về người được chọn, và vũ trụ bị mở rộng quá mức của Marvel cũng vậy. Ngược lại, Star Trek thì không. Người của Starfleet bắt đầu từ đáy và đi lên
8 phim có doanh thu cao nhất mọi thời đại trước khi điều chỉnh lạm phát đều là phim về người được chọn: https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_highest-grossing_films
Khi tiếp xúc quá mức với những câu chuyện như vậy, con người dễ tìm kiếm một nhà lãnh đạo mạnh mẽ đặc biệt nào đó. Điều này có vẻ là vấn đề, vì xét về lịch sử, Mỹ là quốc gia hình thành từ sự phản kháng lại chế độ quân chủ châu Âu và vốn không vận hành như thế
Những câu chuyện như bạn nói còn được gọi là đơn thần thoại, và đã tồn tại trong mọi nền văn hóa và văn minh được ghi chép. Tôi nghĩ yếu tố người được chọn không phải là kết quả của câu chuyện, mà là một phần căn bản của chính loài chúng ta, nên nó được phản ánh trong những câu chuyện phổ biến nhất từ thời cổ đại đến nay
Tôi luôn thích Ankh-Morpork mà Sir Terry khắc họa
Đó là một thành phố điên rồ, sâu sắc và rối loạn chức năng nặng nề, đầy những con người điên rồ và rối loạn chức năng, nhưng rõ ràng ông yêu thành phố ấy, và rốt cuộc độc giả cũng yêu nó
Tôi nghĩ đó là một cách nhìn khá chính xác về thế giới quanh ta. Vì tôi tin rằng mô tả Mordor và Shire của Tolkien bắt nguồn từ trải nghiệm cá nhân trong chiến hào Thế chiến I, nên tôi cũng xem Chúa tể những chiếc nhẫn là một sự phản ánh thế giới thực khá có ý nghĩa
Cũng là một thành phố fantasy khổng lồ và hỗn loạn như Ankh-Morpork, nhưng New Crobuzon gần như là ác mộng. Cả hai rất có thể đều dựa trên London
Tôi luôn tò mò không biết bên nào ảnh hưởng bên nào đến mức nào. Discworld ra đời sớm hơn, nhưng Ankh-Morpork chỉ được định hình cụ thể khá muộn về sau; xét việc giới SF/fantasy Anh khá nhỏ, gần như chắc chắn họ biết tác phẩm của nhau
Tôi hy vọng việc một số người đem Chúa tể những chiếc nhẫn diễn giải theo cách của họ không khiến những người còn lại cảm thấy tác phẩm ấy bị phá hỏng. Dù vậy cũng đáng tiếc, nên giờ tôi hầu như không còn mặc áo thun Palantir nữa
Hiện tôi đang đọc cuốn thứ 2 của Discworld và thấy vui đến phi lý. Sự phi lý đó giống như thuốc giải cho nhiều thứ
Nhưng tôi vẫn thấy nó nghiêng về fantasy hơn là “hard SF cứng nhất”. Hình như bộ đồ vũ trụ cũng bị hỏng, nên tôi không chắc đó có phải là một mô hình tốt để hiểu công nghệ hay không
Ví dụ hệ thống clacks, về thực chất là một dạng internet, được mô tả rất sống động. Nhiều thuộc tính như hiệu ứng mạng của hạ tầng internet, khai thác thương mại, tầm quan trọng của thông tin, những “hacker” thao túng nó đều hiện ra rõ. Đôi khi Discworld gần như có cảm giác là hard SF thật sự
Lướt qua các thảo luận về Discworld ở đây, có một điều vẫn chưa được nhắc nhiều: Pratchett với tư cách người viết đối thoại
Gần đây tôi nói chuyện với bố, và cả hai chúng tôi đều bảo rằng chỉ cần cầm bất kỳ cuốn Discworld nào, mở ra bất kỳ trang nào, rồi nghe các nhân vật lúc đó nói gì với nhau là đã thấy thật sự thỏa mãn
Tôi không rõ còn tác giả nào tạo được kiểu đối thoại như vậy. Tôi nghĩ đến loạt Theft of Swords của Michael Sullivan
Pratchett biết lắng nghe cách con người nói chuyện, và có thể đưa điều đó lên trang giấy. Hầu như không có những bài giảng dài và cứng nhắc như trong sách của các tác giả khác, tức cảnh một nhân vật giải thích cho nhân vật khác; những đoạn mô tả kiểu “việc này xảy ra rồi tiếp đến việc kia xảy ra” cũng ít và thường ngắn
Chỉ cần hình dung cảnh “Dread Portal” trong Guards Guards! sẽ trông thế nào trên sân khấu là hiểu ngay ý ông ấy
Tôi thích câu “Càng nghiêm túc với Discworld, bạn càng hiểu Roundworld thông minh hơn”
Tôi cũng yêu Chúa tể những chiếc nhẫn. Chưa bao giờ tôi cảm thấy phải chọn một trong hai. Không phải bên nào, mà yêu cả hai thì tốt hơn nhiều. Toán tử đúng để đặt giữa hai cụm tác phẩm vĩ đại này là AND
Tôi nghĩ một tiểu series bị đánh giá thấp trong Discworld là Tiffany Aching. Nếu muốn thấy đúng khái niệm “đạo đức tốt” của Pratchett, tôi cho rằng series này thể hiện rõ nhất
Khuyên bạn đừng làm theo ví dụ trong bài này mà hãy nhất định đọc series Tiffany Aching. Đây là một trong những tác phẩm hay nhất
Dù được bán như tiểu thuyết dành cho thanh thiếu niên, bạn có thể bỏ qua điều đó. Nó có đúng cùng văn phong và chủ đề với phần còn lại của Discworld, và hay ngang hoặc thậm chí hay hơn
Tác giả cũng đánh giá Small Gods thấp một cách bất công; theo tôi, cuốn đó cũng là một trong những tác phẩm hay nhất. Đây là một tác phẩm độc lập, hài hước nhưng cũng cảm động một cách kỳ lạ
Tôi không biết chúng được chủ đích viết cho thanh thiếu niên, nhưng nhìn lại thì điều đó giải thích vì sao tôi cảm thấy các cuốn này hơi thiếu đi sự phong phú đặc trưng của Discworld
Chúng hoàn toàn không phải sách dở. Ngay hôm nay tôi còn nhớ lại khái niệm “suy nghĩ thứ ba” trong một cuốn trong số đó, và mô hình tư duy ấy thú vị đến mức nào. Chỉ là cảm giác của chúng rõ ràng khác với các cuốn còn lại
Cổ phiếu meme có giá trị không phải nhờ một giá trị nền tảng nào, mà nhờ có bao nhiêu người tin vào nó