Biểu tượng ứng dụng tiện ích ‘chim hoàng yến đã chết’ của macOS 26 Tahoe
(daringfireball.net)- Ứng dụng tiện ích của macOS là các công cụ quản trị hệ thống, từ lâu đã được đặt trong thư mục
/Applications/Utilities/và CoreServices - Các biểu tượng mới được áp dụng trong macOS 26 Tahoe đều bị ép thành squircle và dùng mô-típ cờ lê và bu-lông cỡ lớn
- Thiết kế này làm giảm khả năng nhận diện của biểu tượng xuống dưới 10%, đến mức ngay cả ứng dụng quan trọng như Disk Utility cũng chỉ còn lại logo Apple đơn thuần
- Các biểu tượng ứng dụng riêng lẻ cũng có vấn đề; Expansion Slot Utility là ổ cắm trống, AppleScript Utility là cuộn giấy nghiêng, nên đều không truyền tải được ý nghĩa
- Thay đổi này không chỉ là vấn đề thẩm mỹ đơn thuần, mà giống như một tín hiệu ‘chim hoàng yến đã chết’ tượng trưng cho việc Apple đánh mất cảm quan về chi tiết
Lịch sử của các ứng dụng tiện ích trên macOS
- macOS từ lâu đã cung cấp riêng các ứng dụng tiện ích đảm nhiệm chức năng hệ thống
- Vị trí chính là
/Applications/Utilities/ - Những ứng dụng ít dùng hơn hoặc mang tính hệ thống mạnh hơn nằm trong
/System/Library/CoreServices/
- Vị trí chính là
- Ví dụ: Disk Utility, Ticket Viewer, DVD Player, About This Mac, v.v.
Thay đổi trong thiết kế biểu tượng của Tahoe
- Trong macOS 26 Tahoe, mọi biểu tượng ứng dụng đều được thống nhất thành dạng squircle
- Các ứng dụng chưa được cập nhật bị đưa vào “nhà giam squircle”, hiển thị thu nhỏ trên nền xám
- Với các ứng dụng tiện ích, Apple chọn cờ lê và bu-lông làm chủ đề mặc định
- Bu-lông nằm trong cờ lê
- Biểu tượng đặc trưng của ứng dụng nằm trong bu-lông
- Kết quả là diện tích thực sự có thể thể hiện bản sắc của ứng dụng chưa tới 10%
Các vấn đề về thiết kế
- Disk Utility: biểu tượng chỉ đơn giản có logo Apple, nên hoàn toàn không thể biết nó dùng để làm gì
- Expansion Slot Utility: đây là ứng dụng chỉ dành cho Mac Pro, nhưng biểu tượng chỉ là 3 ổ cắm trống, nên ý nghĩa rất mơ hồ
- AppleScript Utility: dùng biểu tượng cuộn giấy truyền thống, nhưng cách đặt nghiêng khiến nó tạo ra cảm giác lỗi và thiếu ổn định
- Wireless Diagnostics: là cái ổn nhất trong bốn biểu tượng, nhưng vẫn chưa đạt
Giới hạn của mô-típ cờ lê
- Bản thân hình cờ lê đã phi thực tế và quá mỏng, đến mức không thể dùng như một dụng cụ thật
- So với cờ lê từng xuất hiện trên các biểu tượng macOS trước đây, sự non tay trong thiết kế càng lộ rõ
- Nó đồng thời cho thấy thiếu hoàn thiện về mặt nghệ thuật và coi nhẹ chi tiết trong biểu tượng
Người thợ thủ công và kẻ tài tử
-
Những biểu tượng này không giống sản phẩm của những người từng nói về việc hoàn thiện mặt sau của một chiếc tủ ngăn kéo
Nếu bạn là một người thợ mộc đang đóng một chiếc tủ ngăn kéo đẹp, bạn sẽ không dùng gỗ ép cho mặt sau. Dù nó sẽ quay vào tường và không ai nhìn thấy. Bởi vì bạn biết nó ở đó, nên bạn sẽ dùng một tấm gỗ đẹp cho phần phía sau. Để có thể ngủ ngon vào ban đêm, yếu tố thẩm mỹ và chất lượng phải được duy trì đến cùng.
- Steve Jobs- Những biểu tượng này tệ đến mức trông như được làm bởi các thợ mộc không qua đào tạo, những người hét lên “có gì mà khó đâu?” rồi làm vài ngày và tự cắt mất một ngón tay của mình
- Thậm chí cả bộ sưu tập này trông như tác phẩm của một người không có tài năng nghệ thuật lẫn con mắt với chi tiết. Trớ trêu thay, đó lại là Apple, chứ không phải công ty nào khác
-
Vấn đề không phải chỉ là chất lượng của từng biểu tượng riêng lẻ đi xuống, mà là đây là dấu hiệu cho sự suy giảm cảm quan thẩm mỹ tổng thể của Apple
-
Các biểu tượng ứng dụng tiện ích trong macOS 26 Tahoe là một ví dụ cho thấy điềm báo của vấn đề lớn hơn, giống như một ‘chim hoàng yến đã chết’
1 bình luận
Ý kiến trên Hacker News
Tôi nghĩ từ năm 2007 đến 2011 là thời kỳ hoàng kim của ngôn ngữ thiết kế trên Mac OS X và Windows; Windows Aero và Mac OS X Aqua khi đó đều là những lớp giao diện đồ họa cực kỳ đẹp. Từ đó về sau, theo tôi chỉ còn lại GUI phẳng, nhạt nhẽo, một màu trắng, khiến mọi thứ trở nên hoang vắng. Xu hướng bo tròn biểu tượng ngày nay (squircle hóa, còn Android thì thành hình tròn) giống như quá trình một UI trực quan và vui tươi dần bị đồng nhất hóa rồi biến mất vĩnh viễn. Biểu tượng ứng dụng thời Leopard là kiệt tác — lọ mực chàm của Pages, đồ họa hố giun của Time Machine, các cửa sổ với gradient thân thiện và những nút đèn giao thông to bản, kiểu chữ hợp cả với màn hình độ phân giải thấp, và các biểu tượng đầy cá tính được tối ưu cho mọi kích cỡ. Bộ Human Interface Guidelines đồ sộ của Apple thực chất đã bị vứt bỏ sau Yosemite. Với Windows cũng vậy, nút Start màu xanh đậm thời đó, thanh tác vụ đẹp mắt, Welcome Centre được làm mới, Media Player và Photo Viewer do họ tự phát triển lại, các biểu tượng game độ phân giải cao không dính quảng cáo, và cả những thử nghiệm như Flip 3D đều khiến tôi nhớ về vẻ đẹp của giai đoạn ấy. Tôi sẽ giữ vững quan điểm này đến cùng
Tôi cũng sẵn sàng chết trên ngọn đồi đó. Vista có khuyết điểm nhưng thực sự là một hệ điều hành đẹp đến nghẹt thở. Tôi nhớ chất liệu mờ lì của menu Start và nút tắt máy màu đỏ nổi bật, cái cảm giác mọi thứ đều phát sáng và khúc xạ. Chiếc iPhone đầu tiên cũng cho cảm giác hoàn toàn khác biệt; với thiết kế skeuomorphic và màn hình Retina, nó không còn chỉ là phần mềm nữa mà là một trải nghiệm giao tiếp với một thế giới số mới. Macbook cũng vậy, mọi ứng dụng đều được vẽ native rất đẹp mắt (Windows có thị phần nhà phát triển cao hơn nhưng không theo kịp). Hơn nữa, tất cả những thứ đó lại xuất hiện trên những màn hình LCD mà bây giờ nhìn lại thấy buồn cười, dù lúc ấy độ chính xác màu sắc đã khá tốt, và độ phân giải còn chưa bằng một phần tư hiện nay. Vấn đề là khi phần mềm bắt đầu có quá nhiều tiền quay vòng, ngày càng nhiều người chỉ tập trung kiếm tiền đổ vào, còn những người đầy nhiệt huyết thì bị đẩy ra ngoài. Sự đi xuống của chất lượng nghệ thuật và kỹ thuật thường đi kèm với việc giới MBA ngày càng có thế lực
Tôi thấy theme Luna có màu sắc đẹp hơn nhiều. Aero có tông xanh lục nhạt, bóng nhớt nên tôi không thích. Luna có các checkbox xanh lá sáng và rõ, còn Aero thì chỉ thấy bóng dầu. Thanh cuộn xanh nhạt của Luna, nền cửa sổ màu cam, hiệu ứng nhấn nút màu cam, thanh tiến trình kiểu Power Blade, tất cả đều nhiều màu sắc và rất ngầu. Aero thì bị thêm vào những animation kiểu trò diễn, màu thanh tiêu đề cửa sổ cũng u ám, mà viền cửa sổ còn quá dày
Thực ra tôi lại thích kiểu thiết kế ít skeuomorphic hơn một chút, của thời còn sớm hơn giai đoạn đó. Theme mặc định của Windows 2000 hay Mac OS 9 cho thấy rất rõ cái gì bấm được và cái gì không bấm được bằng đổ bóng, vùng chọn cũng dùng màu vừa phải nên dễ phân biệt, mà vẫn không đi quá xa đến mức thành những theme trộn màu lòe loẹt như cocktail trái cây
Theo tôi nhớ thì Vista cũng có tài liệu HIG tốt ngang Apple và đã rất nỗ lực để chuyển sang một UI thống nhất. Nhưng ngay cả trong phong cách phẳng hiện nay vẫn còn tàn dư của các widget 9x từ trước Vista, và cuối cùng họ không gỡ sạch được nên chỉ làm phẳng chúng đi thôi. Từ thời phát hành Office 2007 và Windows Live Suite, họ đã lại bắt đầu đổi giao diện, rồi đến Windows 7 thì phủ thêm cảm giác phẳng hơi nhựa cùng ribbon interface. Khi đó trong cộng đồng có dự án tên Windows Taskforce, với rất nhiều mockup mong Microsoft đánh bóng thêm ở giai đoạn giữa Vista và 7, nhưng rồi Microsoft chuyển hướng sang Metro ở Windows 8 nên mọi nỗ lực như vậy biến mất
Tôi cũng đứng trên ngọn đồi đó cùng mọi người đây (tôi còn thấy XP cũng ổn). Flip 3D nếu so với Win-Tab bây giờ thì đúng là chỉ như trò đùa, nhưng tôi thật sự rất nhớ cái thời biểu tượng tự thân đã cho thấy rất rõ vai trò của chúng
Nhìn biểu tượng AppleScript có thể thấy tờ giấy được cuộn thành hình chữ S. Ở thiết kế mới, góc xoay của tờ giấy và phần nhấn mạnh đường viền bị giảm đi, nên hình ảnh đó bị hỏng. Có thể chuyện này trông như soi mói vụn vặt, nhưng nó tạo cảm giác hào quang “chi tiết được cân nhắc kỹ lưỡng” của Apple đang nhạt đi. Dù vậy, vì ứng dụng Script Editor vốn đã dùng biểu tượng tờ giấy xoay này, nên có lẽ cũng không nên xem thay đổi này như một tín hiệu quá nghiêm trọng
Hình liên quan
Phong cách Liquid Glass trông như thể ai đó vừa tải một icon pack freeware do tuổi teen làm từ gnome-look.org về vậy; ngày xưa chắc ai cũng cười nhạo nó
Logo Script Editor ban đầu là logo AppleScript được in trên một tờ giấy, nhìn từ góc trên xuống, và có một cây bút đặt lên trên. Nhưng rồi có vẻ một nhà thiết kế không thực sự hiểu hình khối vật lý đó, chỉ giữ lại mỗi góc nghiêng rồi sửa đi, khiến nó thành một thiết kế sai về mặt ý niệm
Ảnh logo cũ (bản lưu)
Biểu tượng này rất đậm chất thời Big Sur, kiểu “hầu hết đã là squircle nhưng vẫn chưa hoàn toàn bị nhốt trong nhà tù squircle”, mà tôi cũng chẳng thấy đẹp gì
Điềm báo cho sự suy tàn của phần mềm Apple: scripting và Notification Center mới. Một trong những lý do macOS được cả người mới lẫn power user yêu thích là vì hầu như mọi tính năng đều có thể truy cập bằng GUI, phím tắt, script, command line, tức là bằng mọi cách. Nhưng từ một thời điểm nào đó, hỗ trợ AppleScript bắt đầu giảm dần, trong khi các ứng dụng mà power user coi trọng lại thường phụ thuộc nhiều vào scripting, nên khi tính năng này biến mất thì người dùng nâng cao cảm thấy bị bỏ rơi. Rồi Notification Center xuất hiện, không thể xử lý thông báo bằng bàn phím mà bị buộc phải dùng chuột. Tức là ngay cả tính năng cơ bản của hệ điều hành cũng không còn truy cập được bằng thiết bị nhập chính là bàn phím. Đây không chỉ là vấn đề khách hàng mục tiêu mà còn là khoảnh khắc bộc lộ sự thờ ơ của Apple. Các công ty độc quyền thường không sụp đổ ngay mà dần trở nên chẳng còn mấy ý nghĩa; Windows đã như vậy, và với Mac tôi cũng có cảm giác nó đang mất đi vị trí trung tâm bên trong Apple
Tôi luôn có ấn tượng rằng John Gruber là kiểu người quá chìm đắm trong Apple, hoặc bị bao quanh bởi một “trường bóp méo thực tại”, nên thấy ông ấy chỉ trích Apple gay gắt thế này thật lạ. Tôi băn khoăn không biết là trước giờ tôi nhìn sai về Gruber, hay đây thật sự là một tín hiệu nguy hiểm
Người ủng hộ Apple đến tận xương tủy như John Gruber có xu hướng tin vào một hình mẫu Apple lý tưởng. Công ty ngoài đời và hình mẫu đó là hai thứ khác nhau, nhưng mỗi khi cảm thấy quyết định của công ty trùng khớp với lý tưởng ấy thì họ ủng hộ, còn khi nó đi xa khỏi lý tưởng đó — như chuyện thiết kế hay gói miễn phí 5GB của iCloud — thì họ lại chỉ trích rất mạnh
Tôi có theo dõi ông ấy. Ông ấy là blogger chuyên về Apple, nhưng không phải lúc nào cũng thiên vị Apple. Đầu năm nay ông ấy cũng chỉ trích dữ dội lắm
Bài liên quan
Không phải gần đây Gruber mới thất vọng về Apple; chỉ là trước kia gu thẩm mỹ và hệ giá trị của ông ấy trùng với Apple nhiều hơn nên trông như đồng điệu. Trong thời gian qua ông ấy cũng có lúc phê bình, nhưng giờ Apple ngày càng xa rời các giá trị đó, nên cộng đồng blogger Apple sau khi chứng kiến thứ hỗn loạn như “Liquid Glass” của Alan Dye mới phản ứng mạnh hơn
Có một điều không thể lấy khỏi ông ấy là khả năng giải thích quan điểm của mình rất logic. Nên ngay cả khi bạn cảm thấy ông ấy quá thiên vị Apple, bạn vẫn có thể hiểu được tại sao ông ấy lại nghĩ như vậy
Quan điểm của tôi hơi thay đổi qua lại, nhưng tôi đồng ý rằng biểu tượng mới không đẹp và Gruber đã chỉ ra những điểm đáng nói. Đặc biệt là biểu tượng màu xanh trông chẳng giống cờ lê chút nào; dù biểu tượng cũ có lỗi thời đi nữa, bản mới đơn giản là “tệ”
Tôi không nghĩ Gruber sai khi chê biểu tượng Disk Utility giờ chỉ đơn giản là logo Apple (bên trong là bu lông + cờ lê + squircle). Thật ra đó là chiếc “glass disk” mà Tim đưa cho Donald ở White House
Các nhà phát triển NextSTEP giờ đều đã nghỉ hưu, và theo tôi tín hiệu khủng hoảng thật sự là lúc SwiftUI được công bố. Đến giờ nó vẫn khó dùng nhưng lại bị ép đẩy mạnh. Một công ty từng tự hào về UI hoàn hảo giờ lại làm ra một framework “hỏng từ gốc” chỉ để hấp dẫn các web developer quen với React, rồi còn chỉnh cả ngôn ngữ Swift để phục vụ nó. Nhìn vậy có cảm giác Steve Jobs sẽ phải bật dậy trong mộ
Tôi là một Cocoa developer kiểu old-school, từng trực tiếp làm cả các ứng dụng tích hợp sẵn trên iPhone của các bạn. Vậy mà tôi lại rất thích SwiftUI. Tôi hiểu khá rõ bên trong nó và cũng đã nói chuyện với những người tạo ra nó. Nó chưa hoàn thiện, nhưng dùng vẫn có nhiều niềm vui, nhất là vì nó giúp xử lý rất dễ 80% phần việc nhàm chán và lặp đi lặp lại như accessibility, nên rất mạnh. Apple hiện đang trải qua khủng hoảng của phần mềm cổ điển, giống điều Microsoft từng gặp trong cuộc cách mạng web app (JavaScript), bởi nếu mọi thứ đều chạy trong trình duyệt thì bản thân OS sẽ mất ý nghĩa. Việc họ kiên quyết theo SwiftUI và Liquid Glass là vì họ tin native app hấp dẫn hơn. Nếu toàn bộ người dùng chuyển hết sang desktop và mobile của Google thì Apple coi như chết
SwiftUI và Jetpack Compose (viết lại cây UI cốt lõi của Android) đều có nhiều vấn đề, nhưng nếu so với những gì WinUI làm được trong 5 năm thì tôi vẫn thấy chúng tốt hơn nhiều. Điều đó cho thấy phát triển desktop trên Windows đã tụt lại đến mức nào
Crescent wrench thực ra là tên một thương hiệu có chức năng điều chỉnh; thứ Gruber nói đến đúng ra là open-end wrench, hoặc như ở Anh gọi là “spanner”. Dù sao thì tôi cũng nghĩ nghệ sĩ vẽ biểu tượng này có thể chưa từng thực sự dùng công cụ ngoài đời
Tôi thấy việc từ chuyện biểu tượng cờ lê vẽ sơ sài mà suy ra người vẽ chưa từng dùng công cụ thật là một cú nhảy kết luận hơi quá. Dù vậy, kiểu cường điệu lan tiếp trong bình luận HN thì cũng chẳng có gì lạ
Tôi lại nghĩ ngược lại; có khi Gruber mới là người ít dùng open spanner quá. Nếu chỉ quen với loại spanner rèn hiện đại thì kiểu bản rộng và vuông như thế sẽ trông kỳ lạ, nhưng ở các công cụ cũ dùng đầu thế kỷ 20 (ví dụ đồ nghề sửa xe máy) thì kiểu thiết kế này khá phổ biến. Nếu gặp một cái spanner như vậy ngoài đời, bạn sẽ thấy nó vô dụng vì dùng hệ inch/hệ Anh (-:
Tôi không biết Gruber nghiêm túc dùng cờ lê đến mức nào, vì ông ấy còn chẳng nhắc tới chi tiết góc tay cầm của biểu tượng mới là 0 độ (trong khi thực tế chuẩn là 15 độ). Biểu tượng cũ là cờ lê hở dạng bát giác chứ không phải lục giác. Tôi nghĩ việc ám ảnh với mấy biểu tượng vụn vặt thế này là sai, nhưng nếu đã định phê bình thì nên làm kỹ và nhất quán hơn
Tôi đoán để phần “đai ốc” ở giữa biểu tượng hiện ra rõ hơn, họ đã sắp xếp nó theo hướng dễ nhận biết thay vì chủ nghĩa hiện thực cho vui, kiểu nghĩ rằng “đằng nào đây cũng là icon app phần mềm chứ không phải cái cờ lê thật”
Crescent wrench nghĩa là 1. có thể điều chỉnh, và 2. luôn là công cụ bị chọn sai. Cái này là open-end wrench, hay đúng hơn là một nửa của combination wrench thôi, (còn có cả kiểu crow's foot nữa nhưng thôi bỏ qua)
Tôi tò mò không biết có trường hợp nào đội ngũ thiết kế đi đến kết luận rằng “tốt hơn là đừng thay đổi gì cả” hay không. Với mọi người trong công việc, việc bị coi là chẳng làm gì thường rất đáng sợ, nên cuối cùng cũng khó mà tự tìm ra những việc “không cần thay đổi”
Trong các trường hợp như vậy, vì thiên lệch lựa chọn nên mọi người thường không nhận ra. Cũng có nhiều lúc người ta trông chờ một đợt làm mới rồi lại thất vọng vì chẳng thấy gì thay đổi, dù thực tế vốn chẳng có vấn đề gì. Ở phần cứng, dòng xe Volvo X60, X90 là như vậy; còn ở phần mềm thì có Chrome, suốt 15 năm chỉ có đúng một lần thay đổi hình ảnh lớn
Nhân tiện, với cùng phong cách thiết kế đó người ta còn có thể làm thêm các yếu tố như điêu khắc, widget, hình nền, biểu tượng người dùng, máy tính v.v.
Rolex là một ví dụ tiêu biểu
OS X Snow Leopard cũng là một ví dụ hay cho chuyện hầu như không thay đổi gì
Trước khẳng định rằng “các biểu tượng mới của MacOS 26 Tahoe khách quan mà nói là khủng khiếp”, tôi tự hỏi dạo này từ “khách quan” có đang bị dùng như đồng nghĩa với “chủ quan” không (giống như “literally” lại được dùng theo nghĩa bóng). Tôi không thích các biểu tượng mới, nhưng các ví dụ Gruber đưa ra đúng là có một phần cơ sở khách quan, song tôi vẫn nghĩ biểu tượng không thể nào “khách quan mà tệ” được. Nhiều lần tôi đã thấy mình ban đầu phản cảm với một thay đổi thiết kế, rồi dần dà quen và trở nên thờ ơ hơn (đặc biệt là trong thiết kế ô tô)
Tôi thấy việc soi ra từng ấy lỗi từ 4 biểu tượng thì thật vô lý. Dù sao thì bản cũ cũng chỉ có cảm giác như ghép đại 4 biểu tượng vào với nhau. Tôi không thể đồng ý rằng chỉ cần đặt Mac Pro lên trên hai món công cụ là nó sẽ trở thành một “biểu tượng vĩ đại của Apple”