- Chính phủ Pháp đã chính thức ủng hộ các nguyên tắc nguồn mở của UN lần đầu tiên trên thế giới
- Quyết định này được công bố với trọng tâm là các cơ quan phụ trách kỹ thuật số của Pháp
- Có ý kiến đặt câu hỏi liệu điều này có dẫn tới hành động thực tế hay chỉ dừng lại ở một tuyên bố ý định
- Trong khi đó, Bộ Giáo dục Pháp vẫn ký hợp đồng triển khai các giải pháp Microsoft
- Hiện đang diễn ra thảo luận về việc thực thi thực chất và tính ràng buộc của các chính sách liên quan
Chính phủ Pháp chính thức ủng hộ các nguyên tắc nguồn mở của UN
- Pháp trở thành chính phủ đầu tiên trên thế giới chính thức ủng hộ các nguyên tắc nguồn mở của UN
- Nhằm thúc đẩy chuyển đổi số và mở rộng phần mềm nguồn mở trong khu vực công, nhiều cơ quan nhà nước và bộ ngành liên quan đã chia sẻ nội dung này trên mạng xã hội
Tranh luận giữa thực thi thực tế và tuyên bố
- Đã xuất hiện tranh luận về việc liệu đây có chỉ là một tuyên bố chính sách hay sẽ dẫn tới các quy định có tính ràng buộc pháp lý
- Mối quan tâm đang tăng lên về việc liệu sự đồng thuận chính thức của chính phủ nhằm thúc đẩy nguồn mở có dẫn tới thực thi hành chính và pháp lý hay không
Bộ Giáo dục triển khai các giải pháp Microsoft
- Theo lập trường chính thức được công bố ngày 14 tháng 3 năm 2025, Bộ Giáo dục và cơ quan phụ trách giáo dục đại học, nghiên cứu của Pháp đã tái ký hợp đồng nhằm triển khai các giải pháp Microsoft cho các cơ quan trung ương và tổ chức đại học
- Đây là bước đi trái ngược với ý chí chính sách nguồn mở, cho thấy việc áp dụng phần mềm nguồn mở trong thực tế vẫn còn hạn chế
Định hướng chính sách và nhiệm vụ sắp tới
- Sau khi chính thức ủng hộ các nguyên tắc nguồn mở, cần có thêm các biện pháp và điều chỉnh chính sách để áp dụng thực tế vào khu vực công
- Việc xây dựng các cơ chế pháp lý có tính ràng buộc và mở rộng các trường hợp áp dụng trên thực tế là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới
Câu hỏi liên quan và liên kết tham khảo
- Văn bản chất vấn chính thức của Quốc hội Pháp: Xem tại đây
- Một số công dân và bên liên quan nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo đảm năng lực thực thi thực chất, thay vì chỉ dừng ở tuyên bố
1 bình luận
Ý kiến trên Hacker News
Tôi nghĩ đây chỉ là hành động mang tính trình diễn, còn thực tế thì khác. Đây không phải lần đầu chính phủ Pháp tuyên bố ủng hộ mã nguồn mở. Trên thực tế, phần lớn ngân sách công vẫn được chi cho phần mềm độc quyền, còn mã nguồn mở chỉ là ngoại lệ. Hai tháng trước, chính phủ Pháp đã ký hợp đồng “open bar” với Microsoft cho bộ phận 'Éducation Nationale'. Giá trị là 152 triệu euro, và không phải mã nguồn mở. Vài ngày sau, một cơ quan công lập lớn (Polytechnique) cũng thông báo chuyển sang MS Office 365, bao gồm cả hệ thống email. Đây là hành vi vi phạm một số đạo luật và mệnh lệnh chính thức, dù đây còn là một trường bán quân sự nữa
Tôi nghĩ tình hình này có phần phức tạp hơn. Người ta thường không làm ầm lên khi một dịch vụ đã chọn mã nguồn mở. Lý do CNLL có thể chỉ trích Polytechnique là vì có những chỉ dẫn rõ ràng. Nếu ngay cả những chỉ dẫn đó cũng không có thì tình hình còn tệ hơn nhiều. Còn về chuyện “phần lớn ngân sách công”, cần lưu ý rằng các hợp đồng mã nguồn mở thường không được ký ở quy mô hàng tỷ, mà phần lớn tiền được dùng để tuyển nhân sự nội bộ, chỉ một phần được chi cho thuê ngoài
Đây là chuyện cần tiếp tục theo dõi, nhưng nếu nhìn vào thành tích cụ thể trước đây thì khó mà lạc quan
Tôi vẫn nghĩ đây là bước đầu tiên theo đúng hướng. Đây là một động thái xuất hiện từ vấn đề thuế quan của Mỹ và Trump. Ở các cơ quan chính phủ nước tôi cũng ngày càng có nhiều cuộc thảo luận về việc rời xa các đại gia phần mềm Mỹ. Gần đây, một bộ phận đã chuyển từ AWS sang Hetzner và cũng tiết kiệm được ngân sách. Tôi còn nghe nói đến việc xây dựng một sản phẩm văn phòng có trụ sở ở châu Âu
Tôi nghĩ khi nhà nước phát triển phần mềm công thì mặc định phải là mã nguồn mở. Đó là cách duy nhất để xây dựng lòng tin. Về lâu dài, tôi nghĩ mã nguồn mở và phần mềm chính phủ đóng có thể trở thành tiêu chí phân biệt các quốc gia độc tài với các quốc gia dân chủ
Ban đầu tôi thấy câu “phân biệt quốc gia độc tài với quốc gia dân chủ” có vẻ cường điệu, nhưng nghĩ kỹ thì lại thấy đúng. Toàn bộ hạ tầng liên quan đến bầu cử, điều tra dân số, thuế, báo cáo và tuân thủ quy định đều phụ thuộc vào phần mềm, nên sự minh bạch hoàn toàn của chính phủ là điều thiết yếu
Tôi tin chắc rằng công nghệ tự do và cởi mở là nền tảng của một xã hội tự do và cởi mở
Tôi muốn thấy thêm nhiều ngân sách công được rót vào mã nguồn mở. Kể cả nếu số tiền đó được dùng cho dịch vụ cloud CI của doanh nghiệp tư nhân thì vẫn sẽ rất hữu ích. Nhiều dự án đang rất chật vật để cân bằng giữa tài nguyên CI sẵn có và số lượng cấu hình build/test cần duy trì
So với các nguyên tắc mã nguồn mở của Mỹ, điều thú vị là ở Mỹ về cơ bản mọi thứ sẽ trở thành public domain
Tôi hy vọng mã nguồn mở sẽ lan rộng hơn trên toàn thế giới để mọi người có con đường rời bỏ Windows, MacOS, iOS, Android, cơ sở dữ liệu và những thứ tương tự. Tôi nghĩ các công ty công nghệ Mỹ đang kiếm hàng tỷ đô từ những sản phẩm tương đối dễ thay thế này
Tôi không thấy tin này đáng ngạc nhiên. Từ sau khi tiếp xúc với ETAlab vào năm 2017, tôi đã có ấn tượng rằng chính phủ Pháp có tư duy rất tiến bộ về mã nguồn mở. Họ theo dõi các xu hướng civic tech mới nhất như g0v.tw hay dự án vTaiwan nhanh hơn hầu như bất kỳ ai khác
Điều quan trọng là liệu biện pháp này sẽ chỉ dừng ở mức biểu tượng, hay nhà nước thực sự sẽ tạo ra thay đổi mang tính nguyên tắc trong chính sách mua sắm và yêu cầu với nhà cung cấp. Chẳng hạn, sẽ ấn tượng hơn nếu mọi nhà cung cấp mặc định phải cung cấp giao diện mở hoặc đóng góp kinh phí để duy trì hạ tầng mã nguồn mở. Nếu không thì khả năng cao chuyện này sẽ chỉ dừng ở mức tuyên ngôn
Tôi nghĩ sẽ mất thời gian, nhưng cũng muốn nói rằng đã có khá nhiều ví dụ áp dụng thực tế rồi. Libre office đang được dùng trên hơn 500.000 máy tính của chính phủ. Với tư cách là một nhà nghiên cứu, khi cộng tác với các tiến sĩ ở Pháp, tôi thường xuyên nhận được tài liệu và bảng tính Libre từ họ
Tôi xem đây là các nguyên tắc chỉ đạo dành cho phần mềm công. Ví dụ như các ứng dụng mà người dân dùng để khai thuế, gia hạn giấy tờ tùy thân, v.v.
Tôi tự hỏi liệu động thái này có áp dụng cho cả LLM (mô hình ngôn ngữ lớn) hay không. Nếu có thì cũng tò mò họ sẽ định nghĩa mã nguồn mở như thế nào. Đặc biệt, tôi muốn thấy chính phủ Pháp bác bỏ ảo tưởng “Open” của Meta
Ở https://www.comparia.beta.gouv.fr/modeles họ so sánh nhiều mô hình và không gắn nhãn sai các giấy phép khác nhau của Llama là “mã nguồn mở”. Ngoài ra, ở https://opensource.org/ai/endorsements thì code.gouv.fr cũng có trong danh sách
Đúng là chỉ có tám nguyên tắc hướng dẫn đó thôi. Chúng không quá cụ thể, và ý định còn quan trọng hơn định nghĩa. Đây là tuyên bố mục tiêu chứ không phải chính sách
Tôi không xem dữ liệu là “mã nguồn”. Dù là sách, soundtrack hay video thì với tôi cũng không thuộc phạm vi đó. Mã dùng để huấn luyện và phần mềm dùng để chạy mới là cốt lõi của mã nguồn mở. Còn dữ liệu đã được huấn luyện và dữ liệu đã được vector hóa có cần phải tự do hay không? Có thể là có. Nhưng tôi nghĩ sáng kiến của Liên Hợp Quốc này không đi xa đến mức đó
Tôi tự hỏi khi nào Pháp sẽ có một cơ quan kiểu Sovereign Tech Agency hoặc nguồn tài trợ cho một cơ quan như vậy
Tôi nghĩ Pháp có danh tiếng bị đánh giá thấp trong lĩnh vực này. Là một công dân Pháp, tôi thật sự ấn tượng trước việc xử lý thủ tục hành chính trực tuyến nay đã trở nên dễ dàng đến mức nào, cũng như hệ thống cho phép đăng nhập ở khắp nơi chỉ với một công cụ như France Connect
Ví dụ, khi phân phối một ứng dụng iOS có tính năng mã hóa ở Pháp thì từng có rất nhiều phiền toái. Thủ tục hành chính quá rắc rối, đến mức cuối cùng tôi gỡ ứng dụng khỏi App Store tại Pháp, và nếu ai phản đối thì tôi bảo họ hãy nhờ nghị sĩ sửa luật này. Chỉ còn biết đùa rằng: “Xin lỗi ngài, monsieur, ngài có giấy phép cho toán học đó không?”
Tôi tò mò không biết ở Pháp có các vị trí công chức dành cho lập trình viên phần mềm hay không, hay là mọi người làm việc trong các cơ quan chính phủ theo một mô hình khác (dù vẫn thuộc khu vực công, nhưng tính chất có hơi khác)