Thảo luận trên diễn đàn OpenStreetMap: về việc đổi Gulf of Mexico thành Gulf of America

• Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói trong lễ nhậm chức rằng ông muốn đổi tên "Gulf of Mexico" thành "Gulf of America"
• Bỏ qua khía cạnh chính trị, đã có câu hỏi được đặt ra về việc có thể thực hiện điều đó như thế nào và OpenStreetMap lựa chọn các nguồn như vậy ra sao, từ đó dẫn đến các cuộc thảo luận liên quan trong cộng đồng OSM
• Khi một số cộng tác viên đã cố sửa "Gulf of Mexico" thành "Gulf of America" ngay trên OSM, nhiều ý kiến khác nhau đã xuất hiện về thẻ phù hợp và thời điểm áp dụng
• Cuối cùng, vì tên gọi này vẫn chưa được phản ánh chính thức, đa số cộng tác viên OSM vẫn giữ lập trường tiếp tục dùng "Gulf of Mexico" làm cách ghi mặc định

Bối cảnh của việc đổi tên

• Trump bắt đầu nhiệm kỳ mới bằng việc công bố sắc lệnh hành pháp rằng sẽ gọi "Gulf of Mexico" là "Gulf of America"
• Việc đổi tên này nhiều khả năng sẽ chỉ áp dụng cho vùng biển thuộc phạm vi thềm lục địa do Mỹ quản lý, chứ không phải toàn bộ vùng nước quốc tế
• Tuy vậy, để mệnh lệnh này thực sự có hiệu lực, Ủy ban Tên địa lý Hoa Kỳ (US Board on Geographic Names) và các cơ quan chính phủ liên quan vẫn phải chính thức phê duyệt và cập nhật

Các tổ chức quốc tế và tiêu chuẩn tên địa lý

• UNGEGN (Nhóm chuyên gia Liên Hợp Quốc về tên địa lý) không phải là cơ quan đưa ra quyết định về từng địa danh, mà chủ yếu có vai trò khuyến nghị và hỗ trợ quá trình tiêu chuẩn hóa
• Trên thực tế, nơi được xem là có thẩm quyền pháp lý quốc tế là các tổ chức như International Hydrographic Organization
• Tài liệu do IHO phát hành ("Limits of Oceans and Seas") chưa được cập nhật kể từ bản năm 1953, nên đang ở trạng thái khó áp dụng cho bối cảnh hiện đại
• Có ý kiến cho rằng việc cập nhật tiêu chuẩn quốc tế đã bị đình trệ do tranh chấp tên gọi giữa một số quốc gia

Các điểm tranh luận chính trong OSM

• Có giữ thẻ name hay không

  • Theo quy tắc của OSM, name=* thường dùng tên phổ biến nhất hoặc tên được sử dụng tại địa phương
  • Vì trong phần lớn cộng đồng nói tiếng Anh và trong xã hội quốc tế, "Gulf of Mexico" vẫn được dùng theo thông lệ, nên đa số cho rằng rất khó đổi name khi chưa có thay đổi chính thức

• Phương án sử dụng nhiều loại thẻ khác nhau

  • Có đề xuất gắn tên thay thế như alt_name:en-US=Gulf of America, với giả định đây là cách dùng tiếng Anh riêng tại Mỹ
  • Cũng có ý kiến rằng nếu việc "phê duyệt chính thức" thực sự diễn ra thì có thể dùng official_name:en-US hoặc các thẻ mở rộng khác để ghi rõ
  • Tuy nhiên, vì thay đổi này được quyết định thông qua quy trình nội bộ của chính phủ Mỹ mà không nhất thiết gắn với sự công nhận quốc tế, nên việc có dùng "national name" (nat_name) hay không cũng đang được bàn luận

• Quy tắc ghi ngôn ngữ và mã quốc gia

  • Dù tiếng Anh có nhiều phương ngữ, trong thực tế người ta thường chỉ dùng một thẻ name:en
  • Lần này đã có đề xuất thêm mã quốc gia như en-US để phân biệt rõ tên tiếng Anh do chính phủ Mỹ sử dụng
  • Cũng có cách chi tiết hơn theo chuẩn BCP 47 (ví dụ: name:en-u-sd-usak), nhưng đa số trình render có thể sẽ không hỗ trợ tốt

• Khả năng chỉ một phần khu vực đổi tên

  • Cũng có cách diễn giải rằng câu chữ của sắc lệnh hành pháp chỉ áp dụng cho phần "bên trong ranh giới thềm lục địa của Mỹ"
  • Nếu trên thực tế khu vực được phân tách, có thể hiển thị "Gulf of Mexico" và "Gulf of America" như hai đối tượng địa hình riêng biệt
  • Tuy nhiên, vì hiện vẫn chưa có dữ liệu bản đồ cụ thể từ các cơ quan chính phủ hoặc bản cập nhật GNIS, nên bầu không khí chung là chưa thể vội vàng áp dụng thẻ phân tách

So sánh với các trường hợp khác

• Trước đây khi đổi tên "Mount McKinley" thành "Denali", cũng từng có sự lẫn lộn do lập trường khác nhau giữa chính quyền liên bang Mỹ và chính quyền bang Alaska
• Trong các tranh chấp tên gọi như "Gulf of California (Sea of Cortez)", "Persian Gulf (Arabian Gulf)", OSM nhìn chung vẫn giữ cách ghi quốc tế và theo tập quán hiện có, đồng thời ghi kèm tên thay thế bằng alt_name hoặc tương tự
• Cũng có ý kiến cho rằng như trường hợp lịch sử "Freedom Fries", những lần đổi tên mang tính chính trị mạnh có thể sẽ giảm tần suất sử dụng theo thời gian
  • Tham khảo Wikipedia: tại Mỹ, do Pháp phản đối cuộc xâm lược Iraq nên vì lý do chính trị người ta đã đổi tên món khoai tây chiên (tiếng Anh: French Fries). Thuật ngữ này lần đầu xuất hiện vào tháng 2 năm 2003 tại một nhà hàng ở North Carolina, và một tháng sau trở nên nổi tiếng khi Bob Ney, khi đó là Chủ tịch Ủy ban Quản trị Hạ viện Hoa Kỳ thuộc Đảng Cộng hòa, đổi tên món này trên thực đơn của 3 căng tin trong khuôn viên Quốc hội. Khi sự ủng hộ đối với chiến tranh Iraq suy giảm, độ phổ biến của thuật ngữ này cũng lắng xuống. Năm 2006, sau khi Bob Ney từ chức Chủ tịch Ủy ban Quản trị, tên món trên thực đơn các căng tin Quốc hội đã được đổi lại thành French Fries.

Bối cảnh chính trị và những băn khoăn của các nền tảng

• Nếu cách gọi này thực sự được chính thức hóa tại Mỹ, các dịch vụ bản đồ như Apple hay Google sẽ khó tránh khỏi việc phải cân nhắc có phản ánh nó hay không
• Trong cộng đồng nói tiếng Tây Ban Nha, "América" có nghĩa là toàn bộ châu Mỹ, nên việc đổi tên lần này cũng gây ra thêm nhầm lẫn về văn hóa
• Truyền thông và các cơ quan công như CRS, tổ chức nghiên cứu trực thuộc Thư viện Quốc hội, cũng đang phân tích tác động mà sắc lệnh hành pháp này có thể gây ra
• Một số người đề xuất các tên khác có cơ sở lịch sử như "Gulf of Florida", nhưng bầu không khí chung là khả năng áp dụng trong thực tế không cao
• Google Maps hiện vẫn chưa đưa ra lập trường rõ ràng, còn Apple Maps cũng có vẻ đang giữ im lặng cho đến khi có cập nhật chính thức từ cơ quan chính phủ

Kết luận tạm thời hiện tại của cộng đồng

• Nỗ lực đổi tên "Gulf of Mexico" lần này mang nặng ý đồ chính trị, khiến cả cộng đồng bản đồ nguồn mở lẫn các cơ quan tiêu chuẩn quốc tế đều rơi vào thế khó
  • Việc ghi tên địa danh cần xét đến khác biệt theo quốc gia và ngôn ngữ, trong khi vai trò của các tổ chức quốc tế hay cơ quan chuyên môn về địa lý lại không thật sự rõ ràng, làm tình hình thêm rối rắm
• Vì việc đổi tên vẫn chưa được phản ánh trong các tài liệu chính thức của chính phủ, đặc biệt là US Board on Geographic Names hay GNIS, và thời điểm đó cũng chưa rõ ràng, nên trong OSM ý kiến đang nghiêng về việc tiếp tục giữ tên "Gulf of Mexico"
• Nếu chính phủ liên bang hoàn tất thủ tục và GNIS chính thức ghi nhận "Gulf of America", khi đó có thể ghi lại bằng cách như official_name:en-US
• Thay vì đơn phương đổi tên toàn bộ vịnh, xu hướng chủ đạo là "Wait and See", tức tiếp tục theo dõi kết quả của thủ tục hành chính thực tế và tình hình sử dụng trên phạm vi quốc tế
• Qua quá trình này, OSM đang tái khẳng định nguyên tắc rằng thay vì trực tiếp giải quyết tranh chấp chính trị, họ sẽ gắn thẻ tên gọi bằng cách cân nhắc sự cân bằng giữa "cách dùng tại địa phương" và "dữ liệu chính thức"
• Nhìn chung, có dự đoán rằng "Gulf of America" sẽ khó được áp dụng rộng rãi trên bản đồ thực tế, mà khả năng cao hơn là sự quan tâm đối với sắc lệnh hành pháp này sẽ dần nguội đi hoặc bị tạm hoãn

[tujuc]

Ừm... có lẽ sẽ thành một cục diện mang cảm giác giống như Biển Đông, Biển Nhật Bản chăng...?
Giờ thì họ sẽ ghi như thế nào để đưa vào nhỉ.... hừm...

[unsure4000]

Có lẽ những nơi như Google Maps cũng sẽ chiều theo quan điểm của cường quốc, giống như Biển Đông chỉ được ghi là Nhật Bản Hải cho đến khi phóng to.