Các chòm sao trẻ hơn các lục địa

Các chòm sao trẻ hơn các lục địa

• Các chòm sao chưa từng chứng kiến sự hình thành và biến mất của các lục địa. Chúng là những thực thể trẻ hơn các lục địa.
• Thang thời gian để các lục địa thay đổi kéo dài từ hàng chục triệu đến hàng trăm triệu năm.
• Thang thời gian để một ngôi sao cỡ Mặt Trời sống và chết là hàng tỷ năm, nên các ngôi sao lâu đời hơn các lục địa.

Chòm sao là các mẫu hình của những ngôi sao

• Chòm sao không phải là một ngôi sao hay một tập hợp sao, mà là mẫu hình do các ngôi sao tạo thành trên bầu trời đêm.
• Một số ngôi sao trong vài chòm sao ở gần nhau trong không gian và bị ràng buộc bởi hấp dẫn. Ví dụ, cụm Pleiades có vẻ sẽ còn ở cùng nhau trong hàng trăm triệu năm.
• Phần lớn các chòm sao trông có vẻ gần nhau trong phép chiếu 2D của bầu trời đêm, nhưng khoảng cách thực tế thì rất khác nhau.

Thang thời gian thay đổi của chòm sao

• Các chòm sao thay đổi trên thang thời gian từ hàng trăm nghìn năm đến hàng triệu năm. Điều này nhanh hơn rất nhiều so với chuyển động của các lục địa.
• Chòm sao Orion có vị trí của 7 ngôi sao sáng thay đổi chậm hơn các chòm sao khác.

Đặc điểm của chòm sao Orion

• Nhiều ngôi sao của Orion có liên hệ với nhau, được hình thành vào thời điểm tương tự, chuyển động theo cách giống nhau và có tương tác hấp dẫn yếu.
• Các ngôi sao trong chòm Orion còn trẻ; ngôi sao sáng nhất là Rigel khoảng 8 triệu năm tuổi, Alnilam 6 triệu năm, Alnitak 7 triệu năm và Saiph 11 triệu năm.

Đặc điểm của Betelgeuse

• Betelgeuse thường là ngôi sao sáng thứ hai trong Orion, có màu đỏ nổi bật và độ sáng biến thiên mạnh.
• Betelgeuse được hình thành khoảng 8 triệu năm trước nhưng hiện đang rời khỏi Orion.
• Trong khoảng 100.000 năm tới, nó sẽ trở thành siêu tân tinh và sẽ sáng rực tương đương nửa vầng trăng trong khoảng 3 tháng.

Sự thay đổi của chòm sao và lục địa

• Phần lớn các chòm sao thay đổi trên thang thời gian từ hàng trăm nghìn đến hàng triệu năm khi các ngôi sao dịch chuyển tương đối với nhau.
• Orion sẽ còn tồn tại trong hàng triệu năm, nhưng những ngôi sao sáng của nó sẽ cháy hết và trở thành siêu tân tinh.
• Khoảng thời gian đó không đủ để chứng kiến các lục địa được hình thành rồi biến mất.

Ý kiến của GN⁺

• Bài viết này giải thích một cách thú vị sự khác biệt về thang thời gian giữa các chòm sao và sự hình thành, biến mất của các lục địa.
• Đặc biệt, việc các ngôi sao trong chòm Orion có liên hệ với nhau và chuyển động theo cách tương tự là một chi tiết thú vị, khác với cách hiểu phổ biến về chòm sao.
• Việc Betelgeuse sẽ sớm trở thành siêu tân tinh khơi gợi sự quan tâm tới thiên văn học, đồng thời làm dấy lên tò mò về ý nghĩa mà những sự kiện thiên văn như vậy có thể mang lại cho nhân loại.

[GN⁺]

Ý kiến trên Hacker News

• Các nhà thiên văn học đưa ra một giả thuyết thú vị về cụm sao Pleiades. Cụm sao này nổi bật trên bầu trời và nằm gần xích đạo nên có thể được nhìn thấy từ mọi nền văn hóa trên Trái Đất. Hầu hết các nền văn hóa đều có những câu chuyện gắn với bảy sự vật liên quan đến cụm sao này (ví dụ: bảy chị em, bảy chàng trai, v.v.), còn các nền văn hóa khác thì có chuyện về sáu sự vật. Một số nền văn hóa kể rằng ban đầu có bảy ngôi sao nhưng một ngôi đã biến mất (ví dụ: Electra trong thần thoại Hy Lạp). Người ta phát hiện rằng hai ngôi sao trong cụm này hiện ở rất gần nhau nên khó phân biệt bằng mắt thường, nhưng hàng chục nghìn năm trước chúng cách nhau đủ xa để mắt người có thể tách biệt được. Điều này cho thấy con người thời kỳ đầu đã nhận biết Pleiades là bảy ngôi sao, và hình ảnh đó đã được lưu lại trong thần thoại của phần lớn các nền văn hóa suốt hàng chục nghìn năm.
• Polaris được chỉ ra là một ngôi sao trẻ hơn cả cá mập. Xét như một quan sát thông thường về thang thời gian thì điều này không quá thú vị, nhưng nó nhấn mạnh rằng Polaris là một ngôi sao tương đối trẻ còn cá mập là một dạng sống rất cổ xưa.
• Việc Mặt Trời mất khoảng 212 triệu năm để quay hết một vòng quanh Ngân Hà luôn khiến người ta kinh ngạc. Điều đó có nghĩa là nếu Mặt Trời đã tồn tại từ sau Vụ Nổ Lớn đến nay, thì nó cũng chỉ mới hoàn thành khoảng 63 vòng quanh Sagittarius A*, tâm của thiên hà. Nếu tính đến thời điểm thiên hà hình thành thì con số này còn thấp hơn.
• Có người ngạc nhiên khi biết siêu lục địa Pangaea được cho là đã hình thành rồi tách ra ít nhất năm lần cho đến nay.
• Trong một tập của Cosmos của Carl Sagan, có thể xem một mô phỏng rất hay cho thấy các chòm sao thay đổi theo thời gian. Mô phỏng này giải thích thị sai (parallax) và những hiện tượng quan trọng khác.
• Một ngày nào đó loài người có thể bám theo các ngôi sao để lan rộng khắp thiên hà. Tất nhiên, điều này giả định rằng chúng ta không tự hủy diệt hoặc bị thảm họa xóa sổ trước. Sẽ là khôn ngoan nếu phân tán tới càng nhiều vị trí trong Hệ Mặt Trời càng tốt.
• Gợi lại ký ức về phần mềm mô phỏng thiên văn Redshift. Khi lần theo các câu chuyện trên Hacker News, người ta thường bắt gặp những phiên bản mới hơn/hiện đại hơn của chúng. Có thể tìm thấy một lịch sử ngắn về các tựa Redshift nổi tiếng và liên kết tải xuống các phiên bản cũ.
• Nêu câu hỏi liệu có thể dự đoán chính xác khi nào ngôi sao Betelgeuse sẽ phát nổ hay không, và khoảng tin cậy sẽ như thế nào.
• Chia sẻ liên kết tới một ảnh động về chuyển động của các ngôi sao sử dụng dữ liệu Gaia của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA).