- Amazon đã dừng tính năng tải xuống và sao lưu ebook Kindle, khiến người dùng mất quyền sở hữu nội dung
- Không chỉ truyền thông số, mà dữ liệu trên Dropbox, Google Drive, iCloud và các dịch vụ khác cũng bị đối xử như tài sản đi thuê
- Tác giả đã xây dựng một home server dựa trên mã nguồn mở để tự vận hành nhiều giải pháp thay thế cho dịch vụ đám mây
- Tuy nhiên, self-hosting khó trở thành lựa chọn thay thế phổ biến vì đặc tính kém hiệu quả và phân tán
- Hạ tầng cloud công cộng cho tất cả mọi người hoặc cách tiếp cận mang tính hợp tác xã được đưa ra như một khả năng cho tương lai mới
Tài sản số chuyển từ sở hữu sang thuê
- Gần đây, Amazon đã ngừng tính năng cho phép người dùng Kindle sao lưu trực tiếp các ebook đã sở hữu về máy tính
- Vì vậy, việc truy cập ebook đã chuyển sang một cấu trúc thuê phụ thuộc vào nền tảng Amazon
- Theo thay đổi này, phần hướng dẫn trên Kindle Store cũng ghi rõ đây là “sử dụng theo giấy phép, không phải mua đứt”
- Hiện tượng quản lý quyền kỹ thuật số (DRM) này không mới, nhưng các công ty ngày càng công khai hơn trong việc nói về các giới hạn quyền sở hữu
- Đây không chỉ là vấn đề của media mà còn tồn tại ở đa số dịch vụ cloud như Dropbox, Google Drive, iCloud
- Trên các dịch vụ này, dữ liệu bị xem như không gian thuê, và quyền kiểm soát của người dùng bị suy yếu bởi huấn luyện AI, thay đổi gói cước, khó khăn khi chuyển dịch vụ
Thử nghiệm self-hosting
Self-hosting là gì
- 'Cloud' là các ứng dụng web chạy trên máy chủ trong những trung tâm dữ liệu khổng lồ
- Về bản chất, nó có thể được tóm tắt bằng định nghĩa đơn giản: "cloud là máy tính của người khác"
- Self-hosting là cách tự cài đặt và vận hành máy chủ cùng ứng dụng trên máy tính cá nhân hoặc trong gia đình, đồng thời tự lo cả lưu trữ dữ liệu lẫn sao lưu
- Nó đòi hỏi cả vai trò của quản trị viên hệ thống như quản lý phần cứng, cấu hình server, vận hành ứng dụng, quản lý dữ liệu và xử lý sự cố
- Vì thế, đây không phải là cách làm thực tế với số đông do độ khó kỹ thuật và gánh nặng bảo trì liên tục
Trường hợp triển khai thực tế
- Tác giả đã dựng môi trường sau trên một workstation Lenovo P520 mua từ eBay (128GB RAM, Xeon CPU, GTX 1660Ti)
- Cài môi trường ảo hóa bằng Proxmox, gộp 4 ổ HDD 8TB bằng MergerFS và Snapraid, dùng SSD NVMe 2TB làm cache
- Thiết lập mạng truy cập VPN bằng Tailscale, triển khai Docker và nhiều dịch vụ mã nguồn mở trên Ubuntu LXC
- Danh sách dịch vụ chính:
- Immich : thay thế Google Photos, cung cấp sao lưu và tìm kiếm ảnh dựa trên machine learning
- Calibre-web : quản lý thư viện ebook, hỗ trợ tích hợp Kobo/Kindle
- Audiobookshelf : quản lý audiobook và stream tới nhiều thiết bị
- Jellyfin : server stream media cá nhân để xem phim và TV
- Đồng thời cũng xây dựng chức năng sao lưu file và NAS để có thể truy cập từ xa một cách an toàn trên mọi thiết bị
- Khả năng mở rộng thêm như tự động hóa nhà ở, chặn quảng cáo, email server, AI cục bộ cũng gần như vô hạn
Những giới hạn của self-hosting
- Trên thực tế, rào cản kỹ thuật rất cao, và việc vận hành phân tán mọi dịch vụ ở cấp độ cá nhân là kém hiệu quả
- Ví dụ, khi muốn chia sẻ ảnh với bạn bè, gia đình hoặc cộng tác, cuối cùng vẫn lại phát sinh bất tiện khi phải dùng lại dịch vụ cloud dùng chung
- Mô hình self-hosting giống như việc mỗi nhà đều có một server, một kiểu 'ngoại ô hóa Internet', làm phát sinh hạ tầng trùng lặp và phân tán trách nhiệm hỗ trợ xuống từng hộ gia đình
- Kết quả là trải nghiệm thường kém hơn dịch vụ dựa trên cloud, đồng thời tính kết nối cộng đồng cũng suy yếu
- Cấu trúc mà ai cũng phải tự cung cấp toàn bộ hệ thống không giải quyết được vấn đề gốc rễ là sự tập trung quyền lực và quyền kiểm soát
Giải pháp thay thế cho tương lai: hạ tầng cloud dùng chung
- Thay đổi thực sự bắt đầu từ việc nghĩ về việc xây dựng không phải “cloud của riêng tôi” mà là “cloud cùng sở hữu”
- Bài viết đặt ra nhu cầu về một cấu trúc mà bất kỳ ai cũng có thể an toàn sử dụng lưu trữ dữ liệu, chia sẻ, stream media... như một hạ tầng công cộng, do chính phủ, hợp tác xã hoặc các mô hình công ích cung cấp
- Ví dụ, một xã hội nơi chỉ cần thẻ thư viện là có thể dùng miễn phí 100GB lưu trữ mã hóa, chia sẻ ảnh và các dịch vụ cơ bản như stream media
- Về mặt kỹ thuật, nền tảng này dựa trên mã hóa đầu cuối (End-to-end Encryption), đồng thời giảm tối đa sự phụ thuộc vào nhà cung cấp bằng các giao thức chuẩn và khả năng di chuyển dữ liệu
- Bài viết cũng mở ra khả năng cùng tồn tại của nhiều cách tiếp cận như dịch vụ tư nhân, tổ chức phi lợi nhuận và mô hình hợp tác xã
- Các thư viện ở Mỹ hiện đã cung cấp dịch vụ web công cộng 1.0 (ebook, media streaming...), nên xét về dài hạn đây là một hướng mở rộng thực tế
Tầm nhìn về Internet lấy cộng đồng làm trung tâm
- Cộng đồng self-hosting giống như những "thử nghiệm nhỏ ở cấp độ cá nhân", và cần mở rộng trải nghiệm đó ra toàn xã hội
- Tự do và tự chủ theo nghĩa đại chúng chỉ có thể đạt được khi mọi người đều được tiếp cận bình đẳng với hạ tầng Internet
- Tác giả nhấn mạnh giới hạn của sự tự thỏa mãn mà bản thân cảm nhận được qua trải nghiệm self-hosting, cũng như thực tế rằng điều này rất khó khả thi với đa số người không có kỹ năng kỹ thuật
- Khép lại bằng câu trích dẫn “chỉ khi mọi người đều tự do thì cuối cùng không ai là không tự do”, tác giả cho rằng cloud tốt hơn phải dựa trên tinh thần liên đới cộng đồng và cùng phát triển
Kết luận
- Self-hosting là một thử nghiệm thực tiễn về chủ quyền số và bảo vệ quyền riêng tư, nhưng không phải là giải pháp xã hội bền vững
- Cần suy nghĩ lại về hạ tầng Internet sao cho phù hợp với bản chất là tính kết nối lẫn nhau của mọi người và lợi ích công cộng
- Bài viết kết lại bằng việc nhấn mạnh rằng sáng tạo và hợp tác của cộng đồng kỹ thuật là chìa khóa mở ra tương lai tập thể
2 bình luận
"Cloud" có nghĩa là các ứng dụng web chạy trên máy chủ trong những trung tâm dữ liệu khổng lồ -> tôi không nghĩ vậy.
Cần phân biệt dịch vụ web đám mây với SaaS, PaaS, IaaS. Loại trước có mục đích rõ ràng là dùng chung (Google, Naver, v.v.), nên dùng đám mây thương mại hiện nay,
còn loại sau thì xét về mặt quản lý chi phí (TCO) tự hosting có lợi hơn.
Vì home server dùng trong gia đình không phải chi trả chi phí mạng thương mại.
Ý kiến Hacker News
Tự host không chỉ đơn thuần là một lựa chọn kỹ thuật, mà còn là vấn đề ai đang kiểm soát quyền tiếp cận tri thức. Trong thời Khai sáng, việc sở hữu sách dưới dạng vật lý đồng nghĩa với tự do trí tuệ. Khi đó, người ta không “thuê” ý tưởng mà sở hữu trực tiếp chúng. Nhưng ngày nay, phần lớn tri thức số либо bị các nền tảng khóa lại, hoặc được cung cấp theo dạng thuê bao như streaming. Về thực chất, chúng ta đang trôi về một dạng chế độ phong kiến số, nơi quyền tiếp cận văn hóa, công cụ, thậm chí cả lịch sử đều phụ thuộc vào các gatekeeper. Đây không phải là vấn đề logic thị trường hay khả năng sinh lời, mà là vấn đề quyền tự trị của công dân. Nếu hạ tầng tri thức bị tập trung hóa, thì việc kiểm soát tư duy cũng bị tập trung hóa theo. Không phải ai cũng cần tự host, nhưng các hệ thống mở, phân tán là yếu tố cốt lõi để bảo vệ một không gian công cộng số mang tính dân chủ và bền vững
Tôi thích sở hữu nội dung, sách và các bản sao cục bộ của mình. Nhưng nói thật, tôi thấy lập luận rằng nếu không sở hữu sách thì tri thức sẽ biến mất và xã hội sẽ tiến tới phong kiến số có phần hơi cường điệu. Ngày nay tri thức lan truyền với tốc độ khổng lồ và ngày càng dễ tìm hơn. Không phải cứ không lưu trong thư viện là bạn sẽ mất đi kiến thức rút ra từ cuốn sách đã đọc 5 năm trước. Ngược lại, giờ đây có thể nhanh chóng tìm lại thông tin cần thiết bằng tìm kiếm online nên tôi hiếm khi phải lôi sách giấy ra. Dĩ nhiên tôi vẫn thích có bản sao riêng. Nhưng việc nhắc đến “phong kiến số” và thời Khai sáng khiến tôi cảm giác nó gần với một cuộc tranh luận triết học trừu tượng hơn là tình hình thực tế
Bài blog nói về việc tự host phim, ảnh, podcast như Netflix và chia sẻ ảnh, còn bạn lại đang nói tới vấn đề lớn hơn là bảo toàn tính độc lập trí tuệ. Cả hai đều quan trọng nhưng là hai chuyện khác nhau. Đặc biệt phần bạn nhắc tới có lẽ chỉ cần một bản sao Wikipedia cục bộ và một máy chủ FTP chứa đầy sách giáo khoa số là có thể giải quyết. Bắt đầu tự host bằng cách cố đạt UI/UX tương đương các dịch vụ tập trung là điều khá nguy hiểm. Thậm chí tôi còn nghĩ chất lượng của các dịch vụ tập trung đang giảm đi qua từng năm
Có vẻ như các công ty càng siết quyền kiểm soát thì lại càng đánh mất nhiều thứ hơn. Sách, phim, TV, audiobook, nhạc, tất cả đều có thể tìm thấy trên Internet và lấy về khá an toàn nếu biết cách như torrent, VPN, v.v. Cuối cùng thứ các công ty thực sự bán chỉ là sự tiện lợi. Và tôi thích mua điều đó! Nhưng nếu sự tiện lợi ấy biến mất vì bị phân mảnh, không dùng offline được, hoặc giá quá cao, thì mọi người sẽ quay sang lựa chọn tiện hơn. Không thể phớt lờ sự căng thẳng này
Những người chỉ dựa vào nội dung số được cung cấp như một dịch vụ online rồi sẽ có ngày hối hận. Sớm muộn gì cũng sẽ đến lúc mất điện, một quốc gia siết Internet, hoặc dịch vụ mà họ phụ thuộc bị đóng cửa
Tác giả có xu hướng lướt qua vấn đề tự host khá hời hợt. Họ so sánh nó với việc sống ở ngoại ô, nhưng thực ra dịch vụ host trên Internet thì có thể truy cập từ bất cứ đâu. Đây là một phép so sánh rất tệ. Lập luận thực tế nhất có lẽ là công nghệ vẫn còn non. Nhưng bài viết có nhắc đến việc phải phơi dịch vụ ra Internet công cộng, bắt bạn bè đăng ký những app lạ, trong khi các chuẩn kỹ thuật như OIDC hay link mời hoàn toàn có thể giải quyết. Tôi cũng không muốn gia đình mình phải đăng ký mấy app kỳ quặc. Một rào cản lớn khác là ISP nói rằng họ bán “kết nối Internet” nhưng lại không cung cấp một sản phẩm đúng nghĩa. Nếu đến năm 2025 mà còn không có kết nối IPv6 thì đó là sản phẩm lỗi và mô tả dịch vụ kém. Tôi có cả dịch vụ cá nhân chỉ hỗ trợ v6, và ở phần lớn khu vực nó vẫn hoạt động tốt
Tôi đã nghĩ khá nhiều về cuộc sống ngoại ô theo hướng tích cực, nên phần nào đồng ý với phép so sánh này. Tối thiểu để làm gì đó một cách độc lập thì bạn cần một domain, khoảng 10 USD mỗi năm. Một home server tốt thì vài trăm USD, NAS còn đắt hơn. Nếu ISP tệ, có khi còn phải dùng gói Internet chuyên nghiệp. Kết quả là bạn bỏ ra nhiều tiền hơn hẳn các dịch vụ miễn phí để có một giải pháp tự host bất tiện hơn. Tự host giống như xây một hồ bơi tại nhà vậy. Dù có thể ra bể bơi công cộng gần nhà, bạn vẫn bỏ ra hàng trăm đến hàng nghìn USD để tự làm một cái riêng
Cái logic “mọi người không làm vì ghét việc khó” cứ lặp đi lặp lại, nhưng thực ra nhân loại đã chấp nhận làm những việc khó suốt hàng nghìn năm. Tôi có cảm giác tác giả thấy khó thực hiện điều mà chính họ cho là có giá trị, nên đang dựa vào những lý lẽ hơi yếu theo kiểu đầu hàng trước
Thực ra nhiều dịch vụ chỉ cần “host” ở nơi như Hetzner là được, đâu nhất thiết phải “tự host” đến mức có thể bị ai đó rút dây nguồn
Bài viết chưa chạm đúng vấn đề khi nói về việc đưa dịch vụ ra Internet công cộng. Đây là vấn đề bảo mật trước cả chuyện phiền phức khi đăng ký tài khoản. Một lập trình viên đơn lẻ phơi ứng dụng ra ngoài mà không có đội bảo mật chuyên trách là rất nguy hiểm. Dù có chia sẻ tài khoản VPN thì vấn đề vẫn còn đó. Chuyện phân mảnh cũng rất lớn, khi bạn bè phải tự đăng ký vào hàng loạt app khác nhau. Giá trị thực sự của mạng lưới là khả năng mọi người giao tiếp với nhau. Nếu với mỗi nhóm xã hội lại phải up ảnh lên một app khác nhau thì phần lớn mọi người sẽ ngại và bỏ qua. Các khái niệm như Fediverse cố xử lý chuyện này, nhưng với người không rành công nghệ thì trải nghiệm vẫn chưa đủ tốt. Tôi nói điều này với tư cách người từng dùng Mastodon làm mạng xã hội chính
Tự host giống như thế giới smartphone trước khi iPhone ra mắt. Khi đó điện thoại cũng có thể cài app, dùng bản đồ offline, nhưng người bình thường sẽ nghĩ “tại sao phải làm gì khác ngoài gọi điện trên điện thoại?”. Rồi đột nhiên iPhone xuất hiện với một trải nghiệm dễ dùng, đẹp mắt, hợp công thái học và tích hợp mọi thứ, khiến nhu cầu đại chúng bùng nổ. Thực ra tôi đã dùng nhiều tính năng được coi là đổi mới của iPhone từ trước đó rồi, nhưng khác biệt thật sự nằm ở “độ hoàn thiện của trải nghiệm”. Tự host hiện nay cũng vậy. Có app, có phần mềm rất tốt, nhưng chưa làm được cho nó trở nên dễ, đẹp và tiện. Cuối cùng khâu thiết lập vẫn rất phiền phức
Khoảng thời Snow Leopard, Apple từng gom đủ phần cứng/phần mềm chủ chốt, mạng lưới, và cả những công nghệ có thể “setup một lần là xong”. Khi đó tôi từng hy vọng sẽ có kiểu “mỗi chức năng máy chủ là một app riêng, và App Store bán các app server của bên thứ ba”. Rốt cuộc Apple lại chuyển mọi thứ về phía data center
Tôi cũng không quá ấn tượng khi iPhone ra mắt vì lúc đó đã dùng gần hết mấy tính năng kia rồi. Xung quanh tôi thậm chí còn có nhiều người chê iPhone, nhưng trong sử dụng thực tế thì iPhone của tôi tiện hơn. Họ không muốn thừa nhận một chiếc điện thoại không hợp với bản sắc của mình lại là tốt. Tự host cũng tương tự, những người quen với hệ này thường tin rằng môi trường của họ là tốt nhất và phớt lờ các ưu điểm thật sự của dịch vụ cloud. Các môi trường phân tán như Mastodon lúc đầu thấy mới mẻ, nhưng dùng lâu sẽ thấy chuyện follow và tương tác khá mệt. Thế mà nói điều này với fan thì lại có người bảo chẳng có vấn đề gì. Trong thực tế, có khá nhiều điểm mà độ hoàn thiện trải nghiệm còn thiếu, nhưng họ không muốn thừa nhận. Điều này cũng áp dụng y hệt cho tự host hay các dự án phân tán. Cuối cùng mọi thứ lại được tối ưu theo gu của một thiểu số thích tự tay mày mò và debug
Tôi đã ra mắt một dịch vụ giúp cài đặt app tự host dễ nhất có thể. Nó trao cho người dùng quyền kiểm soát dữ liệu và cũng chia sẻ doanh thu cho tác giả để dự án có thể bền vững. Xem tại pikapods.com
Lúc viết bài tôi thực ra cũng định nhắc tới những sản phẩm dễ tiếp cận như Synology. Nhưng tôi vẫn thấy việc setup của nó còn khó nên bỏ qua. Phần cứng có giúp, nhưng phần mềm thì vẫn không hề đơn giản
Lý do iPhone trông hấp dẫn với người khác là vì nó có Shazam, lại còn gộp luôn các chức năng của iPod touch và những đời iPod trước đó. Nó có thể nhận diện nhạc ở mọi nơi, và được đón nhận như một trào lưu thời trang kiểu Starbucks. Về sau khi cạnh tranh nhiều hơn, tôi chưa từng nghĩ mình muốn mua một chiếc điện thoại giá trên 600 USD nữa
Phần lớn mọi người không nhận ra mình đã đánh đổi nhiều đến mức nào. Bản thân tôi cũng đã thay modem và router để bảo vệ quyền riêng tư, tốn tiền và thời gian, nhưng hoàn toàn xứng đáng
Thực ra cũng có phần phóng đại về những gì mọi người đang đánh đổi. Đa số vốn dĩ không cần kiểu “kiểm soát” này, hoặc không có khả năng làm được. Đó là lý do dịch vụ cloud phổ biến, và việc tiết kiệm thời gian, công sức là nguyên nhân chính
Không chỉ là khối lượng công việc lớn mà còn có những vấn đề phức tạp như backup khi mất điện, truy cập từ bên ngoài, chia sẻ dữ liệu, mối đe dọa bảo mật, cập nhật dịch vụ, v.v. Tôi cũng tự host vài thứ, nhưng cuối cùng đi đến kết luận rằng cần một bên “đại diện” đáng tin cậy để quản lý an toàn. Vì lý do pháp lý tôi vẫn sẽ tiếp tục chạy jellyfin và vài thứ tương tự, nhưng với phần lớn trường hợp thì trả tiền cho một dịch vụ đáng tin còn thực tế hơn
Nếu có một người mất đi thứ vốn có, thì có thể lại có hơn năm người mới có được thứ trước đây họ chưa từng có. Dịch vụ cloud đem lại lợi ích ngay cả cho những người vốn khó tiếp cận công nghệ. Có vấn đề về quyền sở hữu và kiểm soát, nhưng trên thực tế nó vẫn mang lại giá trị cụ thể cho rất nhiều người
Tôi cũng sắp cài PiHole để chặn quảng cáo ở cấp mạng. Có vẻ mọi người không biết mình đã bị lấy đi bao nhiêu thứ, và vì vậy tôi nghĩ cần có cơ chế bảo vệ người tiêu dùng tốt hơn với các dịch vụ Internet
Họ thậm chí còn không biết là có lựa chọn khác
Lý do các app web và làn sóng chuyển sang SaaS trở thành xu thế là vì người dùng có thể dùng ngay mà không cần cài đặt. Nhưng rồi cuối cùng bạn phải liên tục trả phí thuê bao hằng tháng, và nếu dịch vụ dừng thì coi như hết. Phần mềm tải về vẫn còn nhiều điều để nói. Trả tiền một lần, dữ liệu được giữ an toàn cục bộ, và có thể dùng lâu dài. Tôi đang phát triển 3 phần mềm thương mại dạng tải về và không có kế hoạch chuyển sang web
Tôi đã suy nghĩ khá nhiều về chủ đề này trong bối cảnh công việc liên quan đến dịch vụ y tế. Chính phủ Na Uy nói nhiều về AI, hiện đại hóa, nhưng theo tôi trước hết phải giải quyết các vấn đề cơ bản. Chúng ta cần một hệ thống tập trung do khu vực công cung cấp cho danh tính số và xác thực. Cũng cần một dịch vụ nhắn tin bảo mật tích hợp cho nhân viên y tế và cư dân. Nguyên tắc này cũng áp dụng cho lĩnh vực tự host. Các dự án cộng đồng không nhất thiết phải làm một nền tảng all-in-one phức tạp, chỉ cần cung cấp một “kho lưu trữ số” chỉ để chứa file cũng được. Kết nối qua các giao thức mở như WebDAV thì có thể liên kết với nhiều app, và người dùng sẽ có tự do chọn công cụ. Có ba lợi ích:
Nội dung bài gốc rốt cuộc chỉ là quảng cáo cho cloud. Nó lướt nhẹ qua chuyện sở hữu và setup, rồi chỉ bằng câu “thế còn chia sẻ ảnh thì sao?” đã phủ định tận gốc các lợi thế hiện có. Thực tế tôi chỉ upload những ảnh cần chia sẻ lên Google Photos, việc đó không hề phiền và vẫn giữ được hầu hết lợi ích. Việc giữ quyền sở hữu, hạ tầng, phi tập trung hóa và quyền riêng tư không phải hoàn toàn mất ý nghĩa chỉ vì tách riêng phần chia sẻ sang một app khác
Người ta kêu gọi các sysadmin bán thời gian trong những cộng đồng năng động vượt qua chủ nghĩa cá nhân, nhưng trước hết phải có động lực đủ mạnh để họ bỏ thời gian và công sức vào community hosting. Nếu không có động lực đó thì nó sẽ giống mã nguồn mở: phần lớn ai lo phần nấy. Không có đảm bảo, không có cam kết. Chẳng khác gì thời kỳ colocaton ngày trước. Muốn chất lượng dịch vụ và độ tin cậy cao thì cuối cùng vẫn quay về dịch vụ doanh nghiệp
Một ngày nào đó vòng lặp này sẽ bị phá vỡ. Hiện giờ giao ảnh hay email cho doanh nghiệp có vẻ chưa phải vấn đề lớn, nhưng khi công nghệ tích hợp sâu hơn và hacker trở nên tinh vi hơn, thì chỉ dựa vào logic kinh tế sẽ trở nên nguy hiểm. Khi đó có thể tôi sẽ cần một sysadmin có lợi ích gắn với lợi ích của mình
Trong nhiều cộng đồng có những người làm sysadmin hoàn toàn như một sở thích. Niềm vui, tình bằng hữu với bạn bè, hay tầm nhìn thoát phụ thuộc doanh nghiệp đều có thể là động lực phi tài chính đủ mạnh. Tuy vậy đa số mọi người không phải là sysadmin. Vì thế nếu muốn biến điều này thành kinh doanh, sẽ cần một mô hình dịch vụ nhận quản lý tự host sao cho cả người không chuyên cũng dùng được dễ dàng. Các mô hình kinh tế mã nguồn mở cũng đã có khá nhiều ví dụ thành công và được dùng thường xuyên cả trong môi trường đòi hỏi độ tin cậy cao
Không có hạ tầng kinh tế thì mô hình như vậy sẽ không bao giờ bền vững. Thiện chí không phải là mô hình kinh doanh
Nếu là tôi thì tôi sẵn sàng làm miễn phí. Hạ tầng homelab của tôi còn ổn định hơn những công ty tôi từng làm, nên thật bực khi họ không chịu rời cloud. Nhưng đa số mọi người hài lòng với Google hay Apple, và về chi phí cũng không cạnh tranh nổi. Google One chỉ 99 USD/năm cho 2TB, còn nếu tôi muốn cung cấp dịch vụ công khai thì phải đầu tư rack, server, storage riêng, tổng cộng từ vài nghìn đến vài chục nghìn USD. Như vậy thì chẳng có tính kinh doanh gì cả
Tôi đồng ý rằng community hosting cần động lực tốt hơn. Colocation vẫn hoàn toàn khả thi, và nếu có nhiều người cùng quản lý một cách chuyên nghiệp thì vẫn có thể đạt độ tin cậy và chất lượng đủ tốt
Tác giả cũng chỉ ra khá đúng những vấn đề mà tôi đã nói lâu nay trên blog cá nhân: tự host là phương án tốt hơn nhưng quá phức tạp và tốn kém để phổ biến đại chúng. Phần lớn cá nhân và doanh nghiệp không đánh giá cao quyền riêng tư hay vấn đề bảo mật/chủ quyền của mình, và hiện tượng này sẽ không thay đổi nếu không có một cuộc khủng hoảng lớn. Cần thảo luận nhiều hơn về các phương án thay thế dưới góc độ hạ tầng công, như lưu trữ kiểu thư viện hoặc ý tưởng của tôi về việc USPS cung cấp CDN + không gian lưu trữ cho công dân. Phần mềm mã nguồn mở nên mặc định cung cấp UX tốt hơn cùng các best practice về bảo mật để việc triển khai và vận hành dễ hơn. Nếu UX được giải quyết như Plex đã làm, sẽ có nhiều người quan tâm đến tự host hơn. Tôi mừng vì ngày càng có nhiều thảo luận về các lựa chọn thay thế khác nhau, trong bối cảnh ngày càng nhiều người phản đối việc một số ít tập đoàn lớn độc chiếm hạ tầng và hệ sinh thái công nghệ
Nhờ Docker mà bài toán triển khai gần như đã được giải quyết. 90% app tự host chỉ cần docker compose và file môi trường là setup xong trong 5 phút. Các hệ điều hành như casaOS còn hỗ trợ native nên rất tiện. Chỉ cần đầu tư 300 USD là đã có đủ phần cứng và lưu trữ để thay thế cloud. Nếu thêm một bộ UPS nữa thì chi phí cũng không quá nặng. Dĩ nhiên không hoàn hảo và bảo mật hay setup vẫn phiền. Nhưng các dịch vụ hiện tại cũng đâu hoàn hảo về bảo mật, nên xét tương quan thì đây không hẳn là nhược điểm quá lớn
Cộng cả Netflix, Spotify và các loại phí thuê bao khác mỗi năm thì chi phí server 500 USD cũng nhanh chóng bị vượt qua. Nếu số người dùng chỉ khoảng 1 đến 10 thì gánh nặng phần cứng không đáng kể lắm
Mọi người nói họ phản đối “cấu trúc độc quyền của các tập đoàn lớn”, nhưng trên thực tế toàn cầu có tới hàng trăm nghìn nhà cung cấp hosting. Tôi còn thấy mô hình đó đa dạng hơn kiểu nhà nước đứng ra host. Thành phố có thể thuê ngoài cho Microsoft, nhưng tôi không nghĩ đó là kiểu ‘kolkhoz’ hay ‘sovkhoz’
Tôi đồng ý với quan điểm rằng nếu không thể tải một file về như một file bình thường, thì bạn không thực sự sở hữu nó. Dù bạn có quyền nghe Spotify, bạn vẫn không thể đưa nó lên server riêng để vận hành. Chỉ Bandcamp mới cho phép thật sự tải nhạc xuống và dùng tự do. Video game cũng bị chặn con đường xây thư viện cá nhân vì DRM, giới hạn “export”, v.v. Ngay cả console như Nintendo Switch còn chặn backup save game, không phải vì bản quyền mà để thúc đẩy thuê bao lưu trữ online. Nếu đến một lúc mà hợp pháp thì chẳng sở hữu được gì, cuối cùng sẽ xuất hiện những hệ thống cho phép bạn sở hữu một thư viện không giới hạn chỉ với vài cú nhấp hoặc một khoản phí nhỏ, dù là bất hợp pháp. Bất hợp pháp thật, nhưng sự tiện lợi của việc trực tiếp quản lý thư viện riêng của mình thì vẫn đáng giá
Có người nói Nintendo Switch không backup được save game, nhưng thực tế dữ liệu vẫn nằm trên thẻ nhớ
Trên thực tế, lượng media hợp pháp dùng được trong các dịch vụ kiểu này rất hạn chế. Với game thì GOG là hy vọng, nhưng số bản phát hành lớn cực ít. Nhạc thì Bandcamp, CD và vinyl vẫn còn khá nhiều nên vẫn có nguồn phát hành. Audiobook dạng RSS feed thì phần lớn vẫn dùng được, nhưng nhiều đầu sách bị độc quyền trên Audible hoặc dính DRM nên khá đáng tiếc. Ebook cũng vậy, dùng Kindle thì nên tải file về trước. Sách vật lý vẫn là một phương án thay thế, nhưng không thể giống ebook. Còn TV và phim thì do phân mảnh, giá cả, quảng cáo trong tài khoản trả phí nên tôi không còn muốn bận tâm nữa
Thật đáng tiếc khi mọi người không biết mình đã đánh đổi quá nhiều. Đa số thậm chí còn không biết mình đã đánh mất điều gì. Để giành lại từng ấy chủ quyền sẽ phải tốn rất nhiều thời gian và tiền bạc. Và khi tôi thay thiết bị để bảo vệ quyền riêng tư trước ISP, dù quá trình đó vất vả, nó vẫn mang lại cảm giác thỏa mãn rất lớn